Ahmedabad News: અમદાવાદમાં સાયબર ગુનાખોરીનો ખતરો હવે માત્ર OTP કે UPI ફ્રોડ સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી. ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ નામની નવી અને અત્યંત માનસિક દબાણ આધારિત છેતરપિંડી હવે શહેરમાં ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે. તાજેતરમાં સામે આવેલા એક કેસમાં વૃદ્ધ વ્યક્તિને WhatsApp વિડિયો કોલ દ્વારા બ્લેકમેઇલ કરીને ₹8 લાખ પડાવાયા હોવાનું બહાર આવ્યું છે. આ કેસ હવે અમદાવાદમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં વધેલા ડિજિટલ અરેસ્ટ ફ્રોડના મોટા પેટર્ન સાથે જોડાઈ રહ્યો છે.
મીડિયા અહેવાલો મુજબ, સાયબર ઠગોએ પોતાને પોલીસ અને તપાસ એજન્સીના અધિકારી તરીકે ઓળખાવી પીડિતને કાનૂની કાર્યવાહી અને ધરપકડની ધમકી આપી હતી. વિડિયો કોલ દરમિયાન નકલી દસ્તાવેજો, ખોટા આરોપો અને “ગુપ્ત તપાસ”ના નામે સતત દબાણ બનાવીને પૈસા ટ્રાન્સફર કરાવવામાં આવ્યા. આવી પદ્ધતિ હવે અમદાવાદ સહિત સમગ્ર ગુજરાતમાં સિનિયર સિટિઝન્સ માટે ગંભીર ખતરો બની રહી છે. તાજેતરના કેસોમાં એક સરખી રીત જોવા મળી રહી છે, પહેલા ફોન કોલ, પછી WhatsApp અથવા Skype વિડિયો કોલ, ત્યારબાદ નકલી FIR, ED, CBI અથવા મુંબઈ પોલીસના નામે દસ્તાવેજો અને પછી “તપાસ માટે” પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાની માંગ. સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે ઘણા પીડિતોને દિવસો સુધી “ડિજિટલ અરેસ્ટ” હેઠળ રાખવામાં આવે છે, જ્યાં તેમને પરિવાર સાથે વાત કરવાની પણ મનાઈ કરવામાં આવે છે.
અમદાવાદમાં તાજેતરમાં સામે આવેલા એક કેસમાં વૃદ્ધ વ્યક્તિને પાસેથી 8 લાખ પડાવ્યા
અમદાવાદના જશોદાનગર વિસ્તારમાંથી એક ચોંકાવનારો કિસ્સો સામે આવ્યો છે. અહીં રહેતા અને કેટરિંગનો વ્યવસાય કરતા એક વૃદ્ધને વીડિયો કોલ દ્વારા હનીટ્રેપમાં ફસાવી લાખો રૂપિયાની છેતરપિંડી કરવામાં આવી છે. વર્ષ 2023માં વૃદ્ધ પંજાબના જલંધરમાં એક ધાર્મિક કાર્યક્રમમાં જવા માટે ટ્રેનમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન ફિરોઝપુર સ્ટેશનથી નખિલ ખુરાના નામનો યુવક ટ્રેનમાં ચઢ્યો અને તેમની બાજુની સીટ પર બેઠો. મુસાફરી દરમિયાન બંને વચ્ચે વાતચીત થઈ અને મિત્રતા કેળવાઈ. બંનેએ એકબીજાના મોબાઈલ નંબરની આપ-લે કરી હતી. વર્ષ 2024માં નિખિલે વૃદ્ધને જણાવ્યું કે તે વિદેશ ભણવા જવા માટે IELTS ની તૈયારી કરી રહ્યો છે. તેણે પોતાની માતાની તબિયત ખરાબ હોવાનું અને આર્થિક સ્થિતિ નબળી હોવાનું બહાનું બતાવી પરીક્ષા ફી માટે 17 હજાર રૂપિયા માંગ્યા, જે વૃદ્ધે આપી દીધા હતા. ફરિયાદ અનુસાર, ગત વર્ષે વાતચીત દરમિયાન નિખિલે પોતાનો એક નગ્ન વીડિયો વૃદ્ધને મોકલ્યો હતો. ત્યારબાદ સપ્ટેમ્બર 2025માં આરોપીએ વીડિયો કોલ કર્યો અને ગંદી વાતો કરી વૃદ્ધને ઉત્તેજિત કર્યા હતા. આ દરમિયાન તેણે છુપી રીતે વીડિયો રેકોર્ડ કરી લીધો અને બાદમાં તે જ વીડિયો વૃદ્ધને મોકલી આપ્યો. નિખિલના ભાઈ સાહિલે વૃદ્ધને ફોન કરી ધમકી આપી કે જો પૈસા નહીં આપે તો આ વીડિયો સંબંધીઓને મોકલી દેશે અને સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ કરી દેશે. આરોપીઓએ પોતાને ક્રાઈમ બ્રાન્ચના પ્રાઈવેટ ઈન્વેસ્ટિગેટર તરીકે ઓળખાવી વૃદ્ધને વધુ ડરાવ્યા હતા. તેમણે કુલ 15 લાખ રૂપિયાની માંગણી કરી હતી. સતત ધમકીઓ અને માનસિક દબાણને કારણે વૃદ્ધે ટુકડે-ટુકડે કુલ 8.88 લાખ રૂપિયા આપી દીધા. જ્યારે આરોપીઓની માંગણીઓ ઓછી ન થઈ, ત્યારે અંતે વૃદ્ધે સાયબર હેલ્પલાઈનનો સંપર્ક કર્યો. આ મામલે અમદાવાદના ખોખરા પોલીસ સ્ટેશનમાં નિખિલ ખુરાના, સાહિલ ખુરાના અને રાહુલ નામના ત્રણ શખ્સો સામે ફરિયાદ નોંધવામાં આવી છે. પોલીસે ગુનો નોંધી આરોપીઓની શોધખોળ શરૂ કરી છે. આ ઘટના ફરી એકવાર સાબિત કરે છે કે અજાણી વ્યક્તિ સાથે સોશિયલ મીડિયા કે વીડિયો કોલ પર વાત કરતી વખતે સાવધ રહેવું અત્યંત જરૂરી છે.
