રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના 100 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર દિલ્હીમાં આયોજિત ત્રણ દિવસીય વ્યાખ્યાન શ્રેણીના પ્રથમ દિવસે, RSS વડા મોહન ભાગવતે લોકોને RSS ની વિચારધારાનો પરિચય કરાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે RSS વિશે લોકોની ધારણા વાસ્તવિકતામાં એવી નથી. RSS ની વિચારધારા બધાને સાથે લઈને ચાલવાની છે. તેમણે કહ્યું કે સમાજમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ વિશે અનેક પ્રકારની ચર્ચાઓ થાય છે, પરંતુ સાચી અને અધિકૃત માહિતી ખૂબ જ ઓછા લોકો સુધી પહોંચે છે. RSS ને સમજવા માટે, વ્યક્તિએ ધારણાઓ પર નહીં પણ તથ્યો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.
RSS નો ઉદ્દેશ્ય ભારતનો ઉત્થાન છે
RSS ની સ્થાપના 1925 માં ડૉ. કેશવ બલિરામ હેડગેવાર દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેઓ માનતા હતા કે દેશની પ્રગતિ માટે સમાજને સંગઠિત અને મજબૂત બનાવવો જરૂરી છે. ડૉ. હેડગેવારે સ્વતંત્રતા સંગ્રામના ચારેય પ્રવાહોમાં કામ કર્યું હતું - ક્રાંતિકારી, કોંગ્રેસ, સુધારાવાદી અને સામાજિક. તેઓ જન્મજાત દેશભક્ત હતા. RSS નું મુખ્ય લક્ષ્ય ભારતને સશક્ત બનાવવાનું છે અને આ માટે સમાજમાં સકારાત્મક પરિવર્તન લાવવું જરૂરી છે.
સંઘ કહે છે કે સમાજને એક કરવા માટે એકતા, સમન્વય અને ભાઈચારો જેવા કેટલાક ગુણો વિકસાવવા પડશે. સંઘ માને છે કે ભારતની સંસ્કૃતિમાં આ ગુણો હંમેશા રહ્યા છે. જેઓ સાથે ચાલે છે તેઓ હિન્દુ છે. અહીં હિન્દુ શબ્દ કોઈ ચોક્કસ ધર્મનો ઉલ્લેખ કરતો નથી, પરંતુ ભારતની સાંસ્કૃતિક ઓળખ છે.
સંઘનો મૂળ મંત્ર શું કહે છે?
સંઘનો મૂળ મંત્ર છે - 'આપણો કુદરતી ધર્મ શું છે? સમન્વય, સંઘર્ષ નહીં.' છેલ્લા 40,000 વર્ષથી ભારતનો સાંસ્કૃતિક ડીએનએ એક જ છે. આપણી સંસ્કૃતિ અને અભિગમ સમન્વય સાથે જીવવાનો છે. સંઘ કહે છે કે વિચારો, મૂલ્યો અને આચરણ યોગ્ય હોવા જોઈએ. સ્વયંસેવકો પોતે સંગઠનનું ધ્યાન રાખે છે. સંઘનો ઉદ્દેશ્ય કોઈ જૂથ બનાવવાનો નથી, પરંતુ સમગ્ર સમાજને સંગઠિત કરવાનો છે.
સંઘ કોઈની વિરુદ્ધ નથી
સંઘ કોઈની વિરુદ્ધ કે પ્રતિક્રિયામાં શરૂ થયો નથી. એકવાર ગુરુજી માધવ સદાશિવ ગોલવલકરને એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પૂછવામાં આવ્યું કે 'જો આપણા ગામમાં કોઈ ખ્રિસ્તી અને મુસ્લિમ નથી, તો ત્યાં શાખાની શું જરૂર છે?' આના પર ગુરુજીએ જવાબ આપ્યો કે 'તમારું ગામ છોડી દો. ભલે આખી દુનિયામાં ખ્રિસ્તી અને મુસ્લિમ ન હોય, પણ હિન્દુ સમાજની આ સ્થિતિમાં સંઘ જેવી શાખાની જરૂર હતી.' કારણ કે આ સંગઠન કોઈની વિરુદ્ધ નથી.
૧૯૪૮માં જ્યારે ગુરુજીના ઘર પર હુમલો થયો ત્યારે સ્વયંસેવકો તેમની રક્ષા કરવા આવ્યા પરંતુ ગુરુજીએ બધાને ઘરે મોકલી દીધા અને કહ્યું કે 'આ અમારો સમાજ છે. મારું લોહી મારા ઘરના આંગણામાં વહેશે, સમાજના નહીં.' આ તેમનો વિચાર હતો. સંઘનું કાર્ય કોઈ વિરોધ કે પ્રતિક્રિયા પર આધારિત નથી. પરંતુ શુદ્ધ સાત્વિક પ્રેમ પર આધારિત છે.
એકતા એ સંઘનો મૂળ મંત્ર છે
સંઘ માને છે કે આ દેશમાં, હિન્દુઓ, મુસ્લિમો, બૌદ્ધો અને બીજા બધા એકબીજા સાથે લડશે નહીં. આપણે બધા આ દેશમાં રહીશું અને આ દેશમાં મરીશું. સંઘનો ઉદ્દેશ્ય સમાજમાં એકતા અને સમન્વય જાળવવાનો છે, જેથી ભારત એક મજબૂત અને સુખી રાષ્ટ્ર બની શકે.
