Donald Trump : અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો લાંબા સમયથી વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ભારે તણાવનો વિષય રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષે સમગ્ર મધ્ય પૂર્વને યુદ્ધના મેદાનમાં ફેરવી દીધું છે. સમયાંતરે આંતરરાષ્ટ્રીય મધ્યસ્થતા અને વિવિધ કરારો દ્વારા શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ અવારનવાર સર્જાતા મતભેદોને કારણે સ્થિતિ સતત નાજુક બનેલી રહે છે. આ ભયાનક વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે હવે એક આશાનું કિરણ દેખાયું છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક મોટો દાવો કરીને ઈરાન સાથે આગામી સમયમાં મહત્વની વાટાઘાટો થવાના સંકેત આપ્યા છે, જે વૈશ્વિક રાજદ્વારી સ્તરે ભારે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
પરેશાન ઈરાન અને ટ્રમ્પનો મોટો દાવો
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર એક પોસ્ટ શેર કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સનસનાટી મચાવી દીધી છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાન સરકાર આર્થિક અને લશ્કરી દબાણ હેઠળ આવી ગઈ છે અને તેમણે પોતે અમેરિકા સાથે તાત્કાલિક બેઠક યોજવા માટે વિનંતી કરી છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાન હવે વાટાઘાટોના ટેબલ પર આવવા માંગે છે અને આ મહત્વપૂર્ણ બેઠક કતારની રાજધાની દોહામાં યોજાવા જઈ રહી છે. વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ બેઠકમાં અમેરિકાના વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને વરિષ્ઠ સલાહકાર જેરેડ કુશનર હાજરી આપશે. આ બેઠક માત્ર ઉચ્ચ સ્તરીય રાજદ્વારીઓ પૂરતી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ તેમાં બંને દેશોના નિષ્ણાતો વચ્ચે તકનીકી સ્તરની વિગતવાર ચર્ચાઓ પણ હાથ ધરવામાં આવશે જેથી કોઈ કાયમી ઉકેલ તરફ આગળ વધી શકાય. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પોતે ઈચ્છે છે કે આ શાંતિ પ્રક્રિયા કોઈપણ અવરોધ વિના સતત આગળ વધતી રહે.
આ પણ ખાસ વાંચો : ચીનમાં આ શું ચાલી રહ્યું છે? : શી જિનપિંગે એક ઝાટકે 6 સૈન્ય અધિકારીઓ અને 2 ટોચના નેતાઓને હટાવ્યા, કારણ હજુ રહસ્યમય
લશ્કરી કાર્યવાહી પર રોક અને સેનાઓ પાછી ખેંચવાનો નિર્ણય
આ મહાબેઠક પહેલાં અમેરિકા અને ઈરાનના વરિષ્ઠ સત્તાવાર અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી છે કે મંગળવારે યોજાનારી વાટાઘાટોને સફળ બનાવવા માટે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ પર કામચલાઉ રોક લગાવવામાં આવી છે. એક વરિષ્ઠ અમેરિકન અધિકારીએ મીડિયાને જણાવ્યું હતું કે વાતચીત માટે યોગ્ય વાતાવરણ તૈયાર કરવાના હેતુથી તમામ પ્રકારની લશ્કરી કાર્યવાહીઓ અને હુમલાઓ બંધ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. અન્ય એક ઉચ્ચ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, બંને પક્ષો હાલ પૂરતા પોતપોતાના સૈન્યને પાછા ખેંચવા (ડિસએન્ગેજમેન્ટ) માટે સંમત થયા છે. આ ઉપરાંત, આ ટેકનિકલ વાટાઘાટો ચાલુ રહેશે તે દરમિયાન દરિયાઈ માર્ગો પરથી માલવાહક અને વેપારી જહાજોની અવરજવર કોઈપણ અડચણ વગર સામાન્ય રીતે ચાલુ રહી શકશે, જેથી વૈશ્વિક વેપારને નુકસાન ન થાય.
