તુલસી વિવાહ દેવઉઠની એકાદશી અને કાર્તિક પૂર્ણિમા વચ્ચે ગમે ત્યારે ઉજવી શકાય છે. પરંતુ શું તમે તુલસી વિવાહ પાછળની પૌરાણિક કથા જાણો છો અને ભગવાન વિષ્ણુએ તુલસી સાથે લગ્ન કેમ કરવા પડ્યા? ચાલો જાણીએ તુલસી અને ભગવાન શાલિગ્રામની સંપૂર્ણ વાર્તા.
તુલસી વિવાહ
કાર્તિક મહિનાના છેલ્લા પાંચ દિવસોમાં તુલસી વિવાહ કરવાનું ખાસ મહત્વનું માનવામાં આવે છે. લોકો સામાન્ય રીતે કાર્તિક મહિનાના શુક્લ પક્ષની દ્વાદશીના દિવસે તુલસી વિવાહ કરે છે, અને આ વખતે, આ તિથિ 2 નવેમ્બર, 2025ના રોજ આવે છે. તુલસી વિવાહના દિવસે, તુલસીના છોડને દુલ્હનની જેમ શણગારવામાં આવે છે અને પછી શુભ મુહૂર્ત દરમિયાન ભગવાન શાલિગ્રામ સાથે લગ્ન કરવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે તુલસી વિવાહ કરવાથી ઘરમાં સુખ અને સમૃદ્ધિ આવે છે અને કન્યાદાનનો આશીર્વાદ મળે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તુલસી વિવાહની ઉત્પત્તિ કેવી રીતે થઈ અને ભગવાન શાલિગ્રામ કોણ છે? ચાલો તમને તુલસી વિવાહની પૌરાણિક કથા કહીએ.
તુલસી વિવાહ કથા -તુલસી માતાની વાર્તા
પોતાના પાછલા જન્મમાં, તુલસી માતા વૃંદા હતી, જે તેના પતિ પ્રત્યેની ભક્તિ માટે જાણીતી હતી. તેનો પતિ રાક્ષસ રાજા જલંધર હતો, જેણે દરેક જગ્યાએ વિનાશ વેર્યો હતો. જોકે, વૃંદાની તેના પતિ પ્રત્યેની ભક્તિની શક્તિને કારણે, કોઈ તેને હરાવી શક્યું નહીં. તેથી, જલંધરને મારવા માટે, વૃંદાની તેના પતિ પ્રત્યેની ભક્તિ તોડવી જરૂરી હતી. તેથી, ભગવાન વિષ્ણુએ ઋષિનો વેશ ધારણ કર્યો અને તે જંગલમાં ગયા જ્યાં વૃંદા એકલી ભટકતી હતી. ભગવાનની સાથે બે ભ્રામક રાક્ષસો હતા, જેનાથી વૃંદા ડરી ગઈ હતી. ઋષિએ વૃંદાની સામે એક જ ક્ષણમાં તે બંનેનો નાશ કર્યો. તેમની શક્તિની જાણ થતાં, વૃંદાએ તેના પતિ વિશે પૂછ્યું, જે કૈલાશ પર્વત પર મહાદેવ સાથે યુદ્ધ કરી રહ્યો હતો.
જલંધરનું ઝૂંઠું પુનર્જીવન
ઋષિએ તરત જ બે વાંદરાઓને જાદુ કર્યા, એકે જલંધરનું માથું પકડી રાખ્યું હતું અને બીજાએ તેનું ધડ પકડી રાખ્યું હતું. પતિનું મૃત્યુ જોઈને વૃંદા બેભાન થઈ ગઈ. ભાનમાં આવ્યા પછી, તેણીએ ઋષિને વિનંતી કરી કે તેને પુનર્જીવિત કરવા માટે ગમે તે કરો. તેમના જાદુનો ઉપયોગ કરીને, ભગવાને જાલંધરનું માથું તેના ધડ સાથે ફરીથી જોડી દીધું. જોકે, ભગવાન પોતે એ જ શરીરમાં પ્રવેશ્યા. વૃંદા આ છેતરપિંડીથી અજાણ હતી. ભગવાન વિષ્ણુને જાલંધર સમજીને, વૃંદાએ તેમની સાથે પવિત્ર વર્તન કર્યું, જેના કારણે તેણીનું પવિત્રતા ગુમાવી અને યુદ્ધમાં તેના પતિનું મૃત્યુ થયું.
વૃંદાનો શ્રાપ અને બ્રહ્માંડમાં અસંતુલન
જ્યારે વૃંદાને આ છેતરપિંડી વિશે ખબર પડી, ત્યારે તેણીએ ગુસ્સાથી ભગવાન વિષ્ણુને હૃદયહીન શિલા બનવાનો શ્રાપ આપ્યો, અને ભગવાન વિષ્ણુ શાલિગ્રામ પથ્થરમાં ફેરવાઈ ગયા. ભગવાનના પથ્થરમાં રૂપાંતરથી બ્રહ્માંડમાં અસંતુલન સર્જાયું. આ જોઈને, બધા દેવી-દેવતાઓ ગભરાઈ ગયા અને ભગવાન વિષ્ણુને શ્રાપમાંથી મુક્ત કરવા માટે વૃંદાને પ્રાર્થના કરવા લાગ્યા. વૃંદાએ ભગવાન વિષ્ણુને શ્રાપમાંથી મુક્ત કર્યા અને આત્મહત્યા કરી. એવું કહેવાય છે કે વૃંદા જ્યાં બળીને રાખ થઈ ગઈ હતી ત્યાં તુલસીનો છોડ ઉગ્યો હતો.
વિષ્ણુનું વચન: “તું મારી સાથે હંમેશા રહેશે”
ભગવાન વિષ્ણુનું વરદાન અને તુલસી વિવાહની ઉત્પત્તિ પછી ભગવાન વિષ્ણુએ વૃંદાને કહ્યું: તમારી પવિત્રતાને કારણે, તમે મને લક્ષ્મી કરતાં પણ વધુ પ્રિય થઈ ગયા છો. હવે તું હંમેશા તુલસીના રૂપમાં મારી સાથે રહીશ. એવું કહેવાય છે કે ત્યારથી, દર વર્ષે કાર્તિક મહિનાની દેવ-ઉથની એકાદશીથી પૂર્ણિમા સુધીનો દિવસ તુલસી વિવાહ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુએ વૃંદાને કહ્યું હતું કે જે વ્યક્તિ આ સમય દરમિયાન મારા શાલિગ્રામ સ્વરૂપ સાથે તુલસી સાથે લગ્ન કરશે તે આ લોક અને પરલોકમાં ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કરશે.
