ઉચ્ચ શિક્ષણમાં દીકરીઓની ભાગીદારી વધારવા અને સુરક્ષિત પરિવહન સુલભ બનાવવા રાજ્ય સરકારનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય, યોજના માટે ₹400 કરોડની જોગવાઈ. ઉત્તર પ્રદેશની યોગી આદિત્યનાથ સરકારે રાજ્યની કોલેજ અને યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરતી મેધાવી વિદ્યાર્થિનીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. રાજ્ય કેબિનેટે ‘રાણી લક્ષ્મીબાઈ સ્કૂટી યોજના’ને મંજૂરી આપી છે. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવી રહેલી યુવતીઓને આવન-જાવનની સરળ અને સુરક્ષિત સુવિધા પૂરી પાડવાનો તેમજ મહિલાઓના શિક્ષણ અને સશક્તિકરણને વધુ પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. સરકારના અંદાજ મુજબ હજારો લાયક વિદ્યાર્થિનીઓને આ યોજનાનો લાભ મળશે.
રાજ્ય સરકારે અગાઉના બજેટમાં આ યોજના માટે આશરે ₹400 કરોડની જોગવાઈ કરી હતી. હવે કેબિનેટની મંજૂરી મળ્યા બાદ તેના અમલીકરણની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપથી આગળ વધશે. ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા લાભાર્થીઓની પસંદગી, પાત્રતા અને વિતરણ સંબંધિત પ્રક્રિયા તબક્કાવાર અમલમાં મૂકવામાં આવશે.
યોજનાનો હેતુ શું છે?
ઘણા વિસ્તારોમાં કોલેજો ઘરથી દૂર હોવાથી યુવતીઓને રોજિંદા પરિવહનમાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. આર્થિક રીતે નબળા પરિવારો માટે ખાનગી વાહન ખરીદવું શક્ય ન હોવાથી કેટલીક વિદ્યાર્થિનીઓ અભ્યાસ અધવચ્ચે છોડવા પણ મજબૂર બને છે. સરકારનું માનવું છે કે મફત સ્કૂટી મળવાથી વિદ્યાર્થિનીઓની કોલેજ સુધી પહોંચ સરળ બનશે, સમયની બચત થશે અને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં તેમનો સતત અભ્યાસ જળવાઈ રહેશે. આ સાથે મહિલાઓના આત્મનિર્ભરતા અને સુરક્ષિત મુસાફરીને પણ પ્રોત્સાહન મળશે. સરકારે હજુ તમામ વિગતવાર માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી નથી, પરંતુ યોજના મુખ્યત્વે કોલેજ અને યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરતી મેધાવી વિદ્યાર્થિનીઓને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવી છે. અંતિમ પાત્રતા, અરજી પ્રક્રિયા અને જરૂરી દસ્તાવેજો અંગેની સત્તાવાર જાહેરાત સંબંધિત વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવશે.
કેવી રીતે થશે અમલીકરણ?
યોજનાના અસરકારક અમલીકરણ માટે ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા જરૂરી વહીવટી પ્રક્રિયાઓ શરૂ કરવામાં આવી છે. લાભાર્થીઓની પસંદગીમાં શૈક્ષણિક સિદ્ધિ, સંસ્થાની વિગતો અને સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા અન્ય માપદંડોને મહત્વ આપવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. જોકે અંતિમ નિયમો સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા બહાર પડ્યા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. વિશેષજ્ઞોના મતે આવી યોજનાઓનો સૌથી મોટો લાભ ગ્રામ્ય અને અર્ધશહેરી વિસ્તારોની વિદ્યાર્થિનીઓને થઈ શકે છે, જ્યાં જાહેર પરિવહનની મર્યાદિત સુવિધા શિક્ષણમાં અવરોધ બને છે. સરળ પરિવહન મળવાથી ઉચ્ચ શિક્ષણમાં નોંધણી અને હાજરી બંનેમાં વધારો થવાની સંભાવના છે.
મહિલા સશક્તિકરણ તરફ વધુ એક પગલું
ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી મહિલાઓના શિક્ષણ, સુરક્ષા અને આત્મનિર્ભરતા માટે વિવિધ પહેલો અમલમાં મૂકી રહી છે. ‘રાણી લક્ષ્મીબાઈ સ્કૂટી યોજના’ને પણ તે જ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. સરકારનું માનવું છે કે શિક્ષણ સાથે ગતિશીલતા (Mobility) વધારવાથી મહિલાઓને રોજગાર, સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ અને ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે વધુ તકો મળશે. યોજનાની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા જાહેર થયા બાદ અરજી પ્રક્રિયા, પાત્રતા, જરૂરી દસ્તાવેજો અને લાભાર્થીઓની પસંદગી અંગે વધુ સ્પષ્ટ માહિતી ઉપલબ્ધ થશે. ત્યાં સુધી વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓને સત્તાવાર જાહેરનામાની રાહ જોવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
