Digital Arrest: દેશમાં સતત વધી રહેલા 'ડિજિટલ ધરપકડ' (Digital Arrest) પ્રકારના સાયબર કૌભાંડો સામે સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI)એ મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહી કરી છે. મધ્યપ્રદેશના એક વરિષ્ઠ નાગરિક સાથે ₹25.65 લાખની છેતરપિંડી કરવાના કેસમાં CBIએ રાજકોટ (ગુજરાત)માંથી એક આરોપીની ધરપકડ કરી છે. આ કેસમાં ઠગોએ પોતાને સુરક્ષા અને આતંકવાદ વિરોધી એજન્સીના અધિકારી તરીકે ઓળખાવી પીડિતાને ડરાવીને મોટી રકમ ટ્રાન્સફર કરાવી હતી.
શું છે સમગ્ર મામલો?
CBIના જણાવ્યા અનુસાર આ કેસની શરૂઆત મધ્યપ્રદેશ પોલીસની સાયબર ક્રાઇમ શાખા દ્વારા થઈ હતી. બાદમાં માનનીય સુપ્રીમ કોર્ટના 1 ડિસેમ્બર, 2025ના આદેશને અનુસરી કેસ CBIને સોંપવામાં આવ્યો હતો.
CBIએ 11 એપ્રિલ, 2026ના રોજ અજાણ્યા આરોપીઓ સામે સત્તાવાર રીતે ગુનો નોંધ્યો અને તપાસ શરૂ કરી. તપાસ દરમિયાન મળેલા પુરાવાના આધારે 30 જૂન, 2026ના રોજ રાજકોટમાંથી હરિયાણાના કરનાલનો રહેવાસી એક આરોપી ઝડપી લેવામાં આવ્યો.
કેવી રીતે થઈ હતી છેતરપિંડી?
ફરિયાદ અનુસાર, પીડિતાને અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવ્યો હતો. કોલ કરનારાઓએ પોતાને સુરક્ષા અને આતંકવાદ વિરોધી એજન્સીના અધિકારીઓ તરીકે ઓળખાવ્યા હતા.
ઠગોએ દાવો કર્યો હતો કે પીડિતાના બેંક ખાતાનો ઉપયોગ આતંકવાદ સંબંધિત ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓમાં થયો છે અને જો તેઓ તપાસમાં સહકાર નહીં આપે તો તેમની ધરપકડ કરવામાં આવશે તેમજ સંપત્તિ જપ્ત કરવામાં આવશે.
પીડિતાને વિશ્વાસમાં લેવા માટે બનાવટી જપ્તી આદેશ (Fake Seizure Order) પણ મોકલવામાં આવ્યો હતો. સતત માનસિક દબાણ અને ડર ઉભો કરીને પીડિતાને બે અલગ-અલગ બેંક ખાતાઓમાં કુલ ₹25.65 લાખ ટ્રાન્સફર કરવા મજબૂર કરવામાં આવ્યા.
તપાસમાં શું બહાર આવ્યું?
CBIની તપાસ દરમિયાન નાણાંની લેવડદેવડ સહિતના ડિજિટલ પુરાવાઓની તપાસ કરવામાં આવી. તપાસ દરમિયાન કોર્ટની મંજૂરી બાદ પીડિતાને ₹2.65 લાખની રકમ પરત અપાવવામાં પણ સફળતા મળી છે.
એજન્સી હવે આ સમગ્ર કૌભાંડમાં સંકળાયેલા અન્ય આરોપીઓ અને પૈસાની હેરફેરના નેટવર્કની પણ તપાસ કરી રહી છે.
'ડિજિટલ ધરપકડ' શું છે?
તાજેતરના સમયમાં 'ડિજિટલ ધરપકડ' નામની છેતરપિંડીના કેસોમાં વધારો થયો છે. આ પ્રકારની છેતરપિંડીમાં ઠગો પોતાને CBI, પોલીસ, ED, કસ્ટમ્સ, RBI અથવા અન્ય સરકારી એજન્સીના અધિકારી તરીકે ઓળખાવે છે.
તેઓ વીડિયો કોલ અથવા ફોન દ્વારા વ્યક્તિને કહે છે કે તેમના આધાર કાર્ડ, મોબાઇલ નંબર અથવા બેંક ખાતાનો ઉપયોગ કોઈ ગંભીર ગુનામાં થયો છે. ત્યારબાદ ધરપકડ, કોર્ટ કેસ અથવા સંપત્તિ જપ્ત કરવાની ધમકી આપીને પીડિતાને પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા અથવા બેંકની માહિતી આપવા મજબૂર કરવામાં આવે છે. વાસ્તવમાં, કોઈપણ સરકારી તપાસ એજન્સી ફોન અથવા વીડિયો કોલ પર આવી રીતે પૈસા જમા કરાવવા કે 'ડિજિટલ ધરપકડ'માં રાખતી નથી.
CBIએ નાગરિકોને આપી મહત્વની સલાહ
CBIએ લોકોને સાયબર છેતરપિંડીથી બચવા ખાસ અપીલ કરી છે.
અજાણ્યા વ્યક્તિ સાથે OTP, પાસવર્ડ, બેંક ખાતાની વિગતો અથવા અન્ય ગોપનીય માહિતી શેર ન કરો.
કોઈપણ સરકારી અધિકારી ફોન પર પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાનું કહે તો તેની સત્યતા ચકાસ્યા વગર કોઈ કાર્યવાહી ન કરો.
ડર અથવા ઉતાવળમાં નાણાકીય નિર્ણય ન લો.
શંકાસ્પદ કોલ અથવા મેસેજ મળે તો તરત જ પરિવારના સભ્ય અથવા સ્થાનિક પોલીસનો સંપર્ક કરો.
સાયબર છેતરપિંડીની ફરિયાદ તરત જ રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન 1930 અથવા નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ પર નોંધાવો.
છેતરપિંડીના બનાવોમાં સતત વધારો?
દેશભરમાં 'ડિજિટલ ધરપકડ'ના નામે છેતરપિંડીના બનાવોમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકોને નિશાન બનાવીને ઠગો સરકારી એજન્સીઓનું નામ લઈ ડર ફેલાવે છે. આવા સમયમાં CBIની આ કાર્યવાહી માત્ર આરોપીઓ સામે કડક સંદેશ નથી, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકો માટે પણ સાવચેત રહેવાની મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી છે.
