દરેક તારીખ ઇતિહાસના પાનાંઓમાં કંઈક ખાસ છોડી જાય છે. 23 મે પણ એવી જ એક મહત્વપૂર્ણ તારીખ છે, જે વિશ્વ કાચબા દિવસથી લઈને તિબ્બતના કાળા દિવસ સુધી અનેક ઐતિહાસિક ઘટનાઓ માટે જાણીતી છે. આ દિવસે વિજ્ઞાન, રાજકારણ, ન્યાય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓ સાથે જોડાયેલા અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો બન્યા હતા.
23 મેનો દિવસ વિશ્વભરમાં અનેક કારણોસર યાદ કરવામાં આવે છે. આજના દિવસે એક તરફ વિશ્વ કાચબા દિવસ ઉજવવામાં આવે છે તો બીજી તરફ તિબ્બતવાસીઓ આ દિવસને ‘કાળા દિવસ’ તરીકે યાદ કરે છે. ઇતિહાસના પાનાંઓમાં 23 મેના દિવસે રાજકારણ, વિજ્ઞાન, ન્યાયવ્યવસ્થા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો સાથે જોડાયેલી ઘણી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ નોંધાઈ છે.
તિબ્બત મુક્તિ દિવસ દર વર્ષે 23 મેના રોજ મનાવવામાં આવે છે. વર્ષ 1951માં આજના દિવસે ચીન દ્વારા તિબ્બત પર 17-પોઇન્ટ એજન્ડા લાદવામાં આવ્યો હતો. તિબ્બતના લોકોના જણાવ્યા મુજબ આ કરાર દબાણ હેઠળ કરાવવામાં આવ્યો હતો. આ એજન્ડામાં તિબ્બતની ભાષા, સંસ્કૃતિ અને ધાર્મિક પરંપરાઓને સુરક્ષિત રાખવાની વાતો કરવામાં આવી હતી, પરંતુ સમય જતાં ચીન પર આ વચનોનું પાલન ન કરવાનો આરોપ લાગ્યો. ત્યારથી તિબ્બતવાસીઓ 23 મેને વિરોધ અને સંઘર્ષના પ્રતિકરૂપે ‘કાળો દિવસ’ તરીકે ઉજવે છે.
આજનો દિવસ વિશ્વ કાચબા દિવસ તરીકે પણ ઉજવાય છે. કાચબાઓ પૃથ્વીની ઇકોસિસ્ટમમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે અને પર્યાવરણનું સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ બને છે. વિશ્વભરમાં લોકોમાં કાચબાઓ અને તેમના કુદરતી રહેઠાણોના સંરક્ષણ માટે જાગૃતિ લાવવા દર વર્ષે 23 મેના રોજ આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. પર્યાવરણપ્રેમી સંસ્થાઓ દ્વારા લોકોને જંગલી જીવસૃષ્ટિ પ્રત્યે સંવેદનશીલ બનવા અપીલ કરવામાં આવે છે.
23 મેના દિવસે ઇતિહાસમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓ પણ બની હતી. વર્ષ 1999માં યોહાનિસ રાઉ ફેડરલ જર્મનીના નવા પ્રમુખ બન્યા હતા. વર્ષ 2001માં પાકિસ્તાને ભારતને Most Favoured Nation એટલે કે MFNનો દરજ્જો આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
વર્ષ 2004માં બાંગ્લાદેશમાં આવેલા વિનાશકારી વાવાઝોડાના કારણે મેઘના નદીમાં બોટ ડૂબી જતાં લગભગ 250 લોકોના મોત થયા હતા. તે જ વર્ષે સિંગાપોરમાં એક જહાજ ટેન્કર સાથે અથડાતા હજારો કાર સમુદ્રમાં ડૂબી ગઈ હતી.
વર્ષ 2008 ભારત માટે વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ રહ્યું હતું. આજના દિવસે ભારતે જમીન પરથી જમીન પર હુમલો કરી શકતી પૃથ્વી-2 મિસાઇલનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું. આ સાથે જ ISRO અને ભારતીય રક્ષા ક્ષેત્રની ક્ષમતાઓને વૈશ્વિક સ્તરે નવી ઓળખ મળી હતી. એ જ વર્ષે નેપાળના રાજા જ્ઞાનેન્દ્રએ નારાયણહિતિ મહેલ ખાલી કર્યો હતો, જે નેપાળમાં રાજાશાહી યુગના અંતનું પ્રતિક માનવામાં આવ્યું હતું.
વર્ષ 2009માં દક્ષિણ કોરિયાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રોહ મૂ હ્યુને આત્મહત્યા કરી હતી. ભ્રષ્ટાચારના આરોપો બાદ આ ઘટના સમગ્ર વિશ્વમાં ચર્ચાનો વિષય બની હતી.
ભારતના ન્યાય ઇતિહાસમાં પણ 23 મે મહત્વપૂર્ણ રહ્યો છે. વર્ષ 2010માં ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં લગ્ન વગર પુરુષ અને સ્ત્રી સાથે રહેવું ગુનો નથી એવો નિર્ણય આપ્યો હતો. આ ચુકાદાએ સમાજ અને કાનૂની વ્યવસ્થામાં મોટી ચર્ચા જગાવી હતી.
વર્ષ 2016માં ભારતીય અંતરિક્ષ સંસ્થા ISROએ શ્રીહરિકોટાથી RLV-TD સ્પેસ શટલ લોન્ચ કર્યું હતું. આ ભારતના પુનઃઉપયોગી સ્પેસ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રમાં મોટું પગલું માનવામાં આવ્યું હતું.
આજના દિવસે અનેક પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓની જન્મજયંતિ પણ આવે છે. મહારાણી ગાયત્રી દેવી, ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતકાર વસુંધરા કોમકલી અને જાણીતા ગણિતશાસ્ત્રી પી.સી. વૈદ્યનો જન્મ 23 મેના દિવસે થયો હતો.
તે જ રીતે આજે કેટલીક જાણીતી હસ્તીઓની પુણ્યતિથિ પણ મનાવવામાં આવે છે. નક્સલવાદી આંદોલનના જનક કનુ સાન્યાલ અને પ્રખ્યાત ઇતિહાસકાર રાખાલદાસ બંદ્યોપાધ્યાયનું નામ તેમાં સામેલ છે.
આ રીતે 23 મેનો દિવસ ઇતિહાસ, પર્યાવરણ, વિજ્ઞાન અને સામાજિક પરિવર્તન જેવી અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ માટે ખાસ માનવામાં આવે છે.
