ઈરાનમાં ચાલી રહેલા તીવ્ર વિરોધ પ્રદર્શનો અને તેમને કચડવા માટે સરકારી દમનની વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ વધી રહ્યો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC)ની કટોકટીની બેઠકમાં અમેરિકાએ ઈરાનને કડક ચેતવણી આપી છે, જેમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કાર્યવાહીની તૈયારીનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. અમેરિકી રાજદૂત માઈક વોલ્ટ્ઝે સ્પષ્ટ કહ્યું કે ટ્રમ્પ વાતો કરનાર નથી, પરંતુ કાર્યવાહી કરનાર વ્યક્તિ છે, અને ઈરાનમાં થઈ રહેલા ક્રૂર દમનને રોકવા માટે તમામ વિકલ્પો ખુલ્લા છે. આ બેઠકમાં ઈરાને પણ જવાબ આપ્યો કે તેઓ સંઘર્ષ નથી ઈચ્છતા, પરંતુ કોઈ આક્રમણ થશે તો તેનો કડક જવાબ આપવામાં આવશે. આ વિરોધ પ્રદર્શનો આર્થિક સંકટ અને મોંઘવારીને કારણે ભડક્યા છે, જેમાં અત્યાર સુધીમાં હજારો લોકોના મોત અને અટકાયતોના અહેવાલો છે.
માનવાધિકાર સંગઠનો અનુસાર, 3,428 પ્રદર્શનકારીઓ માર્યા ગયા છે અને 18,000થી વધુની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ સ્થિતિમાં ઈરાને દેશભરમાં ઇન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ લાદી દીધું છે, જે ઇતિહાસમાં સૌથી લાંબા ડિજિટલ અંધારામાંથી એક છે અને લોકોને વિશ્વથી અલગ કરી દીધા છે. અમેરિકાએ નવા પ્રતિબંધો લગાવીને દબાણ વધાર્યું છે, જ્યારે રશિયા અને અન્ય દેશોએ અમેરિકાની દખલગીરીની ટીકા કરી છે. આ ઘટનાઓ મધ્ય પૂર્વમાં નવા સંઘર્ષની આશંકા વધારી રહી છે, જેની અસર આખા વિશ્વ પર પડી શકે છે.
UNSCની કટોકટી બેઠકમાં અમેરિકાની કડક ચેતવણી અને ઈરાનનો જવાબ
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની ગુરુવારે મળેલી કટોકટીની બેઠકમાં અમેરિકાએ ઈરાનને કડક સંદેશ આપ્યો. અમેરિકી રાજદૂત માઈક વોલ્ટ્ઝે કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે વિરોધ પ્રદર્શનો પર થઈ રહેલી ક્રૂર દમનકારી કાર્યવાહીને રોકવા માટે તમામ વિકલ્પો ખુલ્લા છે. તેમણે ઈરાનના લોકોની બહાદુરીની પ્રશંસા કરી અને કહ્યું કે ઈરાનના લોકોએ ઇતિહાસમાં ક્યારેય પણ આ રીતે આઝાદીની માંગણી કરી નથી. વોલ્ટ્ઝે ચેતવણી આપી કે ઈરાનના નેતૃત્વને ખબર હોવી જોઈએ કે, અમેરિકા આ નરસંહારને રોકવા માટે કોઈ પણ પગલું ભરી શકે છે.ઈરાનના ઉપ-રાજદૂત ગુલામ હુસૈને જવાબ આપ્યો કે તેમનો દેશ સંઘર્ષ નથી ઈચ્છતો, પરંતુ જો અમેરિકા તરફથી કોઈ આક્રમક પગલું ભરવામાં આવ્યું તો ઈરાન જવાબ આપશે. તેમણે અમેરિકા પર ખોટી માહિતી ફેલાવવાનો આરોપ લગાવ્યો અને કહ્યું કે અમેરિકા માનવાધિકારોની આડમાં શાસન બદલવા અને હુમલો કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
અમેરિકાની ઈરાન સરકાર પર તીખી ટીકા અને વ્હાઇટ હાઉસના દાવા
UNમાં અમેરિકાના પ્રતિનિધિ વોલ્ટ્ઝે ઈરાન સરકારની કાર્યવાહીની તીખી ટીકા કરી. તેમણે કહ્યું કે ઈરાનમાં ઇન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટને કારણે એ જાણવું મુશ્કેલ બન્યું છે કે સુરક્ષા દળોએ પ્રદર્શનકારીઓ પર કેટલી કડકાઈ કરી છે. વોલ્ટ્ઝે કહ્યું કે ઈરાન સરકારનો આ દાવો કે તાજેતરમાં થયેલા પ્રદર્શનો પાછળ વિદેશી તાકાતો છે, તે દર્શાવે છે કે ઈરાની સરકાર પોતાના જ લોકોથી ડરી રહી છે અને બધો દોષ બીજા પર ઢોળી રહી છે.ટ્રમ્પે ઘણી વખત ઈરાનને ચેતવણી આપી હતી કે જો પ્રદર્શનકારીઓની હત્યા ચાલુ રહેશે તો ગંભીર પરિણામો ભોગવવા પડશે. ગુરુવારે ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે હત્યાઓ હવે ઓછી થઈ રહી છે. વ્હાઇટ હાઉસે પુષ્ટિ કરી કે ટ્રમ્પના દબાણ બાદ ઈરાને 800 લોકોની ફાંસીની યોજના રોકી દીધી છે.
