ગાંધીનગર: રાજ્યમાં વધી રહેલા ડિજિટલ ફ્રોડ અને સાઇબર અપરાધોને અસરકારક રીતે રોકવા માટે ગુજરાત સરકારે મહત્વપૂર્ણ પહેલ હાથ ધરી છે. ગાંધીનગરના ગિફ્ટ સિટીમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીની અધ્યક્ષતામાં વિવિધ અગ્રણી બેંકોના ઉચ્ચ અધિકારીઓ, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના પ્રતિનિધિઓ અને ગુજરાત પોલીસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી. બેઠકમાં ડિજિટલ ફ્રોડનો ભોગ બનેલા નાગરિકોના નાણાં ઝડપથી સુરક્ષિત કરી શકાય અને પોલીસ તથા બેંકિંગ સિસ્ટમ વચ્ચેનું સંકલન વધુ ઝડપી અને અસરકારક બને તે અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. આ બેઠકમાં રાજ્યની 5,300થી વધુ બેંક શાખાઓના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ વિડિયો કોન્ફરન્સ મારફતે જોડાયા હતા. બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સાઇબર ફ્રોડના કેસોમાં સમયસર કાર્યવાહી કરીને નાગરિકોની મહેનતની કમાણી બચાવવાનો અને ફ્રોડ બાદના પ્રથમ મહત્વના સમયગાળાને વધુ અસરકારક રીતે ઉપયોગમાં લેવાનો હતો. ખાસ કરીને ફ્રોડ થયાના 'ગોલ્ડન અવર' દરમિયાન શંકાસ્પદ બેંક ખાતાઓને તાત્કાલિક ફ્રીઝ કરવાની વ્યવસ્થા વધુ ઝડપી બનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
સાઇબર ફ્રોડના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરી નવી વ્યૂહરચના તૈયાર કરાશે
બેઠક દરમિયાન અત્યાર સુધી રાજ્યમાં નોંધાયેલા સાઇબર ફ્રોડના કેસો અને તેમની કામગીરીની પદ્ધતિ (Modus Operandi)નું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. હર્ષ સંઘવીએ અધિકારીઓને સૂચના આપી કે ગુનેગારો કઈ નવી રીતોથી લોકોને છેતરે છે તેનું સતત વિશ્લેષણ કરવામાં આવે અને તે આધારે નવી સુરક્ષા વ્યવસ્થા તૈયાર કરવામાં આવે, જેથી ભવિષ્યમાં આવા ગુનાઓને બનતા પહેલાં જ અટકાવી શકાય. તેમણે જણાવ્યું કે ડિજિટલ ગુનેગારો સતત પોતાની પદ્ધતિ બદલતા રહે છે, તેથી પોલીસ અને બેંકિંગ ક્ષેત્રે પણ ટેક્નોલોજી આધારિત અને ડેટા આધારિત અભિગમ અપનાવવો જરૂરી બની ગયો છે. આ માટે વિવિધ બેંકો પાસેથી મળતા ઇન્ટેલિજન્સ ઇનપુટ્સ અને પોલીસના ડેટાને એકીકૃત કરીને વધુ મજબૂત મોનિટરિંગ સિસ્ટમ વિકસાવવાની પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
'બે મિનિટનો વિલંબ પણ જીવનભરની કમાણી ગુમાવી શકે'
નાયબ મુખ્યમંત્રીએ બેઠક દરમિયાન જણાવ્યું કે સાઇબર ફ્રોડના કેસોમાં માત્ર બે મિનિટનો વિલંબ પણ કોઈ પરિવાર માટે ભારે નુકસાનકારક બની શકે છે. જો પોલીસ અને બેંકો વચ્ચે સમયસર સંકલન થાય તો મોટી રકમ ગુનેગારો સુધી પહોંચે તે પહેલાં જ ફ્રીઝ કરી શકાય છે. તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું કે આ માત્ર વહીવટી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ નાગરિકોના ડિજિટલ બેંકિંગ પરના વિશ્વાસને જાળવી રાખવાનો સંવેદનશીલ પ્રયાસ છે. તેમણે અધિકારીઓને સૂચના આપી કે ફરિયાદ મળ્યા બાદ તરત જ કાર્યવાહી થાય તે માટે દરેક બેંકમાં નોડલ અધિકારીઓની જવાબદારી વધુ સ્પષ્ટ બનાવવામાં આવે અને પોલીસ સાથે સીધું સંકલન જાળવવામાં આવે.
