Okra Farming (ભીંડાની ખેતી): ફેબ્રુઆરી મહિનો બેસી ગયો છે અને ઘણા ખેડૂતોનું ખેતર રવિ પાકની લણણી પછી ખાલી પડ્યું હશે. જો તમે પણ મુંઝવણમાં છો કે આ ટૂંકા ગાળામાં કયો પાક લેવો જે ઓછી મહેનતે વધુ નફો આપે, તો 'ભીંડાની ખેતી' તમારા માટે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, ફેબ્રુઆરીમાં વાવેલા ભીંડા માત્ર 45 થી 50 દિવસમાં તૈયાર થઈ જાય છે અને બજારમાં તેની માંગ બારેમાસ રહેતી હોવાથી ભાવ પણ સારા મળે છે.
શાકભાજીની ખેતીમાં ભીંડા એક એવો રોકડિયો પાક છે જેમાં રોકાણ ઓછું અને વળતર ઝડપી મળે છે. આ સિઝનમાં ભીંડા વાવવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે વાતાવરણમાં ફેરફારને કારણે જીવાતનો ઉપદ્રવ ઓછો રહે છે અને પાકની ગુણવત્તા પણ ઉત્તમ મળે છે. જો તમે યોગ્ય જાત અને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ અપનાવો, તો ભીંડાની ખેતી તમને માલામાલ કરી શકે છે. ચાલો જાણીએ ભીંડાની ખેતીની સંપૂર્ણ વિગત.
1. વધુ ઉત્પાદન આપતી ભીંડાની સુધારેલી જાતો
ફેબ્રુઆરી મહિનામાં વાવણી માટે ખેડૂતોએ એવી જાતો પસંદ કરવી જોઈએ જે રોગપ્રતિકારક હોય અને વધુ ફળ આપે. નિષ્ણાતો આ જાતોની ભલામણ કરે છે:
અર્કા અનામિકા અને અર્કા અભય: આ જાતો વાયરસ સામે રક્ષણ આપે છે.
વર્ષા ઉપહાર અને ક્રાંતિ: વ્યાપારી ધોરણે વધુ ઉત્પાદન માટે જાણીતી છે.
કાશી પ્રગતિ અને પુસા એ-4: આ જાતોના ફળ આકર્ષક લીલા અને યોગ્ય કદના હોય છે, જેની બજારમાં ઉંચી માંગ રહે છે.
2. જમીનની પસંદગી અને ખેતરની તૈયારી
ભીંડાની ખેતી માટે દોમટ અથવા રેતાળ દોમટ જમીન સૌથી વધુ અનુકૂળ રહે છે. ખેતરમાં પાણીના નિકાલની યોગ્ય વ્યવસ્થા હોવી અનિવાર્ય છે.
સૌ પ્રથમ ખેતરની ઊંડી ખેડ કરવી જેથી અગાઉના પાકના અવશેષો નાશ પામે.
ત્યારબાદ બે થી ત્રણ વાર હળવી ખેડ કરી જમીનને ભરભરી બનાવી દેવી.
છેલ્લી ખેડ વખતે પ્રતિ એકર 8 થી 10 ટન સડેલું છાણીયું ખાતર ઉમેરવાથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે.
3. વાવણીની પદ્ધતિ અને બીજ માવજત
એક એકર ખેતર માટે અંદાજે 2 થી 3 કિલો બીજ પૂરતા છે. વાવણી કરતા પહેલા બીજને કાર્બેન્ડાઝિમ અથવા ટ્રાઈકોડર્માથી પટ આપવો જોઈએ (બીજ માવજત), જેથી શરૂઆતના તબક્કે ફૂગ કે અન્ય રોગો ન લાગે.
અંતર: કતારથી કતાર વચ્ચે 45 થી 60 સે.મી. અને છોડથી છોડ વચ્ચે 20 થી 30 સે.મી.નું અંતર રાખવું. આનાથી છોડને પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ અને હવા મળી રહે છે.
4. ઓછી મહેનત અને 6 મહિના સુધી સતત આવક
ભીંડાની ખેતીની ખાસિયત એ છે કે એકવાર પાક શરૂ થયા પછી તે અટકતો નથી. વાવણીના 45-50 દિવસ પછી તોડણી શરૂ થઈ જાય છે અને જો યોગ્ય માવજત રાખવામાં આવે તો સતત 6 મહિના સુધી આવક મળતી રહે છે. અન્ય પાકોની સરખામણીએ તેમાં મજૂરી ખર્ચ ઓછો આવે છે અને દર બીજા-ત્રીજા દિવસે તોડણી કરી બજારમાં વેચી શકાય છે.
5. નિષ્ણાતોની સલાહ: કેમ અત્યારે જ વાવણી કરવી?
કૃષિ નિષ્ણાતો જણાવે છે કે ફેબ્રુઆરીમાં વાવેલી ભીંડીમાં 'પીળી નસોના વાયરસ' (YVMV) જેવી જીવાતોનો ભય ઓછો રહે છે. વળી, ઉનાળાની શરૂઆતમાં જ્યારે લીલા શાકભાજીની અછત હોય છે, ત્યારે ભીંડાના ભાવ આસમાને હોય છે, જે ખેડૂતોને લાખોનો નફો કરાવી શકે છે.
