Air India AI171 Crash Report: અમદાવાદમાં થયેલી એર ઈન્ડિયા AI-171 વિમાન દુર્ઘટનાની તપાસને લઈને મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ સામે આવી છે. દેશને હચમચાવી દેનારી આ દુર્ઘટનાના કારણો જાણવા માટે ચાલી રહેલી તપાસ હવે નિર્ણાયક તબક્કામાં પહોંચી છે. એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB)એ સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું છે કે આ કેસનો અંતિમ તપાસ અહેવાલ ઓક્ટોબરના પ્રથમ સપ્તાહમાં સીલબંધ કવરમાં રજૂ કરવામાં આવશે. આ અહેવાલમાં દુર્ઘટના સુધી પહોંચાડનારા તમામ પરિબળો, ટેક્નિકલ વિશ્લેષણ અને ભવિષ્યમાં આવી દુર્ઘટનાઓ અટકાવવા માટેની ભલામણોનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી સુનાવણી દરમિયાન AAIBએ સ્પષ્ટ કર્યું કે તપાસ માત્ર સ્થાનિક સ્તરે મર્યાદિત નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડ્ડયન નિયમો અને વૈશ્વિક એવિએશન પ્રોટોકોલ અનુસાર દેશ-વિદેશના નિષ્ણાતોની ભાગીદારી સાથે તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ કેસમાં અનેક અરજીઓ દાખલ થતાં સમગ્ર દેશની નજર હવે ઓક્ટોબરમાં રજૂ થનારા અંતિમ રિપોર્ટ પર ટકેલી છે.
AAIBએ સુપ્રીમ કોર્ટને આપ્યું મહત્વપૂર્ણ આશ્વાસન
મંગળવારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં થયેલી સુનાવણી દરમિયાન એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB)એ જણાવ્યું કે તપાસ Aircraft (Investigation of Accidents and Incidents) Rules તથા આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન સંમેલનોના નિયમો અનુસાર હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. તપાસમાં માત્ર ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA)ના અધિકારીઓ જ નહીં, પરંતુ વિવિધ ટેક્નિકલ નિષ્ણાતો અને સંબંધિત દેશોના પ્રતિનિધિઓ પણ જોડાયેલા છે. AAIBએ કોર્ટને ખાતરી આપી કે, દુર્ઘટનાના તમામ ટેક્નિકલ તારણો અને તપાસના નિષ્કર્ષો ધરાવતો અંતિમ અહેવાલ ઓક્ટોબરના પ્રથમ અઠવાડિયામાં સીલબંધ કવરમાં રજૂ કરવામાં આવશે. સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે આ નિવેદનની નોંધ લઈને તેને સત્તાવાર રેકોર્ડ પર પણ સ્થાન આપ્યું છે.
સ્વતંત્ર તપાસની માંગ સાથે અનેક અરજીઓ
આ કેસમાં ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન પાઇલોટ્સ, એક બિનસરકારી સંસ્થા (NGO), કાયદાના વિદ્યાર્થી તેમજ દુર્ઘટનામાં મૃત્યુ પામેલા પાઇલટ કેપ્ટન સુમિત સભરવાલના પિતા સહિત વિવિધ અરજદારો દ્વારા અલગ-અલગ અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી છે. અરજદારોની માંગ છે કે, સમગ્ર તપાસ સ્વતંત્ર રીતે અને સુપ્રીમ કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ કરવામાં આવે. સાથે જ તપાસની પ્રક્રિયા, ગતિ અને પારદર્શિતાને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. આ તમામ અરજીઓ પર હવે સુપ્રીમ કોર્ટ 13 ઓક્ટોબરે આગામી સુનાવણી કરશે.
