સંસદના મોનસૂન સત્રના પ્રથમ જ દિવસે કેન્દ્ર સરકાર રાષ્ટ્રીય ગૌરવ સાથે જોડાયેલા એક મહત્વપૂર્ણ સુધારા વિધેયકને રાજ્યસભામાં રજૂ કરવાની તૈયારીમાં છે. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ National Honour Insults Prevention Act, 1971માં સુધારો કરતું વિધેયક રજૂ કરશે, જેમાં પ્રથમ વખત 'વંદે માતરમ'ને પણ કાનૂની સુરક્ષા આપવાનો પ્રસ્તાવ સામેલ છે. જો આ વિધેયક સંસદમાંથી પસાર થશે તો રાષ્ટ્રીય ગીતનું અપમાન કરનાર અથવા તેના ગાયનમાં અવરોધ ઉભો કરનાર વ્યક્તિ સામે ત્રણ વર્ષ સુધીની જેલ, દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ લાગુ થઈ શકે છે.
'વંદે માતરમ'ને કાનૂની સુરક્ષા આપવાની તૈયારી
ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતૃત્વ હેઠળની કેન્દ્ર સરકાર લાંબા સમયથી સાંસ્કૃતિક રાષ્ટ્રવાદને પોતાની રાજકીય વિચારધારાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ ગણાવે છે. હવે સરકાર National Honour Insults Prevention Act, 1971માં મહત્વપૂર્ણ સુધારો કરીને 'વંદે માતરમ'ને પણ રાષ્ટ્રીય ધ્વજ, ભારતીય બંધારણ અને રાષ્ટ્રગાન 'જન ગણ મન'ની જેમ કાનૂની સુરક્ષા આપવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
માહિતી મુજબ કેન્દ્રીય મંત્રિમંડળ આ સુધારા વિધેયકને પહેલેથી જ મંજૂરી આપી ચૂક્યું છે. હવે તેને સંસદના મોનસૂન સત્ર દરમિયાન રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે. સરકારનું માનવું છે કે રાષ્ટ્રીય ગીત દેશની ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક ઓળખનું મહત્વપૂર્ણ પ્રતિક છે અને તેને યોગ્ય કાનૂની સંરક્ષણ મળવું જોઈએ.
શું છે પ્રસ્તાવિત જોગવાઈ?
પ્રસ્તાવિત સુધારા મુજબ જો કોઈ વ્યક્તિ 'વંદે માતરમ'નું અપમાન કરશે, તેના ગાયનમાં ઈરાદાપૂર્વક અવરોધ ઊભો કરશે અથવા તેની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડે તેવું કૃત્ય કરશે તો તેના વિરુદ્ધ કાયદાકીય કાર્યવાહી થઈ શકશે. વિધેયકમાં ત્રણ વર્ષ સુધીની જેલ, દંડ અથવા બંને સજાની જોગવાઈનો પ્રસ્તાવ કરવામાં આવ્યો છે.
હાલના National Honour Insults Prevention Act, 1971 હેઠળ રાષ્ટ્રીય ધ્વજ, બંધારણ અને રાષ્ટ્રગાનના અપમાન સામે જોગવાઈઓ છે. નવા સુધારા બાદ તેમાં રાષ્ટ્રીય ગીત 'વંદે માતરમ'નો પણ સમાવેશ કરવાની સરકારની યોજના છે.
રાજ્યસભામાં આજે રજૂ કરશે અમિત શાહ
સંસદના મોનસૂન સત્રના પ્રથમ દિવસે ગૃહમંત્રી અમિત શાહ આ સુધારા વિધેયક રાજ્યસભામાં રજૂ કરશે. રાજ્યસભાની કાર્યસૂચીમાં તેનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. રાજ્યસભામાં રજૂઆત અને ચર્ચા બાદ વિધેયક લોકસભામાં પણ રજૂ કરવામાં આવશે. બંને ગૃહોમાં મંજૂરી મળ્યા બાદ અને રાષ્ટ્રપતિની સંમતિ બાદ જ આ કાયદો અમલમાં આવશે.
સરકારનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રીય ગૌરવ સાથે જોડાયેલા પ્રતીકોને વધુ મજબૂત કાનૂની સુરક્ષા આપવાનો આ પ્રયાસ છે. બીજી તરફ વિરોધ પક્ષો આ મુદ્દે શું વલણ અપનાવે છે તેના પર પણ સૌની નજર રહેશે.
'વંદે માતરમ'ની 150મી વર્ષગાંઠ સાથે જોડાયેલ નિર્ણય
કેન્દ્ર સરકારે 'વંદે માતરમ'ની 150મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે વર્ષભર વિવિધ કાર્યક્રમો યોજવાની યોજના બનાવી છે. આ અભિયાનના ભાગરૂપે જ સરકારે રાષ્ટ્રીય ગીતને વધુ સત્તાવાર માન્યતા અને કાનૂની સુરક્ષા આપવાના પગલાં આગળ વધાર્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત ગૃહ મંત્રાલયે તમામ રાજ્યોને માર્ગદર્શિકા મોકલી હોવાનું પણ જણાવાયું છે, જેમાં જ્યાં રાષ્ટ્રગાન ગવાય છે એવા સરકારી કાર્યક્રમોમાં 'વંદે માતરમ'ને પણ સ્થાન આપવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
રાજકીય ચર્ચા ગરમાવાની શક્યતા
'વંદે માતરમ'નો મુદ્દો વર્ષોથી રાજકીય અને વૈચારિક ચર્ચાનું કેન્દ્ર રહ્યો છે. કેટલાક રાજકીય પક્ષો અને સંગઠનો સમયાંતરે તેના ગાયન અંગે અલગ અભિપ્રાય વ્યક્ત કરતા આવ્યા છે, જ્યારે ભાજપ સતત દાવો કરે છે કે રાષ્ટ્રીય ગીતને યોગ્ય સન્માન મળવું જોઈએ.
સરકારનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રીય ગીત દેશની એકતા અને રાષ્ટ્રભાવનાનું પ્રતિક છે. બીજી તરફ કેટલાક વિરોધ પક્ષો આ મુદ્દે ચર્ચા અને પોતાના અભિપ્રાયો રજૂ કરી શકે છે. પરિણામે રાજ્યસભામાં આ વિધેયક પર વિસ્તૃત ચર્ચા અને ગરમાગરમ બહસ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય દ્વારા રચાયેલ 'વંદે માતરમ' ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય આંદોલન દરમિયાન પ્રેરણાસ્ત્રોત તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું. દેશભક્તિના પ્રતિક તરીકે તેનું ઐતિહાસિક મહત્વ આજે પણ યથાવત્ છે. હવે તેને કાનૂની સુરક્ષા આપવાના સરકારના પ્રયાસથી ફરી એકવાર આ વિષય રાષ્ટ્રીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.
જો સંસદ બંને ગૃહોમાં આ સુધારા વિધેયકને મંજૂરી આપશે તો રાષ્ટ્રીય ગીત સાથે જોડાયેલી કાનૂની જોગવાઈઓમાં ઐતિહાસિક ફેરફાર થશે અને 'વંદે માતરમ'ના અપમાનને લઈને પણ સ્પષ્ટ દંડાત્મક વ્યવસ્થા અમલમાં આવશે.
