World Soil Day: આજે 5 ડિસેમ્બર, વિશ્વ માટી દિવસ છે. આ દિવસે આપણે માત્ર માટીનું મહત્વ યાદ નહીં કરીએ, પણ એ પણ સ્વીકારીએ કે આપણી પગ નીચેની જમીન હવે “વેન્ટિલેટર” પર છે. ભારતે વિશ્વને અનાજ આપવાની ક્ષમતા મેળવી લીધી છે – આજે દેશ વિશ્વનો સૌથી મોટો ચોખા નિકાસકાર (22 મિલિયન ટનથી વધુ) છે, પરંતુ આ ચમકતી સફળતા પાછળ એક ભયાનક સત્ય છુપાયેલું છે, આપણી જમીન ધીમે ધીમે મરી રહી છે.
જમીનની આંકડાકીય હકીકત
ISROના 2021ના ડેઝર્ટિફિકેશન એટલાસ મુજબ
ભારતની કુલ જમીનના 29.7% (લગભગ 96 મિલિયન હેક્ટર) વિસ્તાર ઉજ્જડ થઈ રહ્યો છે.
દેશની એક તૃતીયાંશ જમીન ફળદ્રુપતા ગુમાવી રહી છે.
યુરિયાનો અતિરેક: આદર્શ N:P:K ગુણોત્તર 4:2:1 હોવું જોઈએ, પણ હવે તે 7.7:3.1:1 થઈ ગયું છે;
પંજાબ-હરિયાણામાં તો 30:8:1!
60%થી વધુ ખેતીલાયક જમીનમાં કાર્બનિક કાર્બન 0.5%થી પણ ઓછો.
ICARના અભ્યાસ મુજબ 36.5% જમીનમાં ઝીંક અને 12.8%માં આયર્નની ગંભીર ઉણપ.
આ અસંતુલિત રસાયણોના “ઓવરડોઝ”થી છોડ માત્ર 30-40% યુરિયા જ શોષી શકે છે, બાકીના 60% જમીનને ઝેર બનાવે છે, ભૂગર્ભ જળ પ્રદૂષિત કરે છે અને ગ્રીનહાઉસ ગેસ છોડે છે.
બીમાર જમીન → બીમાર બાળકો
જમીનમાં પોષક તત્વોની ઉણપનો સીધો અસર આપણી થાળી અને આવનારી પેઢી પર પડે છે.
ભારતમાં:
5 વર્ષથી નાના 35%થી વધુ બાળકો સ્ટંટિંગનો શિકાર
67% બાળકો એનિમિક
આ “છુપી ભૂખ” છે – પેટ ભરાય છે, પણ પોષણ નથી મળતું.
હવે વિકલ્પ નથી, જરૂર છે!
જો આ જ ગતિએ ચાલ્યું તો સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો અંદાજ છે કે આગામી 60 વર્ષમાં વિશ્વની ફળદ્રુપ ટોચની જમીન સંપૂર્ણ ખતમ થઈ જશે. ભારત તેનાથી બચી શકે તેમ નથી.
આજે વિશ્વ માટી દિવસ પર સંકલ્પ લઈએ
માટીને મશીન નહીં, જીવંત સજીવ ગણીએ
માટી આરોગ્ય કાર્ડ દ્વારા નિયમિત પરીક્ષણ કરાવીએ
રસાયણોની જગ્યાએ જૈવિક અને સેન્દ્રિય ખેતી અપનાવીએ
જમીનને “આરામ” આપીએ અને કાર્બનિક કાર્બન વધારીએ
માત્ર 0.4% કાર્બનિક કાર્બન વધારવાથી પણ ઉપજ અને ગુણવત્તા બંનેમાં અદ્ભુત સુધારો થઈ શકે છે.આજે જમીનની સારવાર શરૂ નહીં કરીએ તો કાલે પૈસા હશે, પણ શુદ્ધ અનાજ નહીં મળે.આપણી માટી બચાવીએ… કારણ કે તેનાથી જ આપણું ભવિષ્ય જીવે છે.
