Adi Shankaracharya Jayanti 2026: આદિ શંકરાચાર્ય જયંતિ મંગળવાર, 21 એપ્રિલ 2026ના રોજ દેશભરમાં ઉજવવામાં આવશે. આ આદિ શંકરાચાર્યની 1238મી જન્મજયંતિ છે. હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ, તેમનો જન્મ વૈશાખ મહિનાના શુક્લ પક્ષના પાંચમ (પંચમી તિથિ) ના દિવસે થયો હતો.
મહત્વના સમય :
પંચમી તિથિની શરૂઆત: 20 એપ્રિલ 2026 સાંજે 6:44 વાગ્યે (અથવા 21 એપ્રિલ સવારે 4:15 વાગ્યે)
પંચમી તિથિનો અંત: 21 એપ્રિલ 2026 બપોરે 3:49 વાગ્યે (અથવા 22 એપ્રિલ સવારે 1:20 વાગ્યે)
જયંતિનો મુખ્ય દિવસ 21 એપ્રિલ મંગળવારે છે, જે દિવસે સૂર્યોદયથી સૂર્યાસ્ત સુધી પૂજા અને કાર્યક્રમો યોજાય છે.
આદિ શંકરાચાર્ય જયંતિ: મહત્વ
આદિ શંકરાચાર્ય હિન્દુ ધર્મના મહાન આધ્યાત્મિક ગુરુ, તત્વજ્ઞાની અને અદ્વૈત વેદાંતના પ્રવર્તક હતા. તેમણે વેદ, ઉપનિષદ અને ભગવદ્ગીતાના જ્ઞાનનો પ્રસાર કરીને સનાતન ધર્મને નવી ઊર્જા આપી. તેમના મુખ્ય યોગદાનમાં અદ્વૈત વેદાંત (બ્રહ્મ સત્ય, જગત મિથ્યા)નો પ્રચાર, પંચાયતન પૂજા પદ્ધતિ (શિવ, વિષ્ણુ, દેવી, સૂર્ય અને ગણેશની પૂજા) અને ચાર મઠોની સ્થાપના છે. તેઓ માત્ર 32 વર્ષની ટૂંકી આયુમાં જ વેદોમાં નિપુણ બની ગયા હતા અને અસંખ્ય સ્તોત્રો, ભાષ્યો તથા ગ્રંથોનું રચન કર્યું છે. આ જયંતિ હિન્દુઓ માટે ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક જાગૃતિનો દિવસ છે, જેમાં તેમના ઉપદેશો, આત્મા-પરમાત્માની એકતા, ત્યાગ અને મુક્તિ, યાદ કરવામાં આવે છે.
આદિ શંકરાચાર્ય જયંતિ: ઇતિહાસ
કેરળના કલાડી ગામમાં શિવગુરુ અને આર્યમ્બાને ત્યાં તેમનો જન્મ થયો હતો. બાળપણથી જ અસાધારણ બુદ્ધિમત્તા ધરાવતા શંકરાચાર્યએ દેશના વિવિધ ભાગોમાં પર્યટન કરીને વિવિધ દર્શનોની ચર્ચા કરી અને અદ્વૈતનો પ્રચાર કર્યો. તેમણે ભારતના ચારેય ખૂણે ચાર મઠોની સ્થાપના કરી:
શારદા મઠ (દ્વારકા, પશ્ચિમ)
ગોવર્ધન મઠ (પુરી, પૂર્વ)
કાલિકા મઠ (શૃંગેરી, દક્ષિણ)
જ્યોતિર મઠ (જોશીમઠ, ઉત્તર)
આ મઠો આજે પણ સનાતન ધર્મના જ્ઞાનના કેન્દ્ર તરીકે કાર્યરત છે. તેમણે વેદ-ઉપનિષદના જ્ઞાનને લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે અનુયાયીઓને તાલીમ આપી અને હિન્દુ ધર્મને પુનર્જીવિત કર્યો.
આદિ શંકરાચાર્ય જયંતિ: વાર્તા
હિન્દુ શાસ્ત્રો અનુસાર, જ્યારે ધર્મમાં અંધકાર અને આધ્યાત્મિક અવ્યવસ્થા છવાઈ ગઈ હતી, ત્યારે દેવતાઓએ ભગવાન શિવની પ્રાર્થના કરી. ભગવાન શિવે આદિ શંકરાચાર્ય તરીકે અવતાર લઈને માનવતાને જ્ઞાન અને આધ્યાત્મિકતાનો પ્રકાશ આપવાનું વચન આપ્યું. તેઓ આ અંધકારને દૂર કરવા અને વેદાંતના સત્યનું જ્ઞાન આપવા પૃથ્વી પર આવ્યા.
આ પણ વાંચો: બુદ્ધ પૂર્ણિમા 2026 ક્યારે? : 30 એપ્રિલ કે 1 મે? સાચી તારીખ અને પૂજા સમય જાણો
આદિ શંકરાચાર્ય જયંતિ: પૂજા વિધિ
આ દિવસે ઘરે કે મંદિરમાં સરળ અને ભક્તિભાવપૂર્વક પૂજા કરી શકાય છે.
તૈયારી: સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરો. આદિ શંકરાચાર્યની તસવીર અથવા મૂર્તિને શુદ્ધ સ્થાને સ્થાપિત કરો. આસન પર બેસીને સંકલ્પ કરો.
કલશ સ્થાપના: પાણીથી ભરેલા કલશ પર સ્વસ્તિક બનાવીને તેની પૂજા કરો.
પૂજા: આદિ શંકરાચાર્યની મૂર્તિ/તસવીરને ફૂલ, અક્ષત, ચંદન, ધૂપ, દીપ અને નૈવેદ્ય અર્પણ કરો.
પંચાયતન દેવતાઓ (શિવ, વિષ્ણુ, દેવી, સૂર્ય, ગણેશ)ની પણ પૂજા કરી શકાય.
શંકરાચાર્ય સ્તોત્રો જેમ કે ભજ ગોવિંદમ્, આત્મબોધ, વિવેકચૂડામણિ અથવા દશશ્લોકીનું પઠન કરો.
હોમ/ભજન: શક્ય હોય તો ગાયત્રી મંત્ર અથવા શિવ મંત્રનું જપ કરો. ભગવદ્ગીતાના અધ્યાયોનું પઠન અને વ્યાખ્યાન સાંભળો.
ઉપવાસ અને દાન: ઘણા ભક્તો આ દિવસે ઉપવાસ રાખે છે અને ગુરુજનોને દાન આપે છે. સત્સંગ અને આધ્યાત્મિક વાર્તાલાપ કરો.
આ પૂજા વિધિ ભક્તિભાવ અને સરળતાથી કરવી જોઈએ. મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તેમના જ્ઞાન અને ત્યાગનું સ્મરણ કરવાનો છે. આ જયંતિ પર ચાલો આપણે અદ્વૈતના સત્યને સમજીએ અને આધ્યાત્મિક જીવન તરફ આગળ વધીએ.
