fan running slow: ઉનાળાની ગરમીમાં જ્યારે સીલિંગ ફેનથી ઠંડી હવાની સૌથી વધુ જરૂર હોય છે, ત્યારે ઘણા ઘરોમાં લોકો એક સામાન્ય સમસ્યાનો સામનો કરે છે - પંખો પહેલા જેટલી ઝડપથી ફરતો નથી. હવાની અસર ઓછી થઈ જાય છે અને રૂમમાં ગરમી વધુ લાગે છે. મોટાભાગના લોકો તેને માત્ર વીજળીની સમસ્યા માને છે, પરંતુ હકીકતમાં તેની પાછળ અનેક ટેકનિકલ કારણો હોઈ શકે છે. જો સમયસર આ સમસ્યાઓને ઓળખી અને સુધારી લેવામાં આવે, તો પંખાની કામગીરી ફરીથી સુધારી શકાય છે.
ઉનાળાની ઋતુમાં સીલિંગ ફેન ઘરનું સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતું ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણ બની જાય છે. એર કન્ડિશનર દરેક માટે શક્ય નથી હોતા, તેથી પંખા પર જ વધારે નિર્ભરતા રહે છે. પરંતુ લાંબા સમય સુધી સતત ઉપયોગને કારણે પંખાની સ્પીડ ધીમે ધીમે ઘટવા લાગે છે. કેટલીકવાર લોકો નવો પંખો ખરીદવાનું વિચારે છે, જ્યારે ઘણી સમસ્યાઓ ઘરેલુ જાળવણીથી જ દૂર થઈ શકે છે.
પંખાની ગતિ ઘટવી માત્ર અસુવિધા જ નહીં, પરંતુ એ મોટર અથવા આંતરિક ભાગોમાં ખરાબીનું પ્રારંભિક સંકેત પણ હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં સમયસર તપાસ અને મેન્ટેનન્સ કરવું જરૂરી બને છે.
બ્લેડ પર ધૂળ અને ગંદકી જમા થવી સૌથી સામાન્ય કારણ
સીલિંગ ફેનની સ્પીડ ઓછી થવાનું સૌથી સામાન્ય કારણ તેના બ્લેડ પર જમા થતી ધૂળ અને ગંદકી છે. લાંબા સમય સુધી સફાઈ ન કરવામાં આવે તો બ્લેડનું વજન વધે છે અને તેનો બેલેન્સ બગડી શકે છે.
જ્યારે બ્લેડ પર વધુ ધૂળ ચોંટે છે, ત્યારે મોટરને પંખો ફરાવવા માટે વધુ દબાણ કરવું પડે છે. પરિણામે પંખાની ગતિ ધીમી પડી જાય છે અને હવાનો પ્રવાહ પણ ઘટી જાય છે. કેટલીકવાર બ્લેડ થોડા વાંકા પણ થઈ જાય છે, જેનાથી વાયબ્રેશન અને અવાજની સમસ્યા પણ ઊભી થઈ શકે છે.
વિશેષજ્ઞો મુજબ ઉનાળાની શરૂઆત પહેલાં પંખાની સંપૂર્ણ સફાઈ કરવી જોઈએ. માઇક્રોફાઇબર કપડાથી બ્લેડ સાફ કરવાથી તેની કામગીરીમાં તરત જ સુધારો જોવા મળી શકે છે.
જૂના અથવા ખરાબ બેરિંગ્સ પણ ગતિ ઘટાડે છે
પંખાના બેરિંગ્સ તેની સ્મૂથ રોટેશન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. સમય જતાં તેમાં ધૂળ, ગંદકી અથવા ઘસારો આવી શકે છે. જો બેરિંગ્સ યોગ્ય રીતે કામ ન કરે, તો પંખો ફરવામાં મુશ્કેલી અનુભવવા લાગે છે.
આ સમસ્યામાં ઘણીવાર પંખામાંથી ઘસારો જેવો અવાજ આવવા લાગે છે. કેટલાક કેસમાં પંખો શરૂ થવામાં વધુ સમય લે છે અથવા ધક્કો આપ્યા પછી જ ઝડપ પકડે છે.
જો બેરિંગ્સ વધારે જૂના થઈ ગયા હોય, તો તેને બદલવાની જરૂર પડી શકે છે. નિયમિત સર્વિસિંગથી આ પ્રકારની સમસ્યાઓ ટાળી શકાય છે.
