UGC-NET 2026: નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) ફરી એકવાર મોટા વિવાદોના ઘેરામાં છે. તાજો મામલો 30 જૂનના રોજ લેવાયેલી UGC-NET જૂન 2026ની પરીક્ષાનો છે, જેમાં સોશિયોલોજી (સમાજશાસ્ત્ર)નું પેપર પરીક્ષાના થોડા કલાકો પહેલા જ લીક થવાના ગંભીર આક્ષેપો થયા છે. હરિયાણાના વિદ્યાર્થી નેતા દીપક ધનખડ અને અંકિત સિંહ ફોગાટે દાવો કર્યો છે કે એક સંગઠિત નેટવર્કે પરીક્ષા પહેલા જ સોશિયોલોજીનું પ્રશ્નપત્ર મેળવી લીધું હતું. તેમનો આરોપ છે કે કેટલાક રાજ્યોના વિદ્યાર્થીઓને પરીક્ષામાં બેસતા પહેલા જ આ લીક થયેલા સવાલો દ્વારા કોચિંગ આપવામાં આવ્યું હતું.
દીપક ધનખડે એક વીડિયો જાહેર કરીને કથિત રીતે લીક થયેલું સોશિયોલોજીનું પેપર બતાવ્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે ઉમેદવારોને પહેલાથી જ સવાલોના બે અલગ-અલગ સેટની ટ્રેનિંગ આપવામાં આવી હતી, જેમાંથી 100 સવાલોનો એક સેટ હૂબહૂ અસલી પરીક્ષાના પેપર સાથે મળતો આવતો હતો. વિદ્યાર્થી નેતાઓનો એવો પણ આરોપ છે કે બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને દિલ્હીમાં સક્રિય 7 થી 8 લોકોની એક ગેંગે વિદ્યાર્થીઓને રાતભર બોલાવીને કોચિંગ આપ્યું હતું. આના બદલામાં દરેક ઉમેદવાર પાસેથી આશરે 2.25 લાખ રૂપિયા વસૂલવામાં આવ્યા હતા. એટલું જ નહીં, આ નેટવર્કે આગામી અન્ય પરીક્ષાઓ જેવી કે CSIR, HTET અને ADA ભરતી પરીક્ષાઓના પેપર પણ એડવાન્સમાં અપાવવાનો વાયદો કર્યો હતો.
'ઇન્ડિયા ટુડે'ના હાથમાં આવેલા કથિત હસ્તલિખિત (handwritten) લીક દસ્તાવેજથી જાણવા મળે છે કે તેમાં NTAનું ક્વેશ્ચન-સેટિંગ ટેમ્પ્લેટ સામેલ છે. આ ડોક્યુમેન્ટમાં દરેક સવાલ સાથે જોડાયેલો આંતરિક ડેટા (metadata) પણ નોંધાયેલો છે, જેમ કે સવાલ કોણે સબમિટ કર્યો અને કોણે મોડરેટ કર્યો, જેના પર હાથથી લખેલા ઇનિશિયલ્સ (હસ્તાક્ષર) અને તારીખો મોજૂદ છે. આ NTAની બે-તબક્કાની વેરિફિકેશન (two-stage vetting) પ્રક્રિયાને દર્શાવે છે.
આ કથિત લીક દસ્તાવેજમાં દરેક સવાલનો સંપૂર્ણ રેફરન્સ પણ આપવામાં આવ્યો છે જેમ કે સોર્સ બુક (સંદર્ભ પુસ્તક), લેખકનું નામ, પબ્લિકેશનનું વર્ષ, પબ્લિશર અને પ્રોપર પેજ નંબર સુધીની વિગતો નોંધાયેલી છે. આ ઉપરાંત, તેમાં ટિક-બોક્સ ફીલ્ડ્સ પણ છે જે દર્શાવે છે કે સવાલનું સ્તર કેવું છે (સરળ, મધ્યમ કે કઠિન) અને વિદ્યાર્થીની કઈ ક્ષમતા (યાદ રાખવાની, સમજવાની કે હાયર ઓર્ડર સ્કિલ્સ) ચકાસવા માટે છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પેપર બનાવવાની આટલી બારીક અને આંતરિક માહિતી અત્યંત ગોપનીય હોય છે અને આ માત્ર NTAના પેપર-સેટિંગ પેનલના સભ્યો પાસે જ હોઈ શકે છે.
વિદ્યાર્થીઓએ હવે NTA પાસે માંગ કરી છે કે તે આ લીક થયેલા મટિરિયલની અસલી પરીક્ષાના પેપર સાથે સરખામણી કરીને તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરે. સાથે જ, આ દાવાઓની સ્વતંત્ર ડિજિટલ ફોરેન્સિક તપાસ કરાવવાની પણ માંગ ઉઠાવી છે.
મામલા પર રાજકીય ઘમાસાણ
આ વિવાદ પર હવે રાજકીય પ્રતિક્રિયા પણ સામે આવી ગઈ છે. કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ મોદી સરકાર પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે સરકાર વારંવાર થઈ રહેલા પેપર લીકના આરોપો પર કાર્યવાહી કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ દ્વારા રાહુલ ગાંધીએ દાવો કર્યો કે UGC-NET પરીક્ષા પહેલા જે 100 પાનાની PDF ફરી રહી હતી, તેના આશરે 90 સવાલો સત્તાવાર NTA પેપર સાથે મેળ ખાય છે અને તેને ઘણા રાજ્યોમાં 2.25 લાખ રૂપિયામાં વેચવામાં આવી હતી.
એક મીડિયા રિપોર્ટનો હવાલો આપતા રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે આ મામલાની સ્વતંત્ર ફોરેન્સિક તપાસ થવી જોઈએ. તાજેતરના નીટ (NEET) વિવાદ સાથે આની સરખામણી કરતા તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર વિદ્યાર્થીઓની સખત મહેનતનું રક્ષણ કરવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહી છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારો લાવવા માટે હવે દેશભરના વિદ્યાર્થીઓએ એકજૂથ થવું પડશે. હાલમાં આ સમગ્ર મામલે અને ગંભીર આરોપો પર NTA તરફથી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા સામે આવી નથી.