માનવાધિકારોના અહેવાલ અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રની અપીલ
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સહાયક મહાસચિવ માર્થા પોબીએ પરિષદને જણાવ્યું કે આ પ્રદર્શનો ઝડપથી ફેલાયા અને તેમાં ઘણું જાન-માલનું નુકસાન થયું છે. માનવાધિકાર સંગઠનો અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં 3,428 પ્રદર્શનકારીઓને મારી નાખવામાં આવ્યા છે, જ્યારે 18,000થી વધુ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. જોકે, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આ આંકડાઓની પુષ્ટિ કરી શક્યું નથી.તેમણે ઈરાન સરકારને અપીલ કરી છે કે પ્રદર્શન સંબંધિત કેસોમાં કોઈપણ ફાંસીને રોકવામાં આવે. તમામ મૃત્યુની પારદર્શક તપાસ થાય અને કેદીઓ સાથે માનવીય વ્યવહાર કરવામાં આવે. ઈરાની રાજદૂતે અમેરિકામાં થયેલા માનવાધિકાર ઉલ્લંઘનોનો ઉલ્લેખ કરીને જવાબ આપ્યો, જેમાં મિનેસોટા રાજ્યમાં એક ઇમિગ્રેશન અધિકારીએ રેની ગુડની હત્યાને ગોળી મારી દીધી હતી.
અન્ય દેશોની પ્રતિક્રિયા
શિયાએ અમેરિકાની તીખી ટીકા કરી. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં રશિયન રાજદૂત વાસિલી નેબેન્ઝિયાએ કહ્યું કે અમેરિકા આ બેઠકનો ઉપયોગ ઈરાનના આંતરિક મામલાઓમાં દખલ અને આક્રમકતાને યોગ્ય ઠેરવવા માટે કરી રહ્યું છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે સૈન્ય કાર્યવાહીથી સ્થિતિ વધુ બગડી શકે છે અને આખો પ્રદેશ લોહીયાળ સંઘર્ષમાં ડૂબી શકે છે. રશિયાએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના તમામ 193 સભ્ય દેશોને મોટા સંઘર્ષને રોકવા અપીલ કરી.ફ્રાન્સ અને બ્રિટને ઈરાનની કાર્યવાહીને ક્રૂર ગણાવી. ફ્રાન્સના રાજદૂત જેરોમ બોનાફોન્ટે કહ્યું કે પ્રદર્શનકારીઓ પર થઈ રહેલા દમનની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નિંદા થવી જોઈએ અને તેમણે ઈરાનને નવા પ્રતિબંધોની ચેતવણી આપી હતી.
અમેરિકાના નવા પ્રતિબંધો અને ઈરાનની આર્થિક તંગી
બેઠક સાથે જ અમેરિકાએ ઈરાનના ટોચના નેતૃત્વ પર નવા પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરી. ટ્રમ્પ પ્રશાસને 18 ઈરાની વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ વિરુદ્ધ નવા પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. તેમાં ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ અલી લારીજાની અને અન્ય ઘણા અધિકારીઓ સામેલ છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ એ જ લોકો છે, જેમણે પ્રદર્શનો પર ક્રૂર કાર્યવાહીની યોજના બનાવી. અમેરિકી નાણા મંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટે જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ ઈરાનના લોકોની સાથે ઊભા છે.ઈરાન પહેલાથી જ કડક આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેના કારણે તેની અર્થવ્યવસ્થા વધુ નબળી પડી છે. આ જ આર્થિક સંકટને વર્તમાન વિરોધ-પ્રદર્શનોનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
ઈરાનમાં ઇતિહાસનો સૌથી લાંબો ડિજિટલ બ્લેકઆઉટ અને તેની અસરો
સાયબર સુરક્ષા દેખરેખ સંસ્થા નેટ બ્લોકે જણાવ્યું છે કે ઈરાની સરકારે 8 જાન્યુઆરીથી દેશભરમાં ઇન્ટરનેટની લગભગ સંપૂર્ણ પહોંચ બંધ કરી દીધી છે. આ ડિજિટલ બ્લેકઆઉટ હવે એક સપ્તાહથી વધુ (16 જાન્યુઆરી 2026 સુધી 180 કલાકથી વધુ) ચાલી રહ્યું છે અને આ ઈરાનના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીના સૌથી લાંબા ડિજિટલ બ્લેકઆઉટમાંથી એક છે.આ ઇન્ટરનેટ કટ સમગ્ર દેશમાં લાગુ છે, જેમાં તેહરાન, ઇસ્ફહાન, શિરાઝ, કેરમાનશાહ અને અન્ય ઘણા શહેરોનો સમાવેશ થાય છે. કનેક્ટિવિટી સામાન્ય સ્તરથી ઘટીને માત્ર 1% અથવા તેનાથી પણ ઓછી રહી ગઈ છે. ઘરેલું નેટવર્ક પણ પ્રભાવિત છે, જેનાથી ફોન લાઇન, મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ, સોશિયલ મીડિયા અને વેબસાઇટ્સ સુધી પહોંચ લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે. તેનાથી લોકોને એકબીજાનો સંપર્ક કરવા, ઘટનાઓની માહિતી શેર કરવા અને દુનિયાને દમનની સચ્ચાઈ બતાવવાનો અધિકાર છીનવી લેવામાં આવ્યો છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે તેનાથી 9 કરોડથી વધુ ઈરાની લોકો દુનિયાથી કપાઈ ગયા છે.