લ્યુબ્રિકેશનનો અભાવ પણ મોટું કારણ બની શકે
ઘણા લોકો જાણતા નથી કે કેટલાક જૂના મોડલના સીલિંગ ફેનમાં સમયાંતરે લ્યુબ્રિકેશન કરવું જરૂરી હોય છે. મોટર અને અન્ય મિકેનિકલ ભાગોને સરળતાથી કામ કરવા માટે તેલ અથવા લુબ્રિકન્ટની જરૂર પડે છે.
જો લાંબા સમય સુધી લ્યુબ્રિકેશન ન કરવામાં આવે, તો આંતરિક ભાગોમાં ઘર્ષણ વધે છે. આથી મોટર પર વધારાનો ભાર પડે છે અને પંખાની ગતિ ઓછી થઈ જાય છે.
ખાસ કરીને 5 વર્ષથી વધુ જૂના પંખાઓમાં આ સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે. ટેક્નિશિયન દ્વારા સમયસર લ્યુબ્રિકેશન કરાવવાથી પંખાની કામગીરી ફરીથી સુધારી શકાય છે.
ખરાબ કેપેસિટર પંખાની સ્પીડ ઘટાડવાનું મોટું કારણ
સીલિંગ ફેનમાં કેપેસિટર સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઇલેક્ટ્રિકલ ઘટકોમાંનું એક છે. તેનું કામ મોટરને જરૂરી પાવર સપ્લાય કરવાનું હોય છે. જો કેપેસિટર ખરાબ થઈ જાય, તો પંખો ધીમો ફરવા લાગે છે અથવા તેની સ્પીડમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળે છે.
ઘણા કેસમાં લોકો આખો પંખો બદલાવી નાખે છે, જ્યારે માત્ર કેપેસિટર બદલવાથી સમસ્યા દૂર થઈ શકે છે. ખરાબ કેપેસિટરની કેટલીક સામાન્ય નિશાનીઓમાં ધીમું સ્ટાર્ટ થવું, ઓછી હવા ફેંકવી અને મોટરમાં ગરમી વધવી સામેલ છે.
કેપેસિટર સામાન્ય રીતે ઓછા ખર્ચે બદલાવી શકાય છે અને તેનાથી પંખાની કામગીરીમાં નોંધપાત્ર સુધારો આવે છે.
ઓછો વોલ્ટેજ પણ હોઈ શકે કારણ
ઉનાળામાં વીજળીની માંગ વધી જવાથી ઘણીવાર ઘરોમાં લો વોલ્ટેજની સમસ્યા થાય છે. જો ઘર સુધી પૂરતું વોલ્ટેજ ન પહોંચે, તો પંખો સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી કામ કરી શકતો નથી.
ખાસ કરીને બપોર અને સાંજના સમયે જ્યારે વીજળીનો ઉપયોગ વધે છે, ત્યારે પંખાની સ્પીડમાં ઘટાડો અનુભવાય છે. આવી સ્થિતિમાં સ્ટેબિલાઇઝર અથવા યોગ્ય વાયરિંગ મદદરૂપ થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: ખાનગી ફોટા ઓનલાઈન લીક થઈ ગયા? : ગભરાશો નહીં! જાણો કેવી રીતે કરશો દૂર
પંખાની સ્પીડ વધારવા માટે શું કરવું?
પંખાની કામગીરી સારી રાખવા માટે નિયમિત મેન્ટેનન્સ ખૂબ જ જરૂરી છે. દર થોડા મહિનામાં બ્લેડ સાફ કરવું, બેરિંગ્સ અને કેપેસિટરની તપાસ કરાવવી અને જરૂર મુજબ લ્યુબ્રિકેશન કરાવવું જોઈએ.
જો પંખો ખૂબ જૂનો થઈ ગયો હોય અને વારંવાર સમસ્યા આપતો હોય, તો એનર્જી-એફિશિયન્ટ નવા મોડલ પર અપગ્રેડ કરવું પણ સારો વિકલ્પ બની શકે છે. આજકાલ બજારમાં BLDC ટેક્નોલોજીવાળા પંખા ઉપલબ્ધ છે, જે ઓછી વીજળીમાં વધુ સારી સ્પીડ આપે છે.
કેમ મહત્વપૂર્ણ છે સમયસર તપાસ?
ઘણા લોકો પંખાની ધીમી ગતિને સામાન્ય બાબત માનીને અવગણે છે, પરંતુ સમયસર ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો મોટર બળી જવાની અથવા વધુ ખર્ચાળ રિપેરિંગની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.
ઉનાળાની શરૂઆત પહેલાં પંખાની ચકાસણી કરાવવાથી તેની કાર્યક્ષમતા વધે છે અને વીજળીની બચત પણ થાય છે. યોગ્ય જાળવણીથી પંખો લાંબા સમય સુધી સારી રીતે કામ કરી શકે છે.
