ભારતીય ભોજનમાં ચોખા એક અનિવાર્ય ભાગ છે. દાળ-ભાત હોય, પુલાવ હોય કે ખીચડી, ચોખા વગર આપણી થાળી અધૂરી લાગે છે. પરંતુ જ્યારે વાત ફિટનેસ અને વજન ઘટાડવાની આવે છે, ત્યારે સૌથી મોટો સવાલ એ ઉભો થાય છે કે, કયા ચોખા ખાવા જોઈએ? સફેદ કે બ્રાઉન? વર્ષોથી એક એવી માન્યતા ચાલી આવે છે કે સફેદ ચોખા ખાવાથી વજન વધે છે, જેના કારણે ઘણા લોકો ડાયટિંગ દરમિયાન ભાત ખાવાનું સાવ બંધ કરી દે છે. બીજી તરફ, બ્રાઉન રાઈસને હેલ્ધી માનવામાં આવે છે પણ ઘણાને તેનો સ્વાદ પસંદ નથી હોતો. હકીકતમાં, આ બંને વચ્ચેનો તફાવત માત્ર રંગનો નથી, પણ પોષણ અને પાચનનો છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે તમારા સ્વાસ્થ્ય અને વેઈટ લોસ જર્ની માટે કયો વિકલ્પ સૌથી ઉત્તમ છે.
શું છે બંને વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત?
સફેદ અને બ્રાઉન ચોખા વચ્ચેનો મૂળ તફાવત તેમની પ્રોસેસિંગ પદ્ધતિમાં છે:
બ્રાઉન રાઈસ: આ 'હોલ ગ્રેન' એટલે કે આખા ધાન્ય છે. તેમાં ઉપરનું પડ (Bran) અને જર્મ અકબંધ હોય છે, જેમાં પુષ્કળ ફાઈબર, વિટામિન્સ અને મિનરલ્સ સચવાયેલા રહે છે.
વ્હાઇટ રાઈસ: સફેદ ચોખાને મિલમાં પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે, જેમાં તેનું ઉપરનું પડ હટાવી દેવામાં આવે છે. આનાથી ચોખા મુલાયમ બને છે અને જલ્દી ચડી જાય છે, પરંતુ આ પ્રક્રિયામાં ફાઈબર અને કેટલાક મહત્વના પોષક તત્વો ઓછા થઈ જાય છે.
કેલરીની માયાજાળ: શું ખરેખર બ્રાઉન રાઈસમાં ઓછી કેલરી હોય છે?
મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે બ્રાઉન રાઈસમાં કેલરી ખૂબ ઓછી હોય છે, પરંતુ આ એક ભ્રમ છે. એક વાટકી રાંધેલા બ્રાઉન રાઈસ અને સફેદ ચોખામાં કેલરી લગભગ સમાન (અંદાજે 200-210 કેલરી) હોય છે. અસલી તફાવત ફાઈબરનો છે. બ્રાઉન રાઈસમાં ફાઈબર વધુ હોવાથી તે પેટને લાંબા સમય સુધી ભરેલું રાખે છે, જ્યારે સફેદ ચોખા ખાધા પછી જલ્દી ભૂખ લાગી શકે છે.
વજન ઘટાડવામાં બ્રાઉન રાઈસના ફાયદા
જો તમે વજન ઘટાડવા માટે ગંભીર હોવ, તો બ્રાઉન રાઈસ તમારા માટે 'ગેમ ચેન્જર' સાબિત થઈ શકે છે:
ભૂખ પર નિયંત્રણ: ફાઈબરને કારણે તે ધીમે-ધીમે પચે છે, જેથી તમને વારંવાર નાસ્તો કરવાની કે ક્રેવિંગની ઈચ્છા થતી નથી.
બ્લડ શુગર મેનેજમેન્ટ: સફેદ ચોખા ખાવાથી બ્લડ શુગર અચાનક વધી જાય છે, જે ચરબી વધારવાનું કારણ બને છે. તેની સામે બ્રાઉન રાઈસ ધીમે-ધીમે ઉર્જા આપે છે, જેનાથી ઇન્સ્યુલિન લેવલ જળવાઈ રહે છે.
વ્હાઇટ રાઈસ: શું તે વજન વધારે જ છે?
સફેદ ચોખાને વજન વધવાનું કારણ માની લેવું સંપૂર્ણ સત્ય નથી. દક્ષિણ ભારત અને ઘણા એશિયન દેશોમાં લોકો રોજ સફેદ ભાત ખાય છે છતાં ફિટ રહે છે. તેનું રહસ્ય છે 'પોર્શન કંટ્રોલ' અને 'એક્ટિવ લાઈફસ્ટાઈલ'.
જો તમે સફેદ ચોખાને મર્યાદિત માત્રામાં ખાઓ અને તેની સાથે પુષ્કળ શાકભાજી, દાળ અથવા પ્રોટીન (જેમ કે પનીર કે કઠોળ) ઉમેરો, તો તેનાથી વજન વધતું નથી. તે ઝડપથી પચે છે અને શરીરને તુરંત એનર્જી આપે છે.
તમારે શું પસંદ કરવું જોઈએ?
ઝડપથી વજન ઓછું કરવા માટે બ્રાઉન રાઈસ વધુ સારો વિકલ્પ છે કારણ કે તે તમને લાંબો સમય તૃપ્ત રાખે છે. જોકે, જો તમને બ્રાઉન રાઈસનો સ્વાદ પસંદ ન હોય, તો સફેદ ચોખા છોડવાની જરૂર નથી. બસ, તેને ખાતી વખતે તેની માત્રા અડધી કરી દો અને થાળીમાં શાકભાજીનું પ્રમાણ વધારી દો.
