દરેક તારીખ પોતાના અંદર અનેક ઐતિહાસિક યાદો અને મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો સમાવીને બેઠી હોય છે. 18 જૂન પણ એવી જ એક મહત્વની તારીખ છે, જે ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ અને વિશ્વ ઇતિહાસમાં ખાસ સ્થાન ધરાવે છે. આજે ગોવા ક્રાંતિ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે, જે ગોવાના મુક્તિ સંગ્રામમાં મહત્વપૂર્ણ વળાંક લાવનાર દિવસ તરીકે ઓળખાય છે. આ ઉપરાંત આજના દિવસે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ, રમતગમત અને અનેક ઐતિહાસિક ઘટનાઓ બની હતી. ચાલો જાણીએ 18 જૂનના દિવસનું ઐતિહાસિક મહત્વ.
ગોવા ક્રાંતિ દિવસ: સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનો મહત્વપૂર્ણ પડાવ
18 જૂન ગોવાના ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે લખાયેલો દિવસ માનવામાં આવે છે. વર્ષ 1946માં પ્રખ્યાત સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને સમાજવાદી નેતા ડૉ. રામ મનોહર લોહિયાએ ગોવામાં પોર્ટુગીઝ શાસન વિરુદ્ધ જનઆંદોલનની ચિંગારી પ્રગટાવી હતી. તેમણે ગોવાના લોકોને એકજૂટ થઈને વિદેશી શાસન સામે લડવા માટે પ્રેરણા આપી હતી.
તેમના આહ્વાન બાદ ગોવામાં સ્વાતંત્ર્ય માટેનું આંદોલન વધુ મજબૂત બન્યું અને આગામી વર્ષોમાં પોર્ટુગીઝ શાસન વિરુદ્ધ જનચળવળ તેજ બની. અંતે 19 ડિસેમ્બર 1961ના રોજ ભારતીય સેનાએ સફળ કાર્યવાહી કરીને ગોવાને પોર્ટુગીઝ શાસનમાંથી મુક્ત કરાવ્યું અને તેને ભારતનો અભિન્ન ભાગ બનાવ્યો. આ કારણે દર વર્ષે 18 જૂનને ગોવા ક્રાંતિ દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
18 જૂનની મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ
18 જૂનની તારીખ વિશ્વ અને ભારતના ઇતિહાસમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ માટે યાદ કરવામાં આવે છે.
વર્ષ 1979માં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ જિમી કાર્ટર અને સોવિયત સંઘના નેતા લિયોનિડ બ્રેઝનેવે 'SALT-II' કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કરારનો હેતુ બંને દેશોના પરમાણુ શસ્ત્રોના વિકાસને નિયંત્રિત કરવાનો હતો.
વર્ષ 1997માં કંબોડિયાના ખમેર રૂજ સંગઠનના કુખ્યાત નેતા પોલ પોટે આત્મસમર્પણ કર્યું હતું. પોલ પોટના શાસન દરમિયાન લાખો લોકોના મૃત્યુ થયા હતા.
1999માં 35 યુરોપિયન દેશો વચ્ચે લંડનમાં પીવાના પાણી સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા હતા. આ જ વર્ષે લાતવિયામાં વિકે ફેબ્રેમાને દેશના નવા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા.
2001માં પાકિસ્તાને પોતાના સંરક્ષણ બજેટમાં ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી હતી, જ્યારે તાલિબાને અમેરિકા વિરુદ્ધ ઓસામા બિન લાદેન દ્વારા જાહેર કરાયેલ ફતવો પાછો ખેંચ્યો હતો.
2004માં ચાડ અને સુદાન વચ્ચેના સંઘર્ષમાં 69 સુદાની સૈનિકોના મોત થયા હતા. તે જ સમયે દક્ષિણ કોરિયાએ ઈરાકમાં પોતાના સૈનિકો મોકલવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.
