યૂપી, કર્ણાટક અને ગુજરાતમાં BJP અધ્યક્ષ પર નિર્ણય કેમ અટક્યો? : હાઈકમાન્ડ સામે શું છે સંગઠનાત્મક પડકાર

ભારતીય જનતા પાર્ટીનું હાઇકમાન્ડ આ દિવસોમાં એક મોટું સંગઠનાત્મક કોયડો ઉકેલવામાં વ્યસ્ત છે. આ કોયડો હાલ ઉકેલાય તેવું લાગતું નથી. હકીકતમાં, ભાજપ હજુ સુધી ઉત્તર પ્રદેશ, કર્ણાટક અને ગુજરાતમાં નવા પ્રદેશ પ્રમુખની નિમણૂક કરી શક્યું નથી. આ પાછળ ઘણા કારણો આપવામાં આવી રહ્યા છે. એક મુખ્ય કારણ પ્રમુખના નામ પર સર્વસંમતિનો અભાવ છે. પાર્ટીના સૂત્રોએ ખુલાસો કર્યો છે કે ક્યાંક હાઇકમાન્ડ જાતિ સંતુલનના પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે, તો ક્યાંક સંગઠન વિરુદ્ધ પરિવારનું દબાણ છે. હાઇકમાન્ડનો તર્ક છે કે તે ફક્ત નિમણૂક નથી. 2027 અને 2029 માટેની રણનીતિ આ નિર્ણયો પર આધારિત છે.

યુપીમાં ઓબીસી અને દલિત નેતાઓના નામો પર મંથન
ઉત્તર પ્રદેશ ભાજપ માટે સૌથી મોટો માથાનો દુખાવો છે. યુપીમાં વર્તમાન પ્રદેશ પ્રમુખ ભૂપેન્દ્ર ચૌધરીના કાર્યકાળનો અંત આવી ગયો છે, પરંતુ પાર્ટી હજુ સુધી નવા નામ પર નિર્ણય લઈ શકી નથી. હકીકતમાં, 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં મળેલા પરાજય પછી ભાજપ ફરીથી જાતિ સમીકરણોને સંતુલિત કરવા માંગે છે. પ્રદેશ પ્રમુખ માટે ઓબીસી અને દલિત નેતાઓના નામો પર ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ ચહેરાઓ વિશે ચર્ચા ચાલી રહી છે: બીએલ વર્મા, સાધ્વી નિરંજન જ્યોતિ, બાબુરામ નિષાદ, રામશંકર કથેરિયા, વિદ્યાસાગર સોનકર અને વિનોદ સોનકર. યુપી અને તેની આસપાસના 9 રાજ્યોમાંથી, પાર્ટીએ 6 રાજ્યોમાં પ્રદેશ પ્રમુખોની જાહેરાત કરી છે, જ્યારે ત્રણ રાજ્યોમાં પ્રદેશ પ્રમુખોની જાહેરાત હજુ બાકી છે.

દલિત નેતાને સોંપી શકાય છે કમાન
ખાસ વાત એ છે કે આ 6 રાજ્યોમાંથી ભાજપે બે રાજ્યોમાં OBC નેતાઓ અને ચાર રાજ્યોમાં સામાન્ય વર્ગના નેતાઓને પ્રદેશ પ્રમુખની કમાન આપીને સામાજિક સમીકરણને સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. હવે એવું માનવામાં આવે છે કે પાર્ટી યુપીમાં એક નવો રાજકીય જુગાર રમવાની તૈયારી કરી રહી છે અને દલિત નેતાને પાર્ટીની કમાન સોંપી શકાય છે. વાસ્તવમાં ભાજપે ઉત્તર પ્રદેશને અડીને આવેલા વિસ્તારોમાં ઘણા પ્રયોગો કર્યા છે.

ભાજપ 6 રાજ્યોમાં જાતિ સમીકરણને કરે છે સંતુલિત
રાજસ્થાનમાં મદન રાઠોડને પ્રદેશ પ્રમુખ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે જે OBC ના છે. જ્યારે બિહારમાં પાર્ટીએ દિલીપ જયસ્વાલને રાજ્યની કમાન સોંપી છે અને તેઓ પણ અત્યંત પછાત વર્ગના છે. મધ્યપ્રદેશમાં પાર્ટીએ આ જવાબદારી હેમંત ખંડેલવાલને સોંપી છે જે વૈશ્ય વર્ગના છે. આ ત્રણ રાજ્યો ઉપરાંત, બ્રાહ્મણ સમાજમાંથી આવતા મહેન્દ્ર ભટ્ટને ઉત્તરાખંડમાં કમાન સોંપવામાં આવી છે. જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશમાં, પાર્ટીએ રાજીવ બિંદલને પ્રદેશ પ્રમુખ તરીકે પસંદ કર્યા છે અને તેઓ વૈશ્ય સમાજ (સામાન્ય) વર્ગના છે. જ્યારે છત્તીસગઢમાં ભાજપે રાજપૂત (જનરલ) શ્રેણીના કિરણ સિંહ દેવને કમાન સોંપી છે.