સિમ્યુલેશન અને ટેક્નિકલ વિશ્લેષણ પર ભાર
સુનાવણી દરમિયાન ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન પાઇલોટ્સ તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકરનારાયણે દલીલ કરી હતી કે કોઈપણ વિમાન દુર્ઘટનાની તપાસમાં સિમ્યુલેશન (Simulation) સૌથી મહત્વપૂર્ણ તબક્કો હોય છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, સિમ્યુલેશન દ્વારા દુર્ઘટના સુધી પહોંચાડનારી દરેક ઘટનાનું પુનર્નિર્માણ કરી શકાય છે અને વાસ્તવિક કારણો વધુ ચોકસાઈથી જાણી શકાય છે. બીજી તરફ, કેપ્ટન સુમિત સભરવાલના પિતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે તપાસની ગતિ અને પદ્ધતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે સમગ્ર તપાસ સંપૂર્ણ પારદર્શિતા સાથે અને યોગ્ય દેખરેખ હેઠળ થવી જરૂરી છે.
AAIBનો જવાબ: તમામ આક્ષેપો તથ્યવિહોણા
અરજદારોની દલીલોનો જવાબ આપતા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે તપાસ અંગે કરવામાં આવેલા આક્ષેપો તથ્યવિહોણા અને પાયાવિહોણા છે. તેમણે કોર્ટને જણાવ્યું કે સમગ્ર તપાસ આંતરરાષ્ટ્રીય એવિએશન પ્રોટોકોલ અને એરક્રાફ્ટ અકસ્માત તપાસના તમામ નિયમોનું પાલન કરીને કરવામાં આવી રહી છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે, આ દુર્ઘટનામાં જે દેશોના નાગરિકોના મોત થયા હતા, તે દેશોના અધિકૃત પ્રતિનિધિઓ અને ઉડ્ડયન ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો પણ તપાસ પ્રક્રિયામાં સક્રિય રીતે જોડાયેલા છે. તેથી તપાસની નિષ્પક્ષતા અને વિશ્વસનીયતા અંગે કોઈ શંકાને સ્થાન નથી.
આ પણ વાંચો: અમદાવાદમાં ફરી દીપડાની દહેશત! : મુમતપુર વિસ્તારમાં પગના નિશાન મળતા વન વિભાગ સતર્ક
દુર્ઘટના સુધી પહોંચેલી દરેક ઘટનાનું પુનર્નિર્માણ
AAIBએ સુપ્રીમ કોર્ટને વધુમાં જણાવ્યું કે તપાસ દરમિયાન સિમ્યુલેશન, ફ્લાઇટ ડેટા એનાલિસિસ, કોકપિટ વોઇસ રેકોર્ડર (CVR), ફ્લાઇટ ડેટા રેકોર્ડર (FDR) અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને દુર્ઘટના સુધી પહોંચાડનારી દરેક ઘટનાનું પુનર્નિર્માણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તપાસનો મુખ્ય હેતુ માત્ર અકસ્માતનું કારણ શોધવાનો જ નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં આવી દુર્ઘટનાઓને રોકવા માટે સુરક્ષા સંબંધિત જરૂરી ભલામણો તૈયાર કરવાનો પણ છે.
12 જૂન 2025ની દુર્ઘટનાએ દેશને હચમચાવી દીધો હતો
ઉલ્લેખનીય છે કે, 12 જૂન, 2025ના રોજ અમદાવાદથી લંડન જતી એર ઈન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI-171 (બોઇંગ 787-8 ડ્રીમલાઇનર) ટેકઓફ બાદ દુર્ઘટનાગ્રસ્ત થઈ હતી. આ ભયાનક અકસ્માતમાં કુલ 260 લોકોના મોત થયા હતા. આ ઘટના ભારતના ઇતિહાસની સૌથી ગંભીર વિમાન દુર્ઘટનાઓમાંની એક તરીકે નોંધાઈ છે. આ દુર્ઘટના બાદ દેશભરમાં એરલાઇન સુરક્ષા, વિમાનોની ટેક્નિકલ તપાસ અને તપાસ પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અંગે વ્યાપક ચર્ચા શરૂ થઈ હતી. હવે ઓક્ટોબરમાં સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થનારા અંતિમ રિપોર્ટ બાદ દુર્ઘટનાના વાસ્તવિક કારણો અને જવાબદારી અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થવાની સાથે કેસની આગળની કાનૂની કાર્યવાહી પણ મહત્વપૂર્ણ તબક્કામાં પ્રવેશ કરશે.
