દક્ષિણ કોરિયાના બુસાનમાં યોજાનારી એશિયા-પેસિફિક ઇકોનોમિક કોઓપરેશન (APEC) સમિટ પહેલા, ભૂતપૂર્વ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર ચીનને લઈને આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. આ વખતે મુદ્દો વેપાર કે રાજકીય નથી, પરંતુ એક એવી ઘાતક દવા વિશે છે, જેણે હજારો અમેરિકન પરિવારોને વિનાશ તરફ ધકેલી દીધા છે — ફેન્ટાનાઇલ (Fentanyl).
વ્હાઇટ હાઉસ તરફથી બહાર પડેલા ટ્રમ્પના નિવેદનથી રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ચકચાર મચી ગઈ છે. ટ્રમ્પે ચીન પર આરોપ મૂક્યો છે કે તે વેનેઝુએલા મારફતે ફેન્ટાનાઇલને અમેરિકામાં પહોંચાડવા દે છે અને આ ખતરનાક દવાને રોકવા માટે કોઈ અસરકારક પગલાં નથી લઈ રહ્યું. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કહ્યું, “જ્યારે હું શી જિનપિંગને મળીશ, ત્યારે મારી પહેલી ચર્ચા ફેન્ટાનાઇલ વિશે જ રહેશે.”
ફેન્ટાનાઇલનો ખતરો અને અમેરિકામાં વધતી મૃત્યુદર
ફેન્ટાનાઇલ 1960ના દાયકામાં પેઇનકિલર તરીકે મંજૂર કરવામાં આવી હતી, પરંતુ હાલ તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ગેરકાયદેસર દવા તરીકે મહામારીનું સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂકી છે. સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ (CDC)ના આંકડા મુજબ, માત્ર 2024માં ફેન્ટાનાઇલ સંબંધિત ઓવરડોઝથી 48,000 થી વધુ અમેરિકન નાગરિકોના મૃત્યુ થયા હતા.
આ દવાનું સૌથી ખતરનાક પાસું એ છે કે તે ઘણીવાર અન્ય ગેરકાયદેસર દવાઓમાં ભેળવી દેવામાં આવે છે, જેના કારણે લોકો અજાણ રહે છે કે તેઓ શું લઈ રહ્યા છે. માત્ર બે મિલિગ્રામ ફેન્ટાનાઇલ માનવજીવન માટે પૂરતું ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેની સપ્લાય ચેઇન એટલી વ્યાપક થઈ ગઈ છે કે એજન્સીઓ માટે તેને સંપૂર્ણ રીતે રોકવું મુશ્કેલ બની ગયું છે.
ચીન, કેનેડા અને મેક્સિકો સામે કડક ટિપ્પણી
ટ્રમ્પે ચીન પર આરોપ મૂક્યો છે કે તેની કેટલીક કંપનીઓ જાણીને ફેન્ટાનાઇલ અને તેના રસાયણોનું ઉત્પાદન કરીને અન્ય દેશોમાં સપ્લાય કરે છે. તેમણે કહ્યું કે ચીન આ વેપારથી વર્ષમાં કરોડો ડોલર કમાય છે, પરંતુ જો અમેરિકા આર્થિક દબાણ લાદશે, તો તેને ભારે નુકસાન સહન કરવું પડશે. ટ્રમ્પના શબ્દોમાં, “ચીન ફેન્ટાનાઇલ વેચીને $100 મિલિયન કમાય છે, પણ જ્યારે અમે ટેરિફ વધારીએ છીએ, ત્યારે તે $100 બિલિયન ગુમાવે છે.”
આ સાથે જ, ટ્રમ્પે કેનેડા અને મેક્સિકો પર પણ આ ડ્રગ નેટવર્કને નિયંત્રિત ન કરી શકવાના આક્ષેપો લગાવ્યા છે. યુએસ કસ્ટમ્સના તાજેતરના આંકડા મુજબ, ફેન્ટાનાઇલનો માત્ર 0.8% જપ્ત જથ્થો કેનેડિયન સરહદ પરથી આવ્યો હતો, છતાં ટ્રમ્પે કેનેડાને નિષ્ક્રિય ગણાવ્યું છે.
કેનેડાની ફાઇનાન્સિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સીએ તાજેતરમાં જ અહેવાલ આપ્યો હતો કે ચીનથી રસાયણો અને સાધનો આયાત કરીને સંગઠિત ગુના જૂથો ફેન્ટાનાઇલનું ઉત્પાદન કરી રહ્યા છે, જે બાદમાં યુએસમાં પ્રવેશે છે. આ રીતે ફેન્ટાનાઇલ ટ્રેડ બંને દિશામાં ચાલી રહ્યો છે — ક્યારેક કેનેડાથી અમેરિકામાં અને ક્યારેક અમેરિકાથી કેનેડામાં.
APEC સમિટમાં તણાવની શક્યતા
આ તમામ પરિસ્થિતિ વચ્ચે, બુસાનમાં થનારી APEC સમિટ દરમિયાન ટ્રમ્પ અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે ફેન્ટાનાઇલ મુદ્દો ગરમ ચર્ચાનો વિષય બની શકે છે. અમેરિકામાં વધતા ઓવરડોઝ અને દવાઓની ગેરકાયદેસર હેરફેર સામે વ્હાઇટ હાઉસ વધારાની કડક નીતિ અપનાવવા તત્પર છે, જે આગામી દિવસોમાં અમેરિકા-ચીન સંબંધો પર સીધી અસર કરી શકે છે.
