બીજી વખત અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બનેલા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ટેરિફ દ્વારા સમગ્ર વિશ્વમાં હાહાકાર મચાવ્યો છે. તેમણે આવતાની સાથે જ ઘણા દેશો પર બદલો લેવાના ટેરિફ લાદ્યા છે. આમાં ચીન બ્રાઝિલ અને કેનેડા જેવા ઘણા દેશોનો સમાવેશ થાય છે. એટલું જ નહીં ટ્રમ્પે ટેરિફનો બોજ ભારત પર પણ નાખ્યો છે જે અમેરિકાને પોતાનો મિત્ર માને છે. તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે ટ્રમ્પ કોઈ બીજાની સલાહ પર આ ઝડપી નિર્ણયો લઈ રહ્યા છે. ટ્રમ્પને સલાહ આપનાર બીજું કોઈ નહીં પણ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વેપાર સલાહકાર પીટર નાવારો છે.
પીટર નાવારો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વેપાર સલાહકાર છે. ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સના મતે ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિ પાછળ તેઓ મગજ છે. તેમણે ભારત પર 50 ટકા ટેરિફ લાદવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. નાવારોનું માનવું હતું કે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવા માટે ભારત પર દબાણ બનાવી શકાય છે. આ યુક્રેન સાથે યુદ્ધ લડી રહેલા રશિયાના યુદ્ધ અર્થતંત્રને નબળું પાડવાની તક હોઈ શકે છે. ટેરિફ લાદતી વખતે ટ્રમ્પે ભારતને ચેતવણી પણ આપી હતી કે તેણે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવું પડશે.
ટ્રમ્પે ભારત પર 50% ટેરિફ લાદ્યો
નાવારોએ આરોપ લગાવ્યો કે ભારત રશિયા અને ચીન બંનેની નજીક આવી રહ્યું છે અને તેણે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવાનું બંધ કરવું જોઈએ કારણ કે તે રશિયાના અર્થતંત્રને વેગ આપી રહ્યું છે જે યુક્રેન સાથે યુદ્ધ ચાલુ રાખવામાં મદદ કરી રહ્યું છે. જોકે રિપોર્ટમાં નાવારોએ એ ઉલ્લેખ કર્યો નથી કે અમેરિકાએ રશિયાના સૌથી મોટા તેલ ખરીદનાર ચીનને શા માટે સજા ન આપી. ટ્રમ્પે પહેલાથી જ ભારત પર 50% ટેરિફ લાદી દીધો છે જેમાંથી ૨૫% ટેરિફ ફક્ત એટલા માટે લાદવામાં આવ્યો છે કારણ કે ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદી રહ્યું છે.
નાવારો કોણ છે?
નાવારો ટ્રમ્પની 'વેપાર યુદ્ધ' નીતિના પિતા છે. તેમને વિવાદાસ્પદ અને ધ્રુવીકરણ કરનાર વ્યક્તિ માનવામાં આવે છે. તેઓ પહેલા પ્રોફેસર હતા પરંતુ બાદમાં આર્થિક રાષ્ટ્રવાદી બન્યા. તેમણે હાર્વર્ડમાંથી અર્થશાસ્ત્રમાં પીએચડી કર્યું છે પરંતુ ટીકાકારો કહે છે કે તેમનું સંશોધન સ્તર નબળું અને મોટે ભાગે પક્ષપાતી હતું. તેઓ યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા ઇર્વિનમાં ભણાવતા હતા પરંતુ શૈક્ષણિક જર્નલોને બદલે મીડિયા અને પુસ્તકોમાં લખતા રહ્યા. તેમની ચીન વિરોધી વિચારસરણી ધીમે ધીમે મજબૂત થતી ગઈ અને ૨૦૧૧ ના પુસ્તક ડેથ બાય ચાઇના સાથે ખુલ્લેઆમ બહાર આવી. આમાં ચીન પર ગેરકાયદેસર નિકાસ સબસિડી ચલણની હેરાફેરી અને આર્થિક આક્રમકતાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. તેમણે 2012 માં આ જ નામની એક દસ્તાવેજી ફિલ્મ પણ બનાવી હતી. તેમની કડક ભાષાએ તેમને અમેરિકાના રાષ્ટ્રવાદીઓમાં લોકપ્રિય બનાવ્યા હતા.
ટ્રમ્પ સાથે જોડાવાની અને ટેરિફ નીતિ બનાવવાની કહાણી
ટ્રમ્પના જમાઈ જેરેડ કુશનરે ડેથ બાય ચાઇના વાંચ્યું અને નાવારોને ઝુંબેશમાં સામેલ કર્યા. નાવારો ટ્રમ્પ સરકારમાં વેપાર સલાહકાર બન્યા અને આક્રમક ટેરિફ નીતિ લખવાનું શરૂ કર્યું. ટેરિફ યુદ્ધની શરૂઆતમાં તેમણે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી. 'અમેરિકા ફર્સ્ટ' ની નીતિ પણ નાવારોનું યોગદાન છે. નાવારોની આક્રમક શૈલીને કારણે તેઓ ઘણીવાર તેમના પોતાના સાથીદારો સાથે ઝઘડા કરતા હતા. 2018 માં તેમણે કેનેડાના વડા પ્રધાનને કહ્યું કે આવા નેતાઓ માટે નરકમાં એક ખાસ સ્થાન છે. તેમણે પાછળથી માફી માંગી પરંતુ ત્યાં સુધીમાં તેમની છબી વધુ વિવાદાસ્પદ બની ગઈ હતી.
