Why Aarti Performed Clockwise: હિન્દુ ધર્મમાં ભગવાનની પૂજા પૂરી થાય પછી આરતી કરવાનો નિયમ છે, પણ મંદિરોમાં તમે હંમેશા નોંધ્યું હશે કે પુજારીજી આરતીની થાળી ફક્ત અને ફક્ત ઘડિયાળની દિશામાં (Clockwise) જ ફેરવે છે. ક્યારેય ઊલટી દિશામાં નહીં! શા માટે? આ માત્ર પરંપરા નથી, તેની પાછળ વૈજ્ઞાનિક, આધ્યાત્મિક અને શાસ્ત્રીય કારણો છે.
પ્રકૃતિનો નિયમ
પૃથ્વી પોતાની ધરી પર પશ્ચિમથી પૂર્વ તરફ ફરે છે
સૂર્ય પૂર્વમાંથી ઉગીને પશ્ચિમમાં અસ્ત થાય છે
ઘડિયાળના કાંટા પણ એક જ દિશામાં ચાલે છે
આ બધું બ્રહ્માંડની કુદરતી ગતિ છે. આરતીને આ જ દિશામાં ફેરવવાથી આપણી ઊર્જા પ્રકૃતિ સાથે એકરૂપ થાય છે અને સકારાત્મક પ્રવાહ વધે છે. ઊલટી દિશામાં ફેરવીએ તો ઊર્જાનો પ્રવાહ વિખેરાઈ જાય છે.
જમણી બાજુ = શુભ અને પવિત્ર
હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં જમણો હાથ અને જમણી બાજુ હંમેશા શુભ માનવામાં આવે છે: પ્રદક્ષિણા જમણી તરફ જ કરાય
પ્રસાદ, ચંદન, તિલક જમણા હાથે જ આપવામાં આવે
ઘડિયાળની દિશામાં આરતી ફેરવતાં દેવતા ભક્તની જમણી બાજુએ જ રહે છે – આ સૌથી મોટો આદર છે.
સકારાત્મક ઊર્જાનું પૂર્ણ ચક્ર
આરતીની જ્યોત દૈવી ઊર્જાનું જીવંત સ્વરૂપ છે. ઘડિયાળની દિશામાં ગોળ ગોળ ફેરવવાથી આ ઊર્જા ચારેય દિશામાં સમાન રીતે ફેલાય છે. ભક્તો જ્યારે હાથ ફેરવીને જ્યોત આંખો-કપાળ પર લગાવે છે ત્યારે તે દૈવી કિરણો સીધા શરીરમાં સમાય છે.
શાસ્ત્રો કહે છે – 14 વાર જ ફેરવો!
પુરાણો અને આગમ શાસ્ત્રો મુજબ આરતીની થાળી કુલ 14 વાર ઘડિયાળની દિશામાં ફેરવવાની હોય છે
પગતળિયે → 4 વાર
નાભિ (પેટ) → 2 વાર
મુખ (ચહેરો) → 1 વાર
આ ક્રમ 14 લોકો (સપ્ત ઉપર અને સપ્ત નીચે) પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા દર્શાવે છે.
જ્યોત = જ્ઞાન અને પ્રગતિનું પ્રતીક
જેમ ઘડિયાળના કાંટા આગળ જ વધે છે, તેમ આરતીની ઘડિયાળની દિશા જીવનમાં આગળ વધવું, અંધકાર દૂર કરવો અને જ્ઞાનનો પ્રકાશ ફેલાવવાનું પ્રતીક છે. આજથી આરતી હંમેશા ઘડિયાળની દિશામાં જ ફેરવજો – તમારું ઘર અને મન બંને સકારાત્મક ઊર્જાથી ભરાઈ જશે!
