અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક મોટો રાજકીય વળાંક આપ્યો છે. તેમણે બુધવારે જાહેરાત કરી કે તેઓ હવે 8 યુરોપિયન દેશો પર 10% ટેરિફ લગાવવાની ધમકી પાછી ખેંચી રહ્યા છે. આ ટેરિફ 1 ફેબ્રુઆરીથી લાગુ થવાના હતા. આ નિર્ણય દાવોસમાં NATOના સેક્રેટરી જનરલ માર્ક રુટે સાથે ગ્રીનલેન્ડ અને આર્કટિક ક્ષેત્રને લઈને થયેલી લાંબી વાતચીત બાદ લેવામાં આવ્યો છે. બંને નેતાઓએ ગ્રીનલેન્ડ અને આર્કટિકની સુરક્ષા, સૈન્ય સહયોગ અને ખનિજ સંસાધનોને લઈને ભવિષ્યના સોદાનું ફ્રેમવર્ક તૈયાર કર્યું છે, જે અમેરિકા અને તમામ NATO સભ્ય દેશોને લાંબા ગાળે ફાયદો પહોંચાડશે. આ સમજૂતીને કારણે ટ્રમ્પે યુરોપિયન દેશો પરની ટેરિફની ધમકી રદ કરી છે. આ ઘટના વૈશ્વિક વેપાર, સુરક્ષા અને આર્કટિક ક્ષેત્રના ભવિષ્યને લઈને મોટું મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે ગ્રીનલેન્ડ પર અમેરિકાની રુચિ અને રશિયા-ચીનની હાજરીને કારણે આ વિસ્તાર વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની ગયો છે.
ટ્રમ્પનો મોટો નિર્ણય: 8 યુરોપિયન દેશો પર ટેરિફ રદ
ટ્રમ્પે ટ્રુથ સોશિયલ પર પોસ્ટ કરીને જણાવ્યું કે, “ગ્રીનલેન્ડ અને આર્કટિક સંબંધિત સમજૂતીના આધારે હું આ 8 યુરોપિયન દેશો પર 10% ટેરિફ લગાવવાનું રદ કરું છું.” આ દેશોમાં ડેનમાર્ક, નોર્વે, સ્વીડન, ફ્રાન્સ, જર્મની, યુનાઇટેડ કિંગડમ, નેધરલેન્ડ અને ફિનલેન્ડનો સમાવેશ થાય છે. આ ટેરિફ 1 ફેબ્રુઆરીથી લાગુ થવાના હતા અને જો સમજૂતી ન થાય તો 1 જૂનથી તેને 25% સુધી વધારવાની ધમકી પણ આપવામાં આવી હતી. ટ્રમ્પે કહ્યું કે આ નિર્ણય NATO સેક્રેટરી જનરલ માર્ક રુટે સાથે દાવોસમાં થયેલી વાતચીત પછી લેવામાં આવ્યો છે.
ગ્રીનલેન્ડ અને આર્કટિક પર નવું ફ્રેમવર્ક
ટ્રમ્પ અને માર્ક રુટે વચ્ચે ગ્રીનલેન્ડ અને આર્કટિક ક્ષેત્રને લઈને એક વ્યાપક ફ્રેમવર્ક પર સહમતિ સધાઈ છે. આ ફ્રેમવર્ક હેઠળ:
ગ્રીનલેન્ડ અને આર્કટિકની સુરક્ષા અમેરિકા અને NATO મળીને કરશે.
અમેરિકાને ગ્રીનલેન્ડમાં મર્યાદિત વિસ્તારોમાં સૈન્ય ઠેકાણાં બનાવવાની મંજૂરી મળશે.
આ ઠેકાણાં જમીન, સમુદ્ર અને હવાઈ દેખરેખ તેમજ રક્ષા માટે વપરાશે.
NATO અમેરિકાના ‘ગોલ્ડન ડોમ’ મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમમાં સહયોગ કરશે.
ગ્રીનલેન્ડના ખનિજ સંસાધનો પર અમેરિકા સાથે ભાગીદારી થશે.
રશિયા અને ચીનને આ વિસ્તારમાં આર્થિક કે સૈન્ય પ્રભાવ વધારતા અટકાવવામાં આવશે.
ગોલ્ડન ડોમ પ્રોજેક્ટ: ગ્રીનલેન્ડનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ
ટ્રમ્પે ટ્રુથ પર લખ્યું કે ગ્રીનલેન્ડ સંબંધિત ‘ગોલ્ડન ડોમ’ મામલે વધુ ચર્ચા ચાલુ છે. આ પ્રોજેક્ટ ઈઝરાયેલના ‘આયર્ન ડોમ’થી પ્રેરિત છે અને તેનો હેતુ ચીન, રશિયા જેવા દેશોના મિસાઈલ જોખમથી અમેરિકાને બચાવવાનો છે. ટ્રમ્પે ઘણી વખત ગ્રીનલેન્ડને આ પ્રોજેક્ટ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યું છે. આગળની વાતચીતમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ, વિદેશ સચિવ માર્કો રુબિયો, વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકૉફ અને અન્ય અધિકારીઓ સીધા ટ્રમ્પને રિપોર્ટ કરશે.
ટેરિફ ધમકીની પૃષ્ઠભૂમિ: 17 જાન્યુઆરીથી શરૂ થયું ટેન્શન
આ બધું 17 જાન્યુઆરીએ શરૂ થયું હતું, જ્યારે ટ્રમ્પે 8 યુરોપિયન દેશો પર ટેરિફ લગાવવાની જાહેરાત કરી હતી. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો ગ્રીનલેન્ડને લઈને અમેરિકા સાથે સમજૂતી ન થાય તો 1 જૂનથી ટેરિફ 25% સુધી વધારી દેવામાં આવશે. આના જવાબમાં યુરોપિયન યુનિયને પણ અમેરિકા પર વેપાર પ્રતિબંધો લગાવવાની તૈયારી શરૂ કરી દીધી હતી. હવે આ સમજૂતીથી વૈશ્વિક વેપાર યુદ્ધનું જોખમ ટળ્યું છે અને આર્કટિક ક્ષેત્રમાં અમેરિકા-NATOની સ્થિતિ મજબૂત થશે.
