અમેરિકા-ઑસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે રેર અર્થ મિનરલ્સ અંગે ડીલ : ચીનને લાગી શકે છે મોટો ઝટકો

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઓસ્ટ્રેલિયાના વડા પ્રધાન એન્થોની અલ્બેનીઝ વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ કરાર થયો છે. વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે સહી કરાયેલા આ કરારમાં દુર્લભ પૃથ્વી ખનિજો અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ખનિજોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, જેટ એન્જિન અને સંરક્ષણ સાધનોના ઉત્પાદન માટે આવશ્યક છે.

ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે ચારથી પાંચ મહિનાની લાંબી ચર્ચા બાદ આ કરાર સુધી પહોંચવામાં સફળતા મળી છે. બંને નેતાઓએ વેપાર, સંરક્ષણ સહકાર અને સબમરીન પ્રોજેક્ટ્સ જેવા મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા કરી હતી. ઓસ્ટ્રેલિયન વડા પ્રધાન અલ્બેનીઝે જણાવ્યું કે આ કરારનું કુલ મૂલ્ય લગભગ 8.5 અબજ ડોલર (રૂ. 71,000 કરોડ) છે. કરાર મુજબ બંને દેશો આગામી છ મહિનામાં ખાણકામ અને પ્રક્રિયા પ્રોજેક્ટ્સમાં સંયુક્ત રોકાણ કરશે.

મહત્વપૂર્ણ ખનિજો માટે એક ફ્લોર પ્રાઈસ સિસ્ટમ પણ નક્કી કરવામાં આવી છે, જે પશ્ચિમી કંપનીઓની લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી માંગ હતી. આ પગલાથી ખનિજ ક્ષેત્રમાં ભાવ સ્થિરતા અને રોકાણકારોના વિશ્વાસમાં વધારો થવાની શક્યતા છે.

ચીનની અસર ઘટાડવા માટે અમેરિકા ઓસ્ટ્રેલિયા પર વિશ્વાસ વધારશે

ચીન હાલમાં વિશ્વના સૌથી મોટા દુર્લભ પૃથ્વી ખનિજ ભંડાર પર નિયંત્રણ ધરાવે છે, પરંતુ ઓસ્ટ્રેલિયા પણ આ ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. અમેરિકા હવે પોતાના QUAD ભાગીદાર ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે સહકાર વધારીને ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સક્રિય થઈ રહ્યું છે.

તાજેતરમાં ચીને દુર્લભ પૃથ્વી ખનિજોના નિકાસ નિયમોને વધુ કડક બનાવ્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓ પર દબાણ વધ્યું છે. આ પરિસ્થિતિમાં યુએસ-ઓસ્ટ્રેલિયા કરાર પશ્ચિમી દેશો માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.

ઇન્ડો-પેસિફિકમાં શક્તિ સંતુલન માટે વ્યૂહાત્મક પગલું

આ કરાર માત્ર આર્થિક જ નહીં પરંતુ રાજકીય દ્રષ્ટિએ પણ મહત્ત્વનો છે. અમેરિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયા બંને દેશો ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ચીનના વધતા પ્રભાવને સંતુલિત કરવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. સંરક્ષણ સહકાર અને ખનિજ પુરવઠા ક્ષેત્રમાં મજબૂત ભાગીદારીથી બંને દેશો QUAD ગઠબંધનને વધુ મજબૂત બનાવશે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ સોદો ચીનની સપ્લાય ચેઇન ડોમિનેશન સામે પશ્ચિમી દેશો માટે એક વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડશે અને વૈશ્વિક ઉદ્યોગોને વધુ સ્થિરતા આપશે.

ભારત માટે સંકેત અને પડકાર

યુએસ-ઓસ્ટ્રેલિયા ખનિજ કરાર ભારત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સંકેત છે. ભારત હાલ ઘણા ક્ષેત્રોમાં ચીન પર નિર્ભર છે, ખાસ કરીને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ, બેટરી અને રેર અર્થ મટિરિયલ્સમાં. અમેરિકા હવે પોતાના વ્યૂહાત્મક હિતમાં ચીનની જગ્યાએ ઓસ્ટ્રેલિયાથી ખનિજો મેળવવાનું પસંદ કરી રહ્યું છે, જે ભારત માટે વિચારવા જેવી પરિસ્થિતિ ઉભી કરે છે.

પ્રશ્ન એ છે કે જો અમેરિકા પોતાના હિત માટે વૈકલ્પિક ભાગીદારો શોધી શકે છે, તો ભારતને પણ પોતાના સંસાધનો અને ઉદ્યોગની સુરક્ષા માટે સ્વતંત્ર વ્યૂહરચના અપનાવવી પડશે. નિષ્ણાતોના મતે, આ કરાર ઇન્ડો-પેસિફિક રાજકારણમાં નવી શક્તિની રચના તરફ સંકેત આપે છે.