અમદાવાદ: ભારતીય ઘરોમાં રાત્રે કે સવારે રોટલી વધવી એ સામાન્ય વાત છે. મોટાભાગે આપણે આ રોટલી કૂતરાને નાખી દઈએ છીએ અથવા કચરામાં ફેંકી દઈએ છીએ. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે જે રોટલીને આપણે 'વાસી' સમજીને ત્યાગ કરીએ છીએ, તે ખરેખર સ્વાસ્થ્ય માટે 'સુપરફૂડ' સાબિત થઈ શકે છે? વિજ્ઞાન અને અનેક સંશોધનો જણાવે છે કે રાતની રોટલી સવારે ખાવી એ માત્ર પરંપરા નથી, પણ તેનાથી બ્લડ શુગર કંટ્રોલ કરવાથી લઈને પાચન સુધારવા સુધીના અદભૂત ફાયદા થાય છે. જોકે, તેને ખાવાની પણ એક ચોક્કસ રીત અને સમય મર્યાદા છે.
આજના સમયમાં લોકો તાજું ખાવાના આગ્રહી હોય છે અને થોડા કલાકો જૂનો ખોરાક ખાતા ખચકાય છે. પરંતુ દાદી-નાનીના જમાનાથી ચાલી આવતી વાસી રોટલી ખાવાની પ્રથા પાછળ હવે વૈજ્ઞાનિક તર્ક પણ મળી રહ્યા છે. અમેરિકન જર્નલ ઓફ ન્યુટ્રિશન અને અનેક હેલ્થ રિપોર્ટ્સ મુજબ, રોટલી જ્યારે ઠંડી થાય છે ત્યારે તેની રાસાયણિક રચનામાં ફેરફાર થાય છે જે શરીર માટે ફાયદાકારક બને છે.
કેમ વાસી રોટલી છે સ્વાસ્થ્યવર્ધક?
જ્યારે રોટલી રાતભર રાખવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં 'રેઝિસ્ટન્ટ સ્ટાર્ચ' (Resistant Starch) નું પ્રમાણ વધી જાય છે. આ સ્ટાર્ચ સામાન્ય સ્ટાર્ચની જેમ શરીરમાં તરત જ પચતો નથી, પરંતુ તે ફાઈબરની જેમ કામ કરે છે.
વાસી રોટલી ખાવાના મુખ્ય ફાયદા
1. બ્લડ શુગર અને ડાયાબિટીસમાં રાહત
ઘણી આંતરરાષ્ટ્રીય હેલ્થ વેબસાઇટ્સ દાવો કરે છે કે વાસી રોટલીનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ (GI) તાજી રોટલી કરતા ઓછો હોય છે. આનો અર્થ એ છે કે તે શરીરમાં ધીમે ધીમે શુગર રિલીઝ કરે છે, જેનાથી બ્લડ શુગરમાં અચાનક ઉછાળો આવતો નથી. ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે મર્યાદિત માત્રામાં વાસી રોટલી ખાવી ફાયદાકારક હોઈ શકે છે.
2. પાચનતંત્ર અને ગટ હેલ્થ માટે વરદાન
વાસી રોટલીમાં રહેલ રેઝિસ્ટન્ટ સ્ટાર્ચ 'પ્રીબાયોટિક' તરીકે કામ કરે છે. તે આંતરડાના સારા બેક્ટેરિયા માટે ખોરાક પૂરો પાડે છે. તેનાથી કબજિયાત, ગેસ અને એસિડિટી જેવી સમસ્યાઓમાં રાહત મળે છે અને મેટાબોલિઝમ સુધરે છે.
3. વજન ઘટાડવામાં મદદરૂપ
વાસી રોટલી ધીમે ધીમે ડાયજેસ્ટ થતી હોવાથી પેટ લાંબા સમય સુધી ભરેલું લાગે છે. આના કારણે તમે ઓવરઇટીંગ (વધુ પડતું ખાવા) થી બચો છો, જે વજનને નિયંત્રિત કરવામાં અને પોર્શન કંટ્રોલમાં ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.
સાવધાની: ક્યારે રોટલી ન ખાવી જોઈએ?
એક્સપર્ટ્સ ચેતવણી આપે છે કે વાસી રોટલીના ફાયદા ત્યારે જ મળે છે જ્યારે તેને યોગ્ય રીતે સ્ટોર કરવામાં આવી હોય.
સમય મર્યાદા: રોટલી રાંધ્યાના 10 થી 12 કલાકોની અંદર જ ખાઈ લેવી જોઈએ.
સ્ટોરેજ: રોટલીને સૂકી અને ઠંડી જગ્યાએ રાખવી જોઈએ. જો તે વધુ સમય સુધી બહાર રહે તો તેમાં બેક્ટેરિયા અને ફૂગ (Mold) લાગી શકે છે.
નિશાની: જો રોટલીમાંથી થોડી પણ દુર્ગંધ આવે, તેનો સ્વાદ ખાટો લાગે અથવા તેના પર કોઈ ડાઘ દેખાય, તો તે ફૂડ પોઈઝનિંગ કરી શકે છે અને તેને તરત ફેંકી દેવી જોઈએ.
નિષ્ણાતોનો મત
ન્યુટ્રિશનિસ્ટ્સ માને છે કે તાજી રોટલી હંમેશા શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે, પરંતુ જો રાતની રોટલી યોગ્ય રીતે રાખવામાં આવી હોય તો સવારે તે ખાવી સુરક્ષિત છે. જો તમને ગંભીર ગેસની સમસ્યા કે પેટની સંવેદનશીલતા હોય, તો ડોક્ટરની સલાહ મુજબ જ આગળ વધવું.
