ભારતમાં ટેલિકોમ ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. લાંબા સમયથી ખાનગી કંપનીઓ સામે પાછળ પડતું દેખાતું BSNL હવે સ્વદેશી ટેક્નોલોજીના બળ પર નવા યુગમાં પ્રવેશી રહ્યું છે. ભારત હવે એવા થોડાક દેશોમાં સામેલ થયું છે, જેમણે પોતાના ટેલિકોમ રેડિયો નેટવર્ક સાધનો વિકસાવ્યા છે. આ સિદ્ધિ માત્ર BSNL માટે નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશના ડિજિટલ અને ટેક્નોલોજીકલ આત્મનિર્ભરતા અભિયાન માટે મોટી માનવામાં આવી રહી છે.
BSNLના 4G નેટવર્કથી ભારતને વૈશ્વિક ઓળખ
કેન્દ્રીય સંચાર અને ગ્રામ વિકાસ રાજ્યમંત્રી ચંદ્ર શેખર પેમ્માસાનીના નિવેદન મુજબ ભારત હવે દુનિયાનો ચોથો દેશ બન્યો છે, જેણે પોતાનું ટેલિકોમ રેડિયો નેટવર્ક ઇક્વિપમેન્ટ સફળતાપૂર્વક વિકસાવ્યું છે. અત્યાર સુધી વિશ્વના ટેલિકોમ બજારમાં Ericsson, Nokia, Huawei અને ZTE જેવી કંપનીઓનું પ્રભુત્વ રહ્યું છે.
પરંતુ હવે ભારતીય કંપનીઓએ પણ આ ક્ષેત્રમાં મજબૂત એન્ટ્રી કરી છે. ખાસ કરીને TCS, Tejas Networks અને સરકારી સંસ્થા C-DoTએ મળીને BSNL માટે જે 4G ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કર્યું છે, તે ભારત માટે ટેક્નોલોજીકલ માઈલસ્ટોન ગણાઈ રહ્યું છે.
આ પ્રોજેક્ટના કારણે ભારત આયાત આધારિત ટેલિકોમ માળખાથી ધીમે ધીમે બહાર આવી રહ્યું છે અને “આત્મનિર્ભર ભારત” અભિયાનને વાસ્તવિક બળ મળી રહ્યું છે.
1 લાખથી વધુ 4G સાઇટ્સથી BSNLનું નેટવર્ક મજબૂત
BSNL માટે દેશભરમાં અંદાજે 1 લાખ 4G સાઇટ્સ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ સાઇટ્સ માત્ર મોબાઇલ કનેક્ટિવિટી વધારવા માટે નહીં પરંતુ ગ્રામિણ અને દૂરદરાજ વિસ્તારો સુધી ડિજિટલ સેવાઓ પહોંચાડવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
રિપોર્ટ મુજબ હવે TCSને વધુ 23 હજાર સાઇટ્સ સ્થાપિત કરવાનો ઓર્ડર મળવાની શક્યતા છે. એટલે આગામી સમયમાં BSNLનું નેટવર્ક વધુ વિસ્તૃત બનશે અને લાખો નવા ગ્રાહકો સુધી તેની સેવાઓ પહોંચશે.
ખાસ વાત એ છે કે આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટમાં સ્થાનિક ટેક્નોલોજી અને ભારતીય કંપનીઓની ભાગીદારી કેન્દ્રસ્થાને રહી છે. જેના કારણે ખર્ચમાં ઘટાડો, ડેટા સુરક્ષા અને સ્થાનિક રોજગારી જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ ફાયદો થવાનો અંદાજ છે.
જૂના ટાવરોમાં મોટો ટેક્નિકલ સુધારો
BSNLએ માત્ર નવા ટાવરો જ ઉભા કર્યા નથી પરંતુ પોતાના જૂના નેટવર્કમાં પણ મોટા પાયે સુધારા કર્યા છે. રિપોર્ટ મુજબ લગભગ 50 હજાર ટાવરોમાં લાગેલી જૂની બેટરીઓ, પાવર પ્લાન્ટ અને કેબલ્સને બદલવામાં આવ્યા છે.
આ અપગ્રેડના કારણે નેટવર્ક કનેક્ટિવિટી વધુ સ્થિર બની છે અને કોલ ડ્રોપ તેમજ ધીમા ઇન્ટરનેટ જેવી સમસ્યાઓમાં ઘટાડો થવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં જ્યાં ખાનગી ટેલિકોમ કંપનીઓનું કવરેજ મર્યાદિત છે, ત્યાં BSNLનું મજબૂત નેટવર્ક સરકાર માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
Tejas Networksનું વૈશ્વિક પ્લાન
ભારતીય કંપની Tejas Networks હવે માત્ર દેશીય બજારમાં જ નહીં પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ પોતાની ટેક્નોલોજી પહોંચાડવાની તૈયારીમાં છે. કંપનીએ જાપાનની NEC અને Rakuten જેવી મોટી કંપનીઓ સાથે ભાગીદારી કરી છે.
આ ભાગીદારી ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે બતાવે છે કે ભારતીય ટેલિકોમ ટેક્નોલોજી હવે વૈશ્વિક બજારમાં પણ સ્પર્ધા કરી શકે છે. Tejas Networks હાલમાં અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ સાથે ચર્ચા કરી રહી હોવાનું પણ જાણવા મળ્યું છે.
જો આ પ્રયાસ સફળ રહે તો આગામી સમયમાં “Made in India” ટેલિકોમ સાધનોને વૈશ્વિક ઓળખ મળી શકે છે.
છતાં BSNL સામે 5Gની સૌથી મોટી પડકાર
જ્યાં એક તરફ BSNLએ 4G ક્ષેત્રે મોટી પ્રગતિ કરી છે, ત્યાં બીજી તરફ 5G સેવા હજુ સુધી કંપની માટે મોટો પડકાર બની રહી છે. હાલમાં Reliance Jio, Bharti Airtel અને Vodafone Idea જેવી ખાનગી કંપનીઓ દેશમાં ઘણા સમયથી 5G સેવા આપી રહી છે.
BSNL હજુ સુધી વ્યાપક 5G રોલઆઉટ શરૂ કરી શક્યું નથી. પરિણામે હાઈ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટ અને પ્રીમિયમ ડેટા સર્વિસની સ્પર્ધામાં કંપની પાછળ દેખાઈ રહી છે.
ટેલિકોમ વિશ્લેષકો માને છે કે BSNLને હવે ઝડપથી 5G ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર કામ કરવું પડશે, નહીં તો ગ્રાહકોને પાછા આકર્ષવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
