AI fraud Ahmedabad: ડિજિટલ યુગમાં ટેક્નોલોજી જેટલી સહાયક બની છે, એટલી જ ખતરનાક પણ બની રહી છે. અમદાવાદમાં તાજેતરમાં થયેલી સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્ચની કાર્યવાહી એ બતાવે છે કે AI અને ડીપફેક જેવી અદ્યતન ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ઠગો હવે કેવી રીતે આધાર જેવી સુરક્ષિત સિસ્ટમને પણ ભેદી શકે છે. આ ઘટના સામાન્ય નાગરિકો માટે ગંભીર ચેતવણી સમાન છે.
AI અને ડીપફેકનો ખતરનાક ઉપયોગ
અમદાવાદ શહેર સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્ચે એક એવી ગેંગનો પર્દાફાશ કર્યો છે, જે અતિ આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને લોકો સાથે છેતરપિંડી કરતી હતી. તપાસ દરમિયાન ખુલ્યું કે ગેંગના સભ્યો વિવિધ સોર્સમાંથી વ્યક્તિગત માહિતી મેળવતા હતા, જેમાં આધાર કાર્ડ સાથે જોડાયેલા ડેટાનો પણ સમાવેશ થતો હતો.
આ ગેંગ AI પ્લેટફોર્મ્સ જેમ કે Gemini AI અને Meta AI નો ઉપયોગ કરીને ફરિયાદીના ફોટામાંથી ‘Eye Blink’ ડીપફેક વિડિયો તૈયાર કરતી હતી. સામાન્ય રીતે આધાર બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન માટે ‘લાઇવનેસ ચેક’ કરવામાં આવે છે, જેમાં વ્યક્તિ આંખ પલકાવે છે કે નહીં તે ચકાસવામાં આવે છે. આ ગેંગ એ જ પ્રક્રિયાને બાયપાસ કરવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ કરી રહી હતી.
કેવી રીતે કરવામાં આવતી હતી છેતરપિંડી?
આ ગેંગની કાર્યપદ્ધતિ ખૂબ જ સુચિત અને ટેક્નિકલ હતી. તેઓ પહેલા ટાર્ગેટ વ્યક્તિનો ફોટો અને આધાર ડેટા મેળવે. ત્યારબાદ AI ટૂલ્સની મદદથી તે ફોટોને જીવંત બનાવી ‘Eye Blink’ વિડિયો બનાવતા. આ વિડિયોનો ઉપયોગ કરીને તેઓ આધાર સિસ્ટમમાં ‘લાઇવ’ વેરિફિકેશન પાર કરી લેતા.
એકવાર બાયોમેટ્રિક ચેક બાયપાસ થઈ જાય પછી, ગેંગ આધાર કાર્ડમાં નોંધાયેલ મોબાઇલ નંબર બદલી નાખતી. મોબાઇલ નંબર બદલાયા પછી, OTP આધારિત તમામ સેવાઓ પર તેમનો કાબૂ આવી જતો. આથી તેઓ બેંકિંગ, વોલેટ્સ અને અન્ય ડિજિટલ સેવાઓમાં પ્રવેશ મેળવી શકતા.
સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્ચની કાર્યવાહી
અમદાવાદ સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્ચે મળેલી ફરિયાદોના આધારે વિશેષ તપાસ શરૂ કરી હતી. ટેક્નિકલ એનાલિસિસ અને ડિજિટલ ટ્રેકિંગ દ્વારા ગેંગના સભ્યો સુધી પહોંચવામાં સફળતા મળી. આ કાર્યવાહી દરમિયાન ગેંગના કેટલાક સભ્યોને ઝડપી લેવામાં આવ્યા છે અને તેમના પાસેથી અનેક ડિજિટલ સાધનો, ડેટા અને અન્ય પુરાવાઓ જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ કેસ માત્ર એક શહેર પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ દેશભરમાં ફેલાયેલ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલ હોઈ શકે છે. વધુ તપાસ ચાલુ છે અને અન્ય સંડોવાયેલા લોકોની શોધખોળ કરવામાં આવી રહી છે.
સામાન્ય નાગરિક માટે જોખમ
આ ઘટના માત્ર એક ક્રાઇમ સ્ટોરી નથી, પરંતુ ડિજિટલ સુરક્ષાના દ્રષ્ટિકોણથી મોટી ચેતવણી છે. AI અને ડીપફેક જેવી ટેક્નોલોજીનો દુરુપયોગ કરીને કોઈપણ વ્યક્તિના ઓળખાણ દસ્તાવેજો સાથે છેડછાડ થઈ શકે છે.
આધાર આજે બેંકિંગથી લઈને સરકારી સેવાઓ સુધી દરેક ક્ષેત્રમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે. આવી પરિસ્થિતિમાં જો બાયોમેટ્રિક સિસ્ટમ પણ ભેદાઈ શકે, તો સામાન્ય નાગરિક માટે જોખમ વધી જાય છે.
આથી, વ્યક્તિએ પોતાની ડિજિટલ માહિતી સુરક્ષિત રાખવી અત્યંત જરૂરી છે. અજાણ્યા લિંક્સ પર ક્લિક ન કરવું, વ્યક્તિગત માહિતી શેર કરતી વખતે સાવચેત રહેવું અને સમયાંતરે પોતાની આધાર માહિતી ચકાસવી જેવી બાબતો હવે અનિવાર્ય બની ગઈ છે.
