Operation Epic Fury: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાએ એક મહત્વપૂર્ણ દાવો કર્યો છે. અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોએ જણાવ્યું છે કે ઈરાન સામે ચલાવવામાં આવેલું સૈન્ય અભિયાન ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ હવે પૂર્ણ થઈ ગયું છે અને તેના મુખ્ય લક્ષ્યો સફળતાપૂર્વક હાંસલ કરવામાં આવ્યા છે. જોકે, મધ્ય પૂર્વમાં હજુ પણ હુમલાઓ, સુરક્ષા પડકારો અને રાજદ્વારી અનિશ્ચિતતા યથાવત જોવા મળી રહી છે. અમેરિકી પ્રશાસન આ અભિયાનને વ્યૂહાત્મક સફળતા ગણાવી રહ્યું છે, પરંતુ ઘણા રાજકારણીઓ અને સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જમીની હકીકત હજુ અલગ છે. ઈરાન તરફથી સતત હુમલાઓ, હોર્મુઝની ખાડીમાં અવરોધો અને પરમાણુ મુદ્દે અટવાયેલી વાતચીત દર્શાવે છે કે પ્રદેશમાં શાંતિ હજુ દૂર છે.
અમેરિકાનો દાવો: મુખ્ય લક્ષ્યો હાંસલ થયા
અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોએ હાઉસ ફોરેન અફેર્સ કમિટીને સંબોધતા જણાવ્યું હતું કે, અમેરિકા હવે ઈરાનની અંદર સતત સૈન્ય હુમલાઓ કરી રહ્યું નથી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી દરમિયાન ઈરાનની રક્ષા સંબંધિત ઔદ્યોગિક ક્ષમતાઓને મોટું નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું છે. રૂબિયોએ દાવો કર્યો કે, ઈરાનની મિસાઈલ લોન્ચ કરવાની ક્ષમતા ઘટાડી દેવામાં આવી છે, ડ્રોનના જથ્થામાં ઘટાડો થયો છે અને તેની વાયુ તથા નૌકાદળની પરંપરાગત શક્તિને પણ ગંભીર અસર પહોંચી છે.
ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયો હતો સંઘર્ષ
આ સંઘર્ષની શરૂઆત 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઈરાનના વિવિધ વ્યૂહાત્મક લક્ષ્યો પર કરવામાં આવેલા સંયુક્ત હુમલાઓથી થઈ હતી. ત્યારથી સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધ્યો છે અને તેની અસર પ્રાદેશિક સુરક્ષા, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને રાજદ્વારી સંબંધો પર પડી છે. આ સંઘર્ષને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મધ્ય પૂર્વમાં સર્જાયેલા સૌથી ગંભીર સુરક્ષા સંકટોમાંથી એક માનવામાં આવી રહ્યો છે.
આ પણ વાંચો: લેબનોન-ઈઝરાયેલ સીઝફાયર બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં ક્રૂડ ઓઈલ સસ્તું: મોંઘવારીમાંથી મોટી રાહત મળવાની આશા
અમેરિકી ધારાસભ્યોનો વિરોધ
રૂબિયોના નિવેદન બાદ અનેક ધારાસભ્યોએ આ દાવા સામે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમના મતે, સંઘર્ષ હજુ સમાપ્ત થયો નથી અને પ્રદેશમાં હિંસા યથાવત છે. તાજેતરમાં ઈરાન દ્વારા કુવૈત ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલો કરવામાં આવ્યો હોવાનું કહેવાય છે, જેમાં એક વ્યક્તિનું મોત થયું હતું અને અનેક લોકો ઘાયલ થયા હતા. ઉપરાંત બહેરીનમાં પણ ડ્રોન હુમલાઓના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. બહેરીન અમેરિકાના મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય મથકો પૈકીનું એક છે.
હોર્મુઝની ખાડી સૌથી મોટો મુદ્દો
હાલમાં સૌથી મોટી ચિંતા હોર્મુઝની ખાડી અંગે વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. વિશ્વના તેલ અને કુદરતી ગેસના મોટા ભાગના જથ્થાનો વેપાર આ જ જળમાર્ગ મારફતે થાય છે. ઈરાનની કાર્યવાહીના કારણે આ માર્ગ પર જહાજોની અવરજવર પ્રભાવિત થઈ છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં અનિશ્ચિતતા વધી છે. અનેક દેશો અને વેપારી સંગઠનો આ સ્થિતિને લઈને ચિંતિત છે.
પરમાણુ મુદ્દે હજુ અટવાયેલી વાતચીત
માર્કો રૂબિયોએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાન સાથે પરમાણુ કાર્યક્રમ અને ઉચ્ચ સ્તરે સમૃદ્ધ યુરેનિયમના જથ્થા અંગે ચર્ચાઓ હજુ પણ ચાલુ છે. બંને દેશો વચ્ચે પ્રસ્તાવોનું આદાન-પ્રદાન થયું છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ વ્યાપક શાંતિ કરારને અંતિમ મંજૂરી મળી નથી. અમેરિકા ઇચ્છે છે કે ભવિષ્યના કોઈપણ કરારમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર કડક નિયંત્રણો લાદવામાં આવે, ઉચ્ચ સ્તરે સમૃદ્ધ યુરેનિયમના જથ્થાને નિષ્ક્રિય કરવામાં આવે અને હોર્મુઝની ખાડી ફરીથી આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે સંપૂર્ણપણે ખુલ્લી કરવામાં આવે.
ઈરાનની પોતાની શરતો
અહેવાલો અનુસાર, ઈરાને કોઈપણ મહત્વપૂર્ણ વાટાઘાટો શરૂ કરતાં પહેલાં પોતાના લગભગ 12 અબજ ડોલરના ફ્રોઝન ફંડ્સ મુક્ત કરવાની માંગ કરી છે. ઉપરાંત ઈરાને પોતાના સમૃદ્ધ યુરેનિયમના સમગ્ર જથ્થાને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાની અમેરિકી માંગને પણ ફગાવી દીધી છે. જો કે, અમેરિકા ભલે આ અભિયાનને સફળ ગણાવી રહ્યું હોય, પરંતુ મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા હુમલાઓ, વેપારી જળમાર્ગોમાં અવરોધો અને પરમાણુ મુદ્દે અટવાયેલી વાટાઘાટો દર્શાવે છે કે પ્રદેશમાં સ્થાયી શાંતિ હજુ દૂર છે. આગામી દિવસોમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની રાજદ્વારી ચર્ચાઓ તેમજ પ્રાદેશિક સુરક્ષા સ્થિતિ પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.
