Milk Production: કેન્દ્ર સરકારના મૂળભૂત પશુપાલન આંકડા (Basic Animal Husbandry Statistics - BAHS 2025) અનુસાર ભારતે ફરી એકવાર વિશ્વના સૌથી મોટા દૂધ ઉત્પાદક દેશ તરીકેનો રેકોર્ડ જાળવી રાખ્યો છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે વધતી વસ્તી છતાં પ્રતિ વ્યક્તિ દૂધની ઉપલબ્ધતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
માથાદીઠ દૂધની ઉપલબ્ધતામાં 166 ગ્રામનો ઐતિહાસિક વધારો
2014-15માં → 319 ગ્રામ/દિવસ
2024-25માં → 485 ગ્રામ/દિવસ
એટલે છેલ્લા 10 વર્ષમાં 166 ગ્રામનો વધારો!
ટોચના 5 દૂધ ઉત્પાદક રાજ્યો (કુલ ઉત્પાદનનો હિસ્સો)
ઉત્તર પ્રદેશ – 15.6%
રાજસ્થાન – 14.8%
મધ્ય પ્રદેશ – 9.1%
ગુજરાત – 7.7%
મહારાષ્ટ્ર – 6.7%
(આ પાંચ રાજ્યોનો મળીને 54%થી વધુ ફાળો)
ઈંડાનું ઉત્પાદન અને ઉપલબ્ધતા પણ રેકોર્ડ બ્રેક
કુલ ઈંડા ઉત્પાદન 2024-25 → 149 અબજ (4.5% વધારો)
માથાદીઠ વાર્ષિક ઉપલબ્ધતા: 2014-15માં 62 → 2024-25માં 106 ઈંડા
ટોચના 5 ઈંડા ઉત્પાદક રાજ્યો
આંધ્ર પ્રદેશ – 18.37%
તમિલનાડુ – 15.63%
તેલંગાણા – 12.98%
પશ્ચિમ બંગાળ – 10.72%
કર્ણાટક – 6.67%
(મળીને 64.37% ફાળો)
ભારત વિશ્વનો ચોથો સૌથી મોટો માંસ ઉત્પાદક
કુલ માંસ ઉત્પાદન 2024-25 → 10.5 મિલિયન ટન (2.5% વધારો)
મરઘાંનું માંસ → 5.1 મિલિયન ટન (લગભગ અડધું)
ઊન ઉત્પાદનમાં રાજસ્થાનનું આગવું સ્થાનકુલ ઊન ઉત્પાદન → 34.5 મિલિયન કિલો (2.6% વધારો)
રાજસ્થાન → 47.8% હિસ્સો
(ટોચના 5 રાજ્યોનો મળીને 86% ફાળો)
આ તમામ આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતનો પશુપાલન અને મરઘાં ક્ષેત્ર ઝડપી ગતિએ આગળ વધી રહ્યો છે અને દેશ પોષણ સુરક્ષા તેમજ ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે.