આ પણ વાંચો: દ્વારકામાં દરિયા કાંઠે વહિવટી તંત્રએ કર્યું ડિમોલિશન : સવા કરોડથી વધુના દબાણો કરાયા દૂર
₹1.43 કરોડથી ₹7 કરોડ સુધી: અમદાવાદમાં વધી રહેલા કેસ
એપ્રિલ 2026માં અમદાવાદના 75 વર્ષીય વૃદ્ધ સાથે ₹1.43 કરોડની છેતરપિંડીનો કેસ સામે આવ્યો હતો. પીડિતને 8 દિવસ સુધી ડિજિટલ અરેસ્ટ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા હતા અને મની લોન્ડરિંગ કેસમાં નામ હોવાનું કહી ડરાવવામાં આવ્યા હતા. આરોપીઓએ તેમને પોતાના શેર વેચાવી RTGS મારફતે કરોડો રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરાવ્યા હતા. તે પહેલાં 82 વર્ષીય અમદાવાદી વૃદ્ધ સાથે ₹7.12 કરોડની વિશાળ છેતરપિંડીનો કેસ પણ સામે આવ્યો હતો. આ કેસમાં આરોપીઓએ TRAI, મુંબઈ ક્રાઇમ બ્રાંચ, CBI અને સુપ્રીમ કોર્ટના જજ તરીકે ઓળખ આપી હતી. પીડિતને લગભગ ત્રણ અઠવાડિયા સુધી સતત વર્ચ્યુઅલ નજર હેઠળ રાખવામાં આવ્યા હતા અને તેમની બેંક, ડિમેટ અને સંપત્તિની માહિતી મેળવી નાણાં ટ્રાન્સફર કરાવવામાં આવ્યા હતા. બાદમાં અમદાવાદ સાયબર ક્રાઇમ બ્રાંચે આ કેસમાં 12 આરોપીઓની ધરપકડ કરી હતી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સાયબર ગેંગ સાથે જોડાણ હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી. ફેબ્રુઆરી 2026માં વસ્ત્રાપુરની 80 વર્ષીય નિવૃત્ત મહિલાને પણ પાંચ અઠવાડિયા સુધી ડિજિટલ અરેસ્ટ હેઠળ રાખી ₹55.50 લાખની છેતરપિંડી કરાઈ હતી. આરોપીઓએ મહિલાને જણાવ્યું હતું કે તેમના આધાર કાર્ડનો ઉપયોગ ગંભીર ફ્રોડ કેસમાં થયો છે અને તેમના વિરુદ્ધ વોરંટ જારી થયો છે. બીજા એક કેસમાં નિવૃત્ત નેવી અધિકારીને ₹42.50 લાખનું નુકસાન થયું હતું. આરોપીઓએ વિડિયો કોલમાં નકલી કોર્ટરૂમ અને “જજ” સુધી બતાવી તેમને વિશ્વાસમાં લીધા હતા. બેંક અધિકારીઓને શંકા જતા પરિવાર સુધી મામલો પહોંચ્યો અને ફ્રોડ બહાર આવ્યો.
આ પણ વાંચો: ગુજરાત સરકારનો મોટો નિર્ણય : અકસ્માતમાં મદદ કરનારને હવે પોલીસ કે હોસ્પિટલ હેરાન નહીં કરે, જાણો નવી ગાઇડલાઇન
‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ હકીકતમાં શું છે?
