ધરતી પરની નદીઓનો ઇતિહાસ લાખો-કરોડો વર્ષ જૂનો છે. આજે જે નદીઓ વહે છે તેમાંથી કેટલીક એવી છે જે ડાયનાસોરના યુગ કરતાં પણ જૂની છે. આવી જ એક અદ્ભુત અને રહસ્યમય નદી છે ફિંકે નદી (Finke River), જેને ઓસ્ટ્રેલિયાના સ્થાનિક અરેંટે ભાષામાં લારાપિંટા (Larapinta) પણ કહેવાય છે. વૈજ્ઞાનિકો અનુસાર આ નદીની ઉંમર 300 થી 400 મિલિયન વર્ષ જૂની છે, એટલે કે તે ડાયનાસોર ખતમ થયા તેની પહેલાંથી વહેતી આવી છે. આ નદી આજે પણ ઓસ્ટ્રેલિયાના મધ્ય ભાગમાં વહે છે અને તેનું નદી તંત્ર વૈજ્ઞાનિકો માટે એક ખાસ અને રહસ્યમયી વિષય છે. ફિંકે નદી આખું વર્ષ વહેતી નથ, મોટા ભાગે સૂકી રહે છે અને માત્ર વરસાદમાં જ જીવંત થઈ જાય છે. આ નદીના કિનારે હાઈકિંગ, કેમ્પિંગ અને પ્રકૃતિના રોમાંચક અનુભવ માટે દુનિયાભરના પ્રવાસીઓ આવે છે.
ફિંકે નદી – ડાયનાસોર કરતાં પણ જૂની
વૈજ્ઞાનિકોના અભ્યાસ અનુસાર ફિંકે નદીની ઉંમર 300 થી 400 મિલિયન વર્ષ જૂની છે. આ સમય ડેવોનિયન અને કાર્બોનિફેરસ કાળનો છે, જ્યારે ડાયનાસોર પણ પૃથ્વી પર આવ્યા નહોતા. ડાયનાસોર ટ્રાયસિક પીરિયડમાં (252 થી 201 મિલિયન વર્ષ પહેલાં) રહેતા હતા. ત્યારબાદ જુરાસિક અને ક્રેટેશિયસ કાળમાં તેઓ વિકસિત થયા અને 66 મિલિયન વર્ષ પહેલાં મોટા માસ એક્સટિંક્શન ઇવેન્ટમાં ખતમ થઈ ગયા. પણ ફિંકે નદી તે સમયમાં પણ વહેતી હતી અને આજે પણ વહે છે. આ જ કારણે તેને દુનિયાની સૌથી જૂની નદીનો દરજ્જો મળ્યો છે.
ઓસ્ટ્રેલિયાના મધ્ય ભાગમાં વહે છે ફિંકે નદી
ફિંકે નદી ઓસ્ટ્રેલિયાના મધ્ય ભાગમાં વહે છે. તેનું ઉદ્ગમ મેકડોનેલ રેંજેસમાં થાય છે અને તે નોર્દર્ન ટેરિટરી તથા સાઉથ ઓસ્ટ્રેલિયામાંથી પસાર થાય છે. આ નદી તંત્ર લગભગ 640 કિમી લાંબું છે અને વરસાદમાં પૂર આવે ત્યારે 750 કિમી સુધી ફેલાય છે. તે લેક આયર બેસિનની ચાર મુખ્ય જલધારાઓમાંથી એક છે અને વરસાદમાં પાણી લઈને લેક આયર સુધી પહોંચે છે.
આખું વર્ષ વહેતી નથી – માત્ર વરસાદમાં જીવંત થાય છે
ફિંકે નદીની સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે, તે આખું વર્ષ વહેતી નથી. ઓસ્ટ્રેલિયાના મધ્ય ભાગની શુષ્ક જળવાયુને કારણે નદી મોટા ભાગે સૂકી રહે છે. ઘણા મહિના સુધી તે નાના-નાના ખાડામાં પાણી ભરાયેલી હારમાળા જેવી દેખાય છે. પરંતુ જ્યારે વરસાદ પડે છે ત્યારે આ નદી અચાનક જીવંત થઈ જાય છે અને ખૂબ જ ઝડપથી વહેવા લાગે છે.
વૈજ્ઞાનિકો માટે રહસ્યમય નદી તંત્ર
ફિંકે નદીનું તંત્ર વૈજ્ઞાનિકો માટે એક કોયડો છે. યુનિવર્સિટી ઓફ એરિઝોનાના જિયોમોર્ફોલોજિસ્ટ વિક્ટર બેકરે જણાવ્યું કે આ નદી ક્રોસ એક્સિયલ ડ્રેનેજ સિસ્ટમનો ભાગ છે. તે પહાડી સંરચનાઓને કાપતી વહે છે. આ નદી તે સમયે વહેતી હતી જ્યારે મેકડોનેલ રેંજેસના પહાડો બનાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ પણ નહોતી થઈ. જેમ-જેમ પહાડો ઉભા થતા ગયા તેમ-તેમ નદીએ પોતાનો રસ્તો નીચે તરફ કાપતો બનાવ્યો, જેને એન્ટીસિડેન્સ કહેવાય છે.
લારાપિંટા ટ્રેલ: હાઈકિંગ અને કેમ્પિંગનું સ્વર્ગ
ફિંકે નદીના કિનારે લારાપિંટા ટ્રેલ પર હાઈકિંગ અને કેમ્પિંગ કરવાનો અનુભવ અદ્ભુત છે. આ ટ્રેલમાં વાહનો નથી ચાલતા, તેથી ચાલીને જ જવું પડે છે. લાલ રંગના રેતાળ ખડકો, તાડના ઝાડ, ગાઢ સરકંડા અને વિવિધ પક્ષીઓ આ વિસ્તારને અનોખો બનાવે છે. ટ્રેલ ડેવનપોર્ટ અને ઓર્મિસ્ટન જંક્શન પાસેથી શરૂ થાય છે. આ ટ્રેલ પર કેમ્પિંગ માટે એન્ટ્રી ફી ભરવી પડે છે, જે વયસ્કો માટે 10 થી 60 ઓસ્ટ્રેલિયન ડોલર અને બાળકો માટે 5 થી 30 ઓસ્ટ્રેલિયન ડોલર સુધી હોય છે. ફિંકે ગોર્જમાં જવા માટે હાઈ ક્લિયરન્સ 4WD જીપ્સ ભાડે મળે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, ફિંકે નદી માત્ર ઇતિહાસ અને વિજ્ઞાનનું રહસ્ય જ નથી, પરંતુ પ્રકૃતિનું અદ્ભુત નજારો પણ છે. આ નદી આજે પણ પોતાની જૂની ધારાઓ સાચવીને વહે છે અને વૈજ્ઞાનિકો તેના રહસ્યોને સમજવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. જો તમે પ્રકૃતિ પ્રેમી છો તો લારાપિંટા ટ્રેલ પર જઈને આ જૂની નદીના કિનારે કેમ્પિંગ અને હાઈકિંગનો અનુભવ અવશ્ય કરો!
