દેશમાં Uniform Civil Code (UCC)ને લઈને ચર્ચા વધુ તેજ બની રહી છે. ઉત્તરાખંડ અને ગુજરાત પછી હવે આસામ સરકારે પણ આ દિશામાં મોટું પગલું ભર્યું છે. હિમંત બિસ્વા સરમા સરકારએ આસામ વિધાનસભામાં ‘સમાન નાગરિક સંહિતા 2026 બિલ’ રજૂ કર્યું છે. બિલમાં બહુપત્ની પ્રથા પર પ્રતિબંધ અને પાર્ટનર રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત બનાવવાના મહત્વપૂર્ણ પ્રાવધાન સામેલ છે. જોકે, રાજ્યની અનુસૂચિત જનજાતિઓને આ કાયદાની બહાર રાખવાનો પ્રસ્તાવ પણ તેમાં છે.
આસામ વિધાનસભામાં રજૂ થયું UCC બિલ
25 મેના રોજ આસામ વિધાનસભામાં રાજ્ય સરકાર તરફથી Uniform Civil Code સંબંધિત બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યું. સંસદીય કાર્યમંત્રી અતુલ બોરાએ મુખ્યમંત્રી હિમંત બિસ્વા સરમાની તરફથી આ બિલને સદનમાં રજૂ કર્યું. આ બિલનું સત્તાવાર નામ ‘Assam Uniform Civil Code 2026 Bill’ રાખવામાં આવ્યું છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ કાયદાનો મુખ્ય હેતુ રાજ્યમાં લગ્ન, સંબંધ અને પરિવાર સંબંધિત કાયદાઓમાં સમાનતા લાવવાનો છે. આ પગલાં સાથે આસામ હવે ઉત્તરાખંડ અને ગુજરાત પછી એવું ત્રીજું ભાજપ શાસિત રાજ્ય બન્યું છે જ્યાં UCC લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા આગળ વધી રહી છે.
બિલમાં શું છે ખાસ?
આ બિલમાં કેટલીક મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈઓ સામેલ કરવામાં આવી છે:
બહુપત્ની પ્રથા (Polygamy) પર પ્રતિબંધ
પાર્ટનર અથવા લિવ-ઇન સંબંધનું રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત
લગ્ન સંબંધિત નિયમોમાં એકરૂપતા
પરિવાર અને વારસાગત કાયદાઓમાં સુધારા
હાલાકી, સરકારએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આસામમાં વસતી અનુસૂચિત જનજાતિઓ (ST Community) પર આ કાયદો લાગુ નહીં થાય. સરકારનું માનવું છે કે આ કાયદો મહિલાઓના અધિકારોને મજબૂત બનાવશે અને સમાજમાં કાનૂની સમાનતા લાવશે.
વિપક્ષે કર્યો ભારે વિરોધ
આસામ વિધાનસભામાં બિલ રજૂ થતા જ વિપક્ષી પક્ષોએ તેનો વિરોધ શરૂ કર્યો. કોંગ્રેસ સહિતના વિરોધ પક્ષોએ સરકાર પર પૂરતી ચર્ચા કર્યા વગર બિલ લાવવાનો આરોપ લગાવ્યો. વિપક્ષી ધારાસભ્યોએ માંગ કરી કે આવા સંવેદનશીલ મુદ્દે તમામ સામાજિક અને ધાર્મિક જૂથો સાથે ચર્ચા કર્યા પછી જ નિર્ણય લેવો જોઈએ. વિપક્ષનું કહેવું છે કે UCC માત્ર કાનૂની મુદ્દો નથી, પરંતુ સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક અસર ધરાવતો વિષય છે.
કોંગ્રેસ નેતા જાકિર હુસૈને શું કહ્યું?
આસામ કોંગ્રેસના કાર્યકારી અધ્યક્ષ જાકિર હુસૈન સિકદરે UCCની જરૂરિયાત પર જ સવાલ ઉઠાવ્યો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે UCC ભાજપનો રાજકીય એજન્ડા છે.
તેમણે કહ્યું:
“અમે પહેલાથી જ પૂછ્યું હતું કે તેની જરૂર શું છે? રાજ્યની તમામ પાર્ટીઓ સાથે ચર્ચા થવી જોઈએ હતી, જે થઈ નથી. UCC ભાજપનો રાજકીય એજન્ડા છે. આસામની જનતાને તેનો શું લાભ મળશે?”
વિપક્ષનો દાવો છે કે સરકાર ધાર્મિક અને સામાજિક મુદ્દાઓને રાજકીય લાભ માટે ઉપયોગમાં લઈ રહી છે.
ભાજપના ધારાસભ્યએ આપ્યો વિશ્વાસ
બીજી તરફ ભાજપના ધારાસભ્ય વિશ્વજીત ડિમરીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે બિલ આ જ સત્રમાં પસાર થઈ જશે.
તેમણે જણાવ્યું:
“આ બિલ હાલના સત્રમાં રજૂ અને પાસ કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ તેને રાજ્યમાં અમલમાં મૂકવામાં આવશે.”
ભાજપનું કહેવું છે કે દેશભરમાં સમાન નાગરિક અધિકારો માટે UCC જરૂરી છે અને તે બંધારણીય ભાવનાને મજબૂત બનાવે છે.
હિમંત બિસ્વા સરમાએ અગાઉ શું કહ્યું હતું?
મુખ્યમંત્રી હિમંત બિસ્વા સરમાએ અગાઉ 13 મેના રોજ જ જાહેરાત કરી દીધી હતી કે રાજ્ય સરકાર 25 મેના રોજ UCC બિલ વિધાનસભામાં રજૂ કરશે.
તેમણે મીડિયાને જણાવ્યું હતું કે:
આસામ સરકાર UCC લાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે
રાજ્યમાં કાનૂની સમાનતા જરૂરી છે
સરકારને વિશ્વાસ છે કે બિલ સરળતાથી પસાર થઈ જશે
સરમાએ આ મુદ્દે ઉત્તરાખંડ મોડલનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
દેશમાં UCCને લઈને કેમ વધી રહી છે ચર્ચા?
Uniform Civil Code લાંબા સમયથી દેશની રાજનીતિ અને કાનૂની ચર્ચાનો કેન્દ્ર રહ્યો છે. UCCનો અર્થ એવો કાયદો છે જેમાં તમામ ધર્મના લોકો માટે લગ્ન, છૂટાછેડા, દત્તક, વારસાગત હક જેવા મુદ્દાઓ માટે સમાન નાગરિક કાયદા લાગુ પડે. હાલમાં ભારતમાં અલગ અલગ ધર્મો માટે અલગ વ્યક્તિગત કાયદાઓ અમલમાં છે. ભાજપ લાંબા સમયથી UCCને પોતાના મુખ્ય રાજકીય એજન્ડામાં સામેલ રાખે છે, જ્યારે અનેક વિરોધ પક્ષો અને સામાજિક સંગઠનો તેને ધાર્મિક સ્વતંત્રતાથી જોડાયેલ મુદ્દો ગણાવે છે.
