ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોમાં એક નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે. વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા નિવેદન અનુસાર, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચે થયેલી બેઠક બાદ બંને દેશો પરસ્પર વેપારમાં ટેરિફ (આયાત ડ્યુટી) ઘટાડવા માટે સહમત થયા છે.
શું છે ‘ઝીરો ટેરિફ’નો દાવો?
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આ ડીલને ‘ઝીરો ટેરિફ’ સમજૂતી ગણાવી છે, પરંતુ વ્હાઇટ હાઉસની ફેક્ટ-શીટ મુજબ આ ફેરફાર તબક્કાવાર અને પસંદગીની વસ્તુઓ પર જ લાગુ થશે. અમેરિકાએ ભારતીય ઉત્પાદનો પરનો સરેરાશ ટેરિફ 50% થી ઘટાડીને 18% કરવાની જાહેરાત કરી છે. તેના બદલામાં, ભારતે અમેરિકાથી આવતા ઔદ્યોગિક માલસામાન અને ફળો-નટ્સ (બદામ, અખરોટ વગેરે) પરની ડ્યુટીમાં મોટો ઘટાડો કરવાની ખાતરી આપી છે.
કયા ક્ષેત્રોને મળશે ફાયદો?
કૃષિ અને ટેકનોલોજી: અમેરિકી બદામ, સફરજન અને મશીનરી હવે ભારતમાં સસ્તી થશે.
ભારતીય નિકાસ: ટેક્સટાઈલ અને આઈટી ક્ષેત્રના ભારતીય ઉત્પાદનોને અમેરિકી બજારમાં વધુ સરળતાથી પ્રવેશ મળશે.
500 અબજ ડોલરનો પ્લાન: ભારત આગામી 5 વર્ષમાં અમેરિકા પાસેથી આશરે 500 અબજ ડોલરની ઊર્જા (LNG), સંરક્ષણ સાધનો અને વિમાનો ખરીદે તેવી સંભાવના છે.
ભારત માટે પડકાર અને સાવચેતી
જોકે, ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે પોતાના ખેડૂતો અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોના હિતમાં ઘઉં, ચોખા અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સ જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રો પર કોઈ મોટી છૂટછાટ આપશે નહીં. આ ડીલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંતુલનને જાળવી રાખવાનો અને ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ સમજૂતી સફળ રહેશે, તો તે માત્ર દ્વિપક્ષીય વેપારને જ નહીં પણ વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ભારતની સ્થિતિને પણ વધુ મજબૂત બનાવશે.
