દેશની ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ ગણાતા એપ-આધારિત કેબ અને ડિલિવરી ડ્રાઈવરો આજે, 7 ફેબ્રુઆરીએ દેશભરમાં હડતાળ પર છે. ઓલા, ઉબેર, રેપિડો અને પોર્ટર જેવા મુખ્ય પ્લેટફોર્મ સાથે સંકળાયેલા લાખો ડ્રાઈવરોએ અનંત શોષણ અને આવકની અસલામતી સામે વિરોધ કરવા માટે દેશવ્યાપી હડતાળનું એલાન કર્યું છે. શનિવાર સવારથી, દિલ્હી, મુંબઈ, બેંગલુરુ અને હૈદરાબાદ જેવા મહાનગરોમાં મુસાફરો ભારે સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે.
તેલંગાણા ગિગ એન્ડ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ યુનિયન (TGPWU) અને ઇન્ડિયન ફેડરેશન ઓફ એપ-આધારિત ટ્રાન્સપોર્ટ વર્કર્સ (IFAT) ના નેતૃત્વમાં આ હડતાળ, ગયા વર્ષે 31 ડિસેમ્બરે ડિલિવરી બોયની હડતાળ પછી ગિગ વર્કર્સ દ્વારા કરવામાં આવેલી બીજી મોટી શક્તિ પ્રદર્શન છે.
હડતાળનું મુખ્ય કારણ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલ "મોટર વ્હીકલ એગ્રીગેટર ગાઈડલાઇન 2025" ના અસરકારક અમલીકરણનો અભાવ છે. ડ્રાઇવરોનો આરોપ છે કે આ માર્ગદર્શિકા હોવા છતાં, કંપનીઓ પોતાની મનમરજીથી ભાડા નક્કી કરી રહી છે.
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીને લખેલા પત્રમાં, યુનિયનોએ પોતાની વ્યથા વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે, "સરકાર દ્વારા નિયંત્રિત ભાડા માળખાના અભાવે, કંપનીઓ એકપક્ષીય રીતે ભાડા નક્કી કરે છે. આના કારણે કરોડો કામદારો માટે આવકની ગંભીર અસલામતી અને અમાનવીય કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓ ઊભી થઈ છે. એગ્રીગેટર્સ નફો કમાઈ રહ્યા છે, જ્યારે ડ્રાઇવરો ગરીબીમાં ધકેલાઈ રહ્યા છે."
ડ્રાઈવરોની મુખ્ય માંગણીઓ
1. લઘુત્તમ ભાડાની સૂચના: સરકારે યુનિયનો સાથે પરામર્શ કર્યા પછી, 2025 ની માર્ગદર્શિકા અનુસાર, એપ્લિકેશન-આધારિત સેવાઓ માટે તાત્કાલિક લઘુત્તમ મૂળ ભાડું સ્થાપિત કરવું જોઈએ.
2. નિયમનકારી દેખરેખ: પારદર્શક ભાડા પ્રણાલી સુનિશ્ચિત કરવા માટે, સરકારે કંપનીઓની પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવા માટે એક સુપરવાઇઝરની નિમણૂક કરવી જોઈએ.
૩. પ્રાઇવેટ વાહનોના વાણિજ્યિક ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ: સફેદ નંબર પ્લેટવાળા વાહનોનો કમર્શિયલ ઉપયોગ તાત્કાલિક બંધ કરવો જોઈએ, કારણ કે આ પીળી નંબર પ્લેટ (વાણિજ્યિક) વાળા ડ્રાઈવરોની કમાણી પર સીધી અસર કરે છે.
પેનિક બટનનો વધારાનો બોજ
મહારાષ્ટ્ર કામદાર સભાએ બીજો એક ગંભીર મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. ડ્રાઇવરોનું કહેવું છે કે સરકારે પેનિક બટન લગાવવાનું ફરજિયાત બનાવ્યું છે, જ્યારે રાજ્ય સરકારોએ કેન્દ્ર દ્વારા માન્ય 70% કંપનીઓને ગેરકાયદેસર જાહેર કરી છે. પરિણામે, ડ્રાઇવરોને જૂના સાધનો બદલવા અને નવા બટન લગાવવા માટે આશરે ₹12,000 ખર્ચ કરવા પડી રહ્યા છે, જે તેમના જીવન પર આર્થિક કમર તોડી રહ્યું છે.
ભારત ટેક્સી વિશે ચર્ચા
હડતાળના કારણે આજે સવારથી "કોઈ કેબ ઉપલબ્ધ નથી" અથવા એપ પર ભાડા સામાન્ય કરતા 3-4 ગણા વધારે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ હડતાળ દિલ્હીમાં સરકાર સમર્થિત સહકારી એપ "ભારત ટેક્સી" ના લોન્ચ પછી તરત જ આવી છે. "ભારત ટેક્સી" શૂન્ય કમિશન અને કોઈ વધારાની કિંમતના મોડેલ પર કામ કરવાનું વચન આપે છે, જેને ડ્રાઇવરો વધુ સારા વિકલ્પ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
કંપનીઓ અને સરકારનું વલણ
હાલમાં, ઓલા, ઉબેર અને રેપિડો જેવી કંપનીઓએ હડતાળ પર કોઈ સત્તાવાર નિવેદનો જારી કર્યા નથી. જોકે, વિપક્ષી સાંસદોએ સંસદમાં આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. રાજ્યસભાના સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢાએ ગિગ કામદારો માટે સામાજિક સુરક્ષાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને કંપનીઓની નીતિઓ પર સવાલ ઉઠાવ્યા.
