South China Sea India Defense: સાઉથ ચાઇના સી છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી વૈશ્વિક શક્તિઓ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્ર બની ગયું છે. ચીન લાંબા સમયથી આ વિસ્તારમાં પોતાનો પ્રભાવ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકા તેની સામે સંતુલન જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવતું રહ્યું છે. જોકે તાજેતરના વર્ષોમાં અમેરિકાની પ્રાથમિકતાઓમાં આવેલા ફેરફારને કારણે આ વિસ્તારમાં એક પ્રકારનું વ્યૂહાત્મક ખાલીપો સર્જાયું છે. આ સ્થિતિનો લાભ ઉઠાવતા ભારતે પોતાની હાજરી મજબૂત બનાવી છે અને એશિયાના અનેક દેશો સાથે રક્ષા સહકાર વધારવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલાં ભર્યા છે. ભારત હવે માત્ર એક પ્રાદેશિક શક્તિ તરીકે નહીં પરંતુ વિશ્વસનીય રક્ષા ભાગીદાર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. ફિલિપાઇન્સ, વિયેતનામ અને અન્ય દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ દેશો સાથે વધતી ડિફેન્સ ભાગીદારી ભારતને આર્થિક તેમજ રાજદ્વારી બંને મોરચે મજબૂત બનાવી રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે આ પગલાં ભારતને ચીનના વધતા પ્રભાવ સામે સંતુલન સ્થાપિત કરવામાં મદદરૂપ બનશે.
અમેરિકાની બદલાયેલી પ્રાથમિકતાઓથી ઉભો થયો અવસર
તાજેતરના સમયગાળામાં અમેરિકાનું ધ્યાન ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રથી હટી પશ્ચિમ એશિયાના મુદ્દાઓ તરફ વધુ કેન્દ્રિત થયું હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેના કારણે દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના કેટલાક દેશોમાં સુરક્ષાને લઈને ચિંતા વધી હતી. ચીનના વધતા પ્રભાવ સામે સંતુલન જાળવવા માટે આ દેશો હવે નવા અને વિશ્વસનીય ભાગીદારોની શોધમાં હતા. આવી સ્થિતિમાં ભારતે આગળ આવીને મિસાઇલ સિસ્ટમ, ડ્રોન, રડાર અને અન્ય આધુનિક રક્ષા સાધનોની સપ્લાય દ્વારા પોતાની ભૂમિકા મજબૂત કરી છે.
બ્રહ્મોસ મિસાઇલ બની ભારતની સૌથી મોટી તાકાત
ભારત અને રશિયાના સંયુક્ત સહયોગથી વિકસિત બ્રહ્મોસ મિસાઇલ હાલ વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલોમાંથી એક માનવામાં આવે છે. તેની ઊંચી ઝડપ અને ચોક્કસ નિશાન ભેદવાની ક્ષમતા તેને વૈશ્વિક ડિફેન્સ માર્કેટમાં વિશેષ સ્થાન અપાવે છે. ફિલિપાઇન્સને બ્રહ્મોસ મિસાઇલની ડિલિવરી બાદ ભારતે વિયેતનામ સાથે પણ મહત્વપૂર્ણ ડિફેન્સ સોદા આગળ વધાર્યા છે. ઇન્ડોનેશિયા સહિતના અન્ય દેશો પણ ભારતીય રક્ષા ટેક્નોલોજીમાં રસ દાખવી રહ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: ટ્રમ્પને પોતાની જ સંસદમાં મોટો ઝટકો!: ઈરાન સાથેના યુદ્ધ પર રોક લગાવતો પ્રસ્તાવ અમેરિકી સંસદમાં પસાર
માત્ર હથિયારો નહીં, વિશ્વાસનું નેટવર્ક
ભારત પોતાની ડિફેન્સ ડિપ્લોમસીમાં માત્ર હથિયારોની વેચાણ સુધી સીમિત નથી. ભારત ભાગીદાર દેશોને સૈન્ય તાલીમ, ટેકનિકલ સહાય, લોજિસ્ટિક સપોર્ટ અને લાંબા ગાળાની જાળવણી સેવાઓ પણ પૂરી પાડી રહ્યું છે.
આ મોડલના કારણે ભારતને એક વિશ્વસનીય અને લાંબા ગાળાના ભાગીદાર તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના દેશો માટે આ સહકાર માત્ર સુરક્ષા નહીં પરંતુ વ્યૂહાત્મક સ્થિરતા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યો છે.
ચીન સામે ભારતની નવી વ્યૂહરચના
ચીન લાંબા સમયથી પોતાના પ્રભાવક્ષેત્રને વિસ્તૃત કરવા માટે વિવિધ દેશો સાથે સૈન્ય અને આર્થિક સંબંધો મજબૂત કરતું આવ્યું છે. હવે ભારત પણ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં પોતાના વ્યૂહાત્મક ભાગીદારોનું મજબૂત નેટવર્ક ઉભું કરી રહ્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે આ પગલું ભારતની ‘એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી’ને વધુ અસરકારક બનાવશે અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ભારતની ભૂમિકાને વધુ મજબૂત કરશે.
આ પણ વાંચો: ઈરાન પર હુમલા અંગે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો મોટો દાવો: કુવૈત-બહેરીન પર ઈરાની હુમલાથી ખાડી દેશો ભડક્યા
ભારત માટે આર્થિક અને રાજદ્વારી લાભ
રક્ષા નિકાસમાં વધારો ભારત માટે અબજો ડોલરની આવકના નવા દરવાજા ખોલી રહ્યો છે. સાથે જ ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિષ્ઠા અને વ્યૂહાત્મક મહત્વમાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે. સાઉથ ચાઇના સીમાં વધતી હાજરી અને ડિફેન્સ ભાગીદારી ભારતને ભવિષ્યમાં એક મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા પ્રદાતા તરીકે સ્થાપિત કરી શકે છે. આ સાથે જ ચીનના વધતા પ્રભાવ સામે સંતુલન જાળવવામાં પણ ભારતની ભૂમિકા વધુ મજબૂત બનવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