સિનિયર સિટિઝન્સને બચાવવા બેંક સ્ટાફને વિશેષ સૂચનાઓ
બેઠકમાં ખાસ કરીને સિનિયર સિટિઝન્સને ડિજિટલ અરેસ્ટ, KYC અપડેટ, OTP અને અન્ય ઓનલાઈન ઠગાઈનો સૌથી વધુ ભોગ બનતા હોવાનું ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું હતું. હર્ષ સંઘવીએ જણાવ્યું કે જો કોઈ વૃદ્ધ નાગરિક અચાનક મોટી રકમની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ તોડવા અથવા મોટી રકમ ઉપાડવા આવે તો બેંક સ્ટાફે સંવેદનશીલતા દાખવીને થોડા જરૂરી પ્રશ્નો પૂછવા જોઈએ. તેમણે અમદાવાદની એક બેંકનું ઉદાહરણ આપતાં જણાવ્યું કે કર્મચારીઓની સતર્કતાના કારણે એક વૃદ્ધ નાગરિકના લાખો રૂપિયા સાઇબર ઠગોના હાથમાં જતા બચી ગયા હતા. આવી જાગૃતિ અન્ય બેંકોમાં પણ વિકસે તે માટે તાલીમ અને માર્ગદર્શન વધારવા સૂચના આપવામાં આવી હતી.
પોલીસ અને બેંકો વચ્ચે રિયલ-ટાઇમ માહિતીની આપ-લે પર ભાર
બેઠકમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું કે ગૃહ વિભાગ, ગુજરાત પોલીસ અને બેંકો વચ્ચે શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન, ફ્રોડ કોલ્સ અને શંકાસ્પદ ખાતાઓની માહિતી રિયલ-ટાઇમમાં શેર કરવામાં આવશે. બેંકોની ઇન્ટેલિજન્સ ટીમો દ્વારા મળતી માહિતી જો તાત્કાલિક પોલીસ સુધી પહોંચે તો અનેક ફ્રોડના પ્રયાસોને સમયસર નિષ્ફળ બનાવી શકાય છે. પોલીસ અધિકારીઓએ પણ જણાવ્યું કે દરરોજ મળતી ફરિયાદોનું વિશ્લેષણ કરીને નવી ટ્રેન્ડ્સ ઓળખવામાં આવી રહી છે અને તે માહિતી બેંકો સાથે શેર કરવામાં આવશે, જેથી બંને તંત્ર મળીને વધુ અસરકારક રીતે સાઇબર અપરાધો સામે લડી શકે.
આ પણ વાંચો : રાજ્ય પોલીસ વડા જ્ઞાનેન્દ્રસિંહ મલિકના અધ્યક્ષસ્થાને ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક : કાયદો-વ્યવસ્થા અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદી સ્થિતિની સમીક્ષા કરી
ઉત્તમ કામગીરી કરનાર પોલીસ અને બેંક કર્મચારીઓનું સન્માન
બેઠક દરમિયાન સાઇબર ફ્રોડના કેસોમાં ઝડપી કામગીરી કરીને નાગરિકોના નાણાં બચાવવામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપનાર પોલીસ અધિકારીઓ અને બેંક કર્મચારીઓને નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીના હસ્તે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રસંગે ગૃહ વિભાગના અગ્ર સચિવ સંજીવ ગુપ્તા, રાજ્યના પોલીસ વડા જ્ઞાનેન્દ્રસિંહ મલિક, ગુજરાત પોલીસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા અને વિવિધ બેંકોના ઉચ્ચ અધિકારીઓ હાજર રહ્યા હતા.
ડિજિટલ સુરક્ષાને લઈને ગુજરાતનું આગવું પગલું
રાજ્ય સરકારનું માનવું છે કે ડિજિટલ વ્યવહારોમાં ઝડપથી વધતા વપરાશને ધ્યાનમાં રાખીને નાગરિકોની નાણાકીય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી સમયની સૌથી મોટી જરૂરિયાત છે. પોલીસ અને બેંકિંગ ક્ષેત્ર વચ્ચેનું આ સંકલિત મોડલ માત્ર ફ્રોડ બાદ કાર્યવાહી પૂરતું નહીં રહે, પરંતુ ભવિષ્યમાં ફ્રોડ અટકાવવા માટે પણ અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, ડિજિટલ ફ્રોડ સામે ઝડપી પ્રતિસાદ માટે આ પ્રકારની વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવાની પ્રક્રિયા આગામી સમયમાં પણ ચાલુ રહેશે.
