દરેક તારીખ પોતાના અંદર ઇતિહાસના અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો સમેટીને બેઠી હોય છે. 19 જુલાઈ પણ એવી જ એક ઐતિહાસિક તારીખ છે. આ દિવસે ભારતના બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં મોટો ફેરફાર લાવનાર બેંક રાષ્ટ્રીયકરણનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત સ્વતંત્રતા સેનાની મંગલ પાંડેની જન્મજયંતિ, અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓ તેમજ જાણીતા વ્યક્તિત્વોની જન્મજયંતિ અને પુણ્યતિથિ પણ આજના દિવસ સાથે જોડાયેલી છે. ચાલો જાણીએ 19 જુલાઈના ઇતિહાસમાં નોંધાયેલી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ વિશે.
19 જુલાઈની મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ
1333: સ્કોટિશ સ્વતંત્રતા યુદ્ધ દરમિયાન હૈલિડન હિલનું યુદ્ધ થયું, જેમાં અંગ્રેજ સેનાએ સ્કોટલેન્ડ પર નિર્ણાયક વિજય મેળવ્યો.
1848: અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક રાજ્યના સીનેકા ફોલ્સમાં વિશ્વનું પ્રથમ મહિલા અધિકાર સંમેલન યોજાયું.
1864: ચીનમાં તાઈપિંગ વિદ્રોહ દરમિયાન નાનકિંગની ત્રીજી લડાઈમાં સામ્રાજ્યવાદી સેનાએ વિજય મેળવ્યો.
1870: ફ્રાન્સે પ્રશિયા સામે યુદ્ધની જાહેરાત કરી, જે ફ્રાંકો-પ્રશિયન યુદ્ધની શરૂઆત બની.
1905: બ્રિટિશ સરકારે બંગાળના વિભાજનની જાહેરાત કરી.
1916: પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ફ્રોમેલ્સના યુદ્ધમાં બ્રિટિશ અને ઓસ્ટ્રેલિયન દળોએ જર્મન સેનાનો સામનો કર્યો.
1969: ભારત સરકારે દેશની 14 મોટી વ્યાપારી બેંકોનું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યું.
1969: એપોલો-11 મિશન દરમિયાન અવકાશયાત્રીઓ નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ અને એડવિન 'બઝ' એલ્ડ્રિન ચંદ્રની કક્ષામાં પ્રવેશ્યા.
1974: શહીદ ઉધમ સિંહની અસ્થિઓ લંડનથી ભારત લાવવામાં આવી.
1976: નેપાળમાં સાગરમાથા નેશનલ પાર્કની સ્થાપના કરવામાં આવી.
1995: રશિયા અને ચેચન્યા વચ્ચે વિશેષ રાજકીય કરાર થયો.
2001: નેપાળના વડાપ્રધાન ગિરિજા પ્રસાદ કોઈરાલાએ રાજીનામું આપ્યું.
2003: રશિયન અવકાશયાત્રી યુરી મેલેન્કોએ અવકાશમાં લગ્ન કરનાર પ્રથમ વ્યક્તિ તરીકે ઇતિહાસ રચ્યો.
2004: Ariane-5 રોકેટે વિશ્વના સૌથી મોટા ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઉપગ્રહ સાથે સફળ ઉડાન ભરી.
2005: ભારતના વડાપ્રધાન ડૉ. મનમોહન સિંહે અમેરિકાની કોંગ્રેસને સંબોધિત કરી.
2006: લેબનોનમાં ઇઝરાયેલી હુમલામાં 3 ભારતીયો સહિત 55 લોકોના મોત થયા.
2007: ઇરાકમાં અમેરિકન મરીન ટ્રેન્ટ થોમસને 11 નાગરિકોની હત્યાના કેસમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો.
2008: અમેરિકાએ લાંબા અંતરની મિસાઇલનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું.
બેંક રાષ્ટ્રીયકરણ દિવસ કેમ ઉજવવામાં આવે છે?
દર વર્ષે 19 જુલાઈએ બેંક રાષ્ટ્રીયકરણ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષ 1969માં તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીએ દેશની 14 મોટી ખાનગી બેંકોનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો હતો. આ નિર્ણયથી દેશની લગભગ 85 ટકા બેંક થાપણો સરકારના નિયંત્રણ હેઠળ આવી ગઈ હતી.
આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ કૃષિ, લઘુ ઉદ્યોગો, નિકાસ, ગ્રામિણ વિસ્તારો અને અન્ય પ્રાથમિક ક્ષેત્રોને સરળતાથી ધિરાણ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો હતો. બેંક રાષ્ટ્રીયકરણ બાદ દેશના ગામડાઓ સુધી બેંકિંગ સેવાઓનો વ્યાપ વધ્યો અને સામાન્ય લોકો માટે બેંકિંગ વધુ સુલભ બન્યું.
જે 14 બેંકોનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરવામાં આવ્યું તેમાં અલ્હાબાદ બેંક, કેનેરા બેંક, યુનાઈટેડ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, યુકો બેંક, સિન્ડિકેટ બેંક, ઈન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક, બેંક ઓફ બરોડા, પંજાબ નેશનલ બેંક, બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, બેંક ઓફ મહારાષ્ટ્ર, સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, ઈન્ડિયન બેંક, દેના બેંક અને યુનિયન બેંક ઓફ ઈન્ડિયાનો સમાવેશ થતો હતો. ત્યારબાદ વર્ષ 1980માં વધુ 6 બેંકોનું પણ રાષ્ટ્રીયકરણ કરવામાં આવ્યું.
19 જુલાઈએ જન્મેલા જાણીતા વ્યક્તિત્વ
મંગલ પાંડે (1827) – 1857ના પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના અગ્રણી ક્રાંતિકારી.
ખ્વાજા નઝીમુદ્દીન (1894) – બંગાળના પ્રખ્યાત મુસ્લિમ નેતા.
ખુબચંદ બઘેલ (1900) – સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, લેખક અને છત્તીસગઢ આંદોલનના અગ્રણી નેતા.
નાલપત બાલામણિ અમ્મા (1909) – મલયાલમ ભાષાની જાણીતી કવયિત્રી.
દિનેશ સિંહ (1925) – લોકસભાના અનેક કાર્યકાળ સુધી સાંસદ રહેલા રાજકારણી.
જયંત વિષ્ણુ નાર્લીકર (1938) – વિશ્વવિખ્યાત ભારતીય ખગોળભૌતિકશાસ્ત્રી.
અલ્તમસ કબીર (1948) – ભારતના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ.
રાધાબિનોદ કોઈજમ (1948) – મણિપુરના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી.
ઝિયા મોદી (1956) – દેશના જાણીતા કાનૂની નિષ્ણાત અને વકીલ.
19 જુલાઈની પુણ્યતિથિ
એની મસ્કરીન (1963) – ભારતની બંધારણ સભાના સભ્ય.
રાજીવ સંધુ (1988) – મહાવીર ચક્રથી સન્માનિત ભારતીય સૈન્ય અધિકારી.
ગોપાલદાસ નીરજ (2018) – જાણીતા હિન્દી કવિ, ગીતકાર અને સાહિત્યકાર.
