ટ્રેનમાં મુસાફરી દરમિયાન ઘણી વખત ઉતાવળ કે ભીડના કારણે મુસાફરોનો મોબાઇલ, પર્સ, ઇયરફોન અથવા અન્ય કિંમતી સામાન ટ્રેનમાંથી સીધો રેલવે ટ્રેક પર પડી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં મોટા ભાગના લોકો ગભરાઈ જાય છે અને કેટલાક તો પોતે જ ટ્રેક પર ઉતરીને સામાન ઉઠાવવાનો પ્રયાસ પણ કરે છે, જે માત્ર જોખમી જ નહીં પરંતુ કાયદેસર પણ નથી. ભારતીય રેલવેએ આવા સંજોગોમાં મુસાફરોએ શું કરવું અને કેવી રીતે પોતાનો સામાન સુરક્ષિત રીતે પરત મેળવી શકાય તેની સ્પષ્ટ પ્રક્રિયા જણાવી છે. જો સમયસર યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવે તો પડેલો સામાન પરત મળવાની શક્યતા પણ વધી જાય છે.
ટ્રેક પર સામાન પડી જાય તો સૌથી પહેલા શું કરવું?
જો મુસાફરી દરમિયાન તમારો મોબાઇલ, પર્સ, બેગ, ઇયરફોન અથવા અન્ય કોઈ કિંમતી વસ્તુ ટ્રેનમાંથી રેલવે ટ્રેક પર પડી જાય તો સૌથી પહેલા ગભરાશો નહીં. ભારતીય રેલવે મુજબ તરત જ રેલવે હેલ્પલાઇન નંબર 139 પર ઘટનાની જાણ કરવી જોઈએ. હેલ્પલાઇન પર ટ્રેન નંબર, કોચ નંબર, ઘટનાનું અંદાજિત સ્થળ અને પડેલા સામાનની વિગતો આપવાથી સંબંધિત અધિકારીઓ સુધી માહિતી ઝડપથી પહોંચે છે.
આ ઉપરાંત મુસાફરો RailMadad પોર્ટલ અથવા તેની મોબાઇલ એપ્લિકેશન પર પણ ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે. ફરિયાદ નોંધાવતી વખતે શક્ય તેટલી વધુ વિગતો આપવી જરૂરી છે જેથી અધિકારીઓને શોધખોળ કરવામાં સરળતા રહે.
જો તમે ટ્રેનમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હોવ તો તરત જ ટીટીઈ (TTE)ને પણ ઘટનાની જાણ કરો. સાથે જ નજીકમાં હાજર રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF)ના જવાનોની મદદ લેવી પણ સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. રેલવે અધિકારીઓ તમારી ફરિયાદને નોંધમાં લઈને આગળની કાર્યવાહી શરૂ કરે છે.
ફરિયાદ બાદ કેવી રીતે થાય છે સામાનની શોધ?
ભારતીય રેલવેના નિયમો અનુસાર ફરિયાદ નોંધાયા પછી મુસાફરે એક લેખિત અરજી પણ આપવી પડી શકે છે. તેમાં પડેલા સામાનનું સંપૂર્ણ વર્ણન આપવું જરૂરી હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે મોબાઇલનો બ્રાન્ડ, મોડેલ, રંગ, કવર, IMEI નંબર (જો ઉપલબ્ધ હોય), પર્સમાં રહેલા દસ્તાવેજો અથવા અન્ય ઓળખની વિગતો આપવાથી સામાનની ઓળખ કરવામાં સરળતા રહે છે.
ત્યારબાદ RPF અથવા સંબંધિત રેલવે સ્ટાફ મુસાફરે જણાવેલા સ્થળની આસપાસ તપાસ કરે છે. જો સામાન મળી આવે તો રેલવે અધિકારીઓ મુસાફરનો સંપર્ક કરે છે. જરૂરી ઓળખ અને દસ્તાવેજોની ચકાસણી બાદ નક્કી કરેલી પ્રક્રિયા અનુસાર સામાન મુસાફરને પરત સોંપવામાં આવે છે. એટલે કે યોગ્ય રીતે ફરિયાદ નોંધાવવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
ભૂલથી પણ ટ્રેક પર ઉતરવાની કે ચેઇન ખેંચવાની ભૂલ ન કરો
ઘણા મુસાફરો ઉતાવળમાં પોતાનો મોબાઇલ અથવા અન્ય વસ્તુ ઉઠાવવા માટે સીધા જ ટ્રેક પર ઉતરી જાય છે. પરંતુ ભારતીય રેલવે સ્પષ્ટપણે કહે છે કે આવું કરવું જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. કોઈપણ સમયે બીજી ટ્રેન આવી શકે છે અથવા અન્ય ઓપરેશનલ જોખમ ઉભું થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત માત્ર સામાન પડ્યો હોવાના કારણે ટ્રેનની એમરજન્સી ચેઇન ખેંચવી પણ યોગ્ય નથી. અનાવશ્યક રીતે ચેઇન ખેંચવી રેલવે કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાય છે અને તેના માટે દંડ અથવા અન્ય કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. તેથી આવી સ્થિતિમાં સ્વયં જોખમ લેવાને બદલે રેલવે અધિકારીઓ અને RPFની મદદ લેવી જ સૌથી સુરક્ષિત અને યોગ્ય રીત છે.
ભારતીય રેલવે સમયાંતરે મુસાફરોને સલામત મુસાફરી અંગે જાગૃત કરતી રહે છે. ટ્રેક પર પડેલા સામાનને લઈને ગભરાવાની જરૂર નથી. જો હેલ્પલાઇન, RailMadad, TTE અને RPF દ્વારા યોગ્ય પ્રક્રિયા અપનાવવામાં આવે તો કિંમતી સામાન પરત મળવાની સંભાવના રહે છે અને સાથે મુસાફરની સુરક્ષા પણ જળવાઈ રહે છે.