સ્વિટ્ઝર્લેન્ડથી દોહા કેમ બદલાયું સ્થાન?
શરૂઆતની યોજના મુજબ, આ આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠક ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર વ્યાપક ચર્ચા કરવા માટે યુરોપના દેશ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં આયોજિત થવાની હતી. પરંતુ છેલ્લા અઠવાડિયાના અંતમાં બંને દેશો વચ્ચે સરહદી અને લશ્કરી તણાવ અચાનક વધી ગયો હતો. આ બદલાયેલી પરિસ્થિતિને કારણે રાજદ્વારીઓએ તાત્કાલિક નિર્ણય લઈને બેઠકનું સ્થળ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડથી બદલીને કતારના દોહામાં રાખ્યું હતું. માત્ર સ્થળ જ નહીં, પરંતુ આ બેઠકનો એજન્ડા (કાર્યસૂચિ) પણ ટૂંકાવી દેવામાં આવ્યો છે. હવે આ બેઠક ઈરાનના સમગ્ર પરમાણુ કાર્યક્રમને બદલે મુખ્યત્વે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ) ના દરિયાઈ વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા વિવાદોના ઉકેલ પર જ કેન્દ્રિત રહેશે, જે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા અને સમુદ્રી સુરક્ષા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : Venezuela Earthquake : અમેરિકા સહિત 24 દેશોની મદદ મળી
ઈરાન તરફથી મીડિયા અહેવાલોનું ખંડન
બીજી તરફ, આ બેઠકને લઈને ઈરાન પ્રશાસન તરફથી મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ સામે આવી રહી છે. ઈરાનના નાયબ વિદેશ પ્રધાન કાઝેમ ખારીબાબાદીએ મીડિયામાં ચાલી રહેલા કેટલાક અહેવાલોને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધા છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કતાર સરકાર સાથે ઈરાનની રાજદ્વારી ચર્ચાઓ અને મધ્યસ્થતાના પ્રયાસો ચોક્કસપણે ચાલુ છે, પરંતુ મીડિયામાં જે રીતે કતારના દોહામાં અમેરિકા-ઈરાન વર્કિંગ ગ્રૂપની સત્તાવાર બેઠક અંગેના અહેવાલો રજૂ કરવામાં આવી રહ્યા છે તે સંપૂર્ણપણે સાચા નથી. ઈરાન સત્તાવાર રીતે આ વાટાઘાટોને લઈને અત્યારે ખૂબ જ સાવધ વલણ અપનાવી રહ્યું હોય તેવું લાગી રહ્યું છે, જેથી ઘરેલું રાજનીતિમાં તેની નબળાઈ જાહેર ન થાય.
ભૂતકાળનો ભયાનક તણાવ અને 13,000 હવાઈ હુમલા
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ તાજેતરમાં અત્યંત હિંસક સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. અમેરિકા અને ઈઝરાયલે મળીને ઈરાનના વિવિધ સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર 13,000થી વધુ ભયાનક હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. આ હુમલા એટલા તીવ્ર હતા કે ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહની અંતિમ વિદાયની વિધિઓ યોજવી પણ અત્યંત જોખમી અને અસુરક્ષિત બની ગઈ હતી. આ ભયંકર તબાહી બાદ પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે 8 એપ્રિલથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ પરિસ્થિતિમાં મોટો સુધારો ત્યારે આવ્યો જ્યારે 17 જૂનના રોજ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન વચ્ચે યુદ્ધનો કાયમી અંત લાવવા માટે એક ઐતિહાસિક સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. હાલમાં બંને દેશો વચ્ચે કાયમી શાંતિ અને સ્થિરતા સ્થાપવા માટે પડદા પાછળ અનેક સ્તરે વાટાઘાટો ચાલુ છે, જેનો આગામી તબક્કો કતારમાં જોવા મળશે.