સાયબર નિષ્ણાતો સ્પષ્ટ કહે છે કે ભારતીય કાયદામાં “ડિજિટલ અરેસ્ટ” જેવી કોઈ પ્રક્રિયા અસ્તિત્વમાં જ નથી. કોઈ પણ પોલીસ, CBI, ED અથવા કોર્ટ વ્યક્તિને WhatsApp કે વિડિયો કોલ દ્વારા ઘરમાં બેસાડી કાનૂની રીતે ડિટેઇન કરી શકતી નથી. પરંતુ ઠગો લોકોમાં કાનૂની ભય, પ્રતિષ્ઠા ગુમાવવાની ચિંતા અને પરિવારને બચાવવાની ભાવના નો ઉપયોગ કરે છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધ લોકો, ટેક્નોલોજી અંગે ઓછી સમજ ધરાવતા નાગરિકો અને એકલા રહેતા લોકો આવા ગેંગ માટે સરળ ટાર્ગેટ બની રહ્યા છે. અમદાવાદ CID ક્રાઇમ અને Cyber Centre of Excellenceએ તાજેતરમાં ₹2.27 કરોડના ડિજિટલ અરેસ્ટ ફ્રોડ કેસમાં ચાર આરોપીઓની ધરપકડ કરી હતી. તપાસમાં સામે આવ્યું હતું કે ગેંગ WhatsApp અને Signal મારફતે નકલી અધિકારીઓ બની દેશભરમાં લોકોને નિશાન બનાવી રહ્યો હતો.
ગુજરાતમાં સાયબર ક્રાઇમનો બદલાતો ચહેરો
ગુજરાતમાં સાયબર ફ્રોડ હવે માત્ર કોલ સેન્ટર સ્કેમ સુધી મર્યાદિત નથી. AI આધારિત આધાર ડેટા ચોરી, ફેક KYC, રોકાણ ફ્રોડ અને મ્યુલ એકાઉન્ટ નેટવર્ક જેવા કેસોમાં પણ વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. અમદાવાદ પોલીસે થોડા દિવસ પહેલાં AI આધારિત આધાર ફ્રોડ રેકેટનો પર્દાફાશ કર્યો હતો જેમાં આરોપીઓ AI ટૂલ્સથી બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન બાયપાસ કરતા હતા. તપાસ એજન્સીઓ માને છે કે ડિજિટલ અરેસ્ટ જેવા ઘણા કેસોમાં દેશ બહારથી સંચાલિત સાયબર ગેંગ, ફેક SIM, મ્યુલ બેંક એકાઉન્ટ અને ક્રિપ્ટો ટ્રાન્ઝેક્શનનો ઉપયોગ થાય છે. કેટલાક કેસોમાં કનેક્શન કમ્બોડિયા અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના સાયબર ફ્રોડ નેટવર્ક સુધી પહોંચતા હોવાના દાવા પણ થયા છે.
આ પણ વાંચો: ગોંડલમાં નીલેશ રૈયાણી હત્યા કેસમાં મોટો વળાંક : જયરાજસિંહ જાડેજા પર શરતો ભંગના આરોપ
પોલીસ શું સલાહ આપી રહી છે?
સાયબર સેલે નાગરિકોને કેટલીક સ્પષ્ટ ચેતવણીઓ આપી છે કે કોઈપણ સરકારી એજન્સી ફોન કે વિડિયો કોલ પર પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા નહીં કહે. “વેરિફિકેશન એકાઉન્ટ”, “સેફ એકાઉન્ટ” અથવા “RBI ચેકિંગ” જેવા શબ્દો સાંભળતા જ સાવધાન થવું જોઈએ. જો કોઈ વ્યક્તિ પોલીસ, CBI, TRAI અથવા ED બની વાત કરે તો તરત કોલ કાપી નજીકના પોલીસ સ્ટેશન અથવા સત્તાવાર હેલ્પલાઇન પર પુષ્ટિ કરવી જોઈએ. સાયબર ગુનાનો ભોગ બનતા જ 1930 હેલ્પલાઇન પર સંપર્ક કરવો અને National Cyber Crime Reporting Portal પર તરત ફરિયાદ નોંધાવવી જોઈએ. શરૂઆતના કલાકોમાં કાર્યવાહી થાય તો પૈસા ટ્રેસ થવાની શક્યતા વધી શકે છે.
માનસિક દબાણ હવે સૌથી મોટું હથિયાર
સાયબર નિષ્ણાતો જણાવે છે કે આ ફ્રોડ ટેક્નિકલ કરતાં વધુ માનસિક છે. ઠગો ભોગ બનનારને સતત ભયમાં રાખે છે, એકલતા અનુભવે તે રીતે દબાણ બનાવે છે અને “ગુપ્ત તપાસ”ના નામે પરિવારથી દૂર રાખે છે. ઘણા કેસોમાં પીડિતોને ઊંઘવા સુધી દેવામાં આવતું નથી. ભારતમાં ડિજિટલ અરેસ્ટ કેસો હવે માત્ર આર્થિક ગુનો નથી રહ્યા, પરંતુ માનસિક હેરાનગતિ અને સામાજિક ભયનું ગંભીર સ્વરૂપ બની રહ્યા છે. અમદાવાદમાં વધતા કેસો એ સંકેત આપી રહ્યા છે કે સાયબર સુરક્ષા હવે માત્ર ટેક્નોલોજીનો મુદ્દો નથી, પરંતુ સામાજિક જાગૃતિનો પણ પ્રશ્ન બની ગયો છે.