2008માં કેન્દ્ર સરકારે ગુર્જર સમાજને OBC ક્વોટામાં 5 ટકા અનામત આપવાની જાહેરાત કરી હતી. આ ઉપરાંત ભારત અને સીરિયા વચ્ચે ત્રણ મહત્વપૂર્ણ કરારો પર હસ્તાક્ષર થયા હતા. ફાર્મા કંપની રેનબેક્સીએ અમેરિકાની ફાઈઝર કંપની સાથેનો પેટન્ટ વિવાદ સમાધાનથી પૂર્ણ કર્યો હતો. વૈશ્વિક બજારમાં ચોખાના પુરવઠાને મજબૂત કરવા વિયેતનામે ચોખાની નિકાસ પરનો પ્રતિબંધ પણ હટાવ્યો હતો.
2017માં ICC ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફીની ફાઇનલમાં પાકિસ્તાને ભારતને હરાવીને ખિતાબ પોતાના નામે કર્યો હતો.
18 જૂને જન્મેલા જાણીતા વ્યક્તિત્વો
18 જૂનના દિવસે અનેક જાણીતી હસ્તીઓનો જન્મ થયો હતો, જેમણે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.
ગોડેતી માધવી (1992) – આંધ્ર પ્રદેશની મહિલા રાજકારણી.
હોમી ડેડી મોતીવાલા (1958) – ભારતના જાણીતા નૌકાયાન ખેલાડી.
કેએસ સુદર્શન (1931) – રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના પાંચમા સરસંઘચાલક.
દાદા ધર્માધિકારી (1899) – સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, લેખક અને ગાંધીવાદી વિચારક.
અનુગ્રહ નારાયણ સિંહા (1887) – બિહારના વિકાસમાં મહત્વનું યોગદાન આપનાર સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને રાજકારણી.
ફર્નાન્ડો હેનરિક કાર્ડોસો (1931) – બ્રાઝિલના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ.
પી. વેંકટસુબૈયા (1921) – બિહાર અને કર્ણાટકના ભૂતપૂર્વ રાજ્યપાલ.
સી. વિજય રાઘવ ચારિયાર (1852) – પ્રખ્યાત રાષ્ટ્રીય નેતા.
જંગ બહાદુર (1817) – નેપાળના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન.
18 જૂને અવસાન પામેલી જાણીતી હસ્તીઓ
આ તારીખ કેટલીક મહાન હસ્તીઓની પુણ્યતિથિ તરીકે પણ યાદ કરવામાં આવે છે.
મિલ્ખા સિંહ (2021) – ભારતના મહાન દોડવીર અને ‘ફ્લાઇંગ શીખ’ તરીકે જાણીતા ખેલાડી.
નસીમ બાનો (2002) – હિન્દી ફિલ્મ જગતની જાણીતી અભિનેત્રી.
અલી અકબર ખાન (2009) – વિશ્વવિખ્યાત સરોદવાદક અને ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતકાર.
યુદ્ધવીર સિંહ (1993) – સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને રાજકારણી.
સેઠ ગોવિંદ દાસ (1974) – સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, સંસદસભ્ય અને હિન્દી સાહિત્યકાર.
જ્યોર્જી ઝુકોવ (1974) – સોવિયત સંઘના પૂર્વ રક્ષામંત્રી.
મુખ્ય મુદ્દાઓ
18 જૂન ગોવા ક્રાંતિ દિવસ તરીકે ઉજવાય છે.
1946માં ડૉ. રામ મનોહર લોહિયાએ ગોવામાં પોર્ટુગીઝ શાસન વિરુદ્ધ આંદોલનની શરૂઆત કરાવી.
1979માં અમેરિકા અને સોવિયત સંઘ વચ્ચે SALT-II કરાર થયો.
2017માં પાકિસ્તાને ICC ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફી જીતી હતી.
આજે મિલ્ખા સિંહની પુણ્યતિથિ પણ છે.