યુપીમાં પ્રદેશ પ્રમુખની નિમણૂક કરીને પાર્ટી આપશે મોટો સંદેશ
ભાજપ સાંસદ ભોલા સિંહ કહે છે કે યુપીમાં પ્રમુખની જાહેરાત કરતા પહેલા પાર્ટીએ યુપીની આસપાસના છ રાજ્યોમાંથી બે રાજ્યોમાં ઓબીસી ચહેરાઓ અને ચાર રાજ્યોમાં ઉચ્ચ જાતિના ચહેરાઓ પર દાવ લગાવ્યો છે. જ્યારે ઝારખંડ, દિલ્હી અને હરિયાણામાં પ્રદેશ પ્રમુખની જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. ઉત્તર પ્રદેશમાં સંગઠન અને સત્તા વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પાર્ટી માટે મહત્વપૂર્ણ છે. સરકાર યોગી આદિત્યનાથના નેતૃત્વમાં છે, જે ઠાકુર સમુદાયમાંથી આવે છે. આવી સ્થિતિમાં પાર્ટી દલિત અથવા પછાત નેતાને સંગઠનની કમાન સોંપીને એક મોટો સામાજિક સંદેશ આપવા માંગે છે.

કર્ણાટકમાં ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી મુશ્કેલીમાં
પાર્ટીની અંદરનો ખેંચતાણ કર્ણાટકમાં ભાજપને પરેશાન કરી રહ્યો છે. ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી બીએસ યેદિયુરપ્પા ઇચ્છે છે કે તેમના પુત્ર વિજયેન્દ્રને ફરીથી પ્રદેશ પ્રમુખ બનાવવામાં આવે. પરંતુ પાર્ટીમાં આ નિર્ણયને વંશવાદના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે અને તેથી અત્યાર સુધી કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. ભાજપ હવે ફક્ત ચૂંટણીઓ જ નહીં પણ 2029 સુધીના રાજકારણ પર નજર રાખી રહી છે. દરેક રાજ્યને એવા નેતૃત્વની જરૂર છે જે ફક્ત જાતિ સમીકરણોને સંતુલિત ન કરે પણ જમીન પર સંગઠનને મજબૂત પણ બનાવી શકે.

ગુજરાત કરશે સરપ્રાઈઝ
ગુજરાતમાં જિલ્લા પ્રમુખોની જાહેરાતના બે મહિના પછી પણ પ્રદેશ પ્રમુખના નામ પર હજુ પણ સસ્પેન્સ છે. સીઆર પાટીલનું સ્થાન કોણ લેશે તે અંગે ઘણી ચર્ચા ચાલી રહી છે, પરંતુ નિર્ણય પહેલાં પાર્ટી આશ્ચર્યજનક નામ લાવી શકે છે. જેમ કે તે ભૂતકાળમાં પણ કરતી આવી છે. પાર્ટીમાં એવું માનવામાં આવે છે કે હાઇકમાન્ડ ગુજરાતમાં દર વખતે આશ્ચર્યચકિત થાય છે. પછી ભલે તે મોડી રાત્રે વિજય રૂપાણી હોય, જીતુ વાઘાણી હોય કે ભૂપેન્દ્ર પટેલ, જે પહેલી વાર ધારાસભ્ય બન્યા હોય. આ અંગે પાર્ટીના સાંસદ મુકેશ રાજપૂત કહે છે કે પાર્ટીમાં નેતાઓનો એક મોટો વર્ગ માને છે કે પાર્ટી લગભગ દરેક જગ્યાએ કોઈને કોઈ સ્વરૂપમાં ઓબીસી અને દલિત સમાજને સ્થાન આપી શકે છે.

ચૂંટણીનું સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ સેટ કરવાની તક
નિષ્ણાતો એવું પણ માને છે કે સંગઠન ચૂંટણીમાં જાતિ સંગઠનનું સંચાલન કરવું એ સૌથી મોટો પડકાર છે. નિષ્ણાત રામ નારાયણ શ્રીવાસ્તવ કહે છે કે ભાજપ સામે પડકાર ફક્ત નામ નક્કી કરવાનો નથી. તે આગામી ચૂંટણીઓનું સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ સેટ કરવાની પણ તક છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં જાતિ સમીકરણ છે, કર્ણાટકમાં આંતરિક ઝઘડો છે અને ગુજરાતમાં આશ્ચર્યની પરંપરા છે. આ ત્રણેય રાજ્યોનો નિર્ણય આ વખતે ભાજપની ભાવિ દિશા નક્કી કરી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે પાર્ટી પહેલા આ રાજ્યોમાં સંગઠનનું ચિત્ર સ્પષ્ટ કરે છે કે પછી સીધા રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષના નામની જાહેરાત કરે છે.