નવી દિલ્હી: વિશ્વની સાત અજાયબીઓમાં સ્થાન પામેલા અને ભારતની ઐતિહાસિક ઓળખ ગણાતા તાજમહેલને લઈને ફરી એકવાર કાનૂની અને ઐતિહાસિક ચર્ચા તેજ બની છે. આગ્રામાં આવેલા તાજમહેલ પરિસર અંગે કરવામાં આવેલા એક દાવાએ હવે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો છે. અરજદારોનો દાવો છે કે તાજમહેલનું મૂળ સ્વરૂપ ભગવાન શ્રી અગ્રેશ્વર મહાદેવ નાગનાથેશ્વરનું 'તેજો મહાલય' મંદિર હતું અને આ દાવાની સત્યતા જાણવા માટે સમગ્ર પરિસરનો વૈજ્ઞાનિક સર્વે કરાવવો જરૂરી છે. આ અરજી પર 7 જુલાઈએ સુનાવણી થવાની સંભાવના છે, જેના કારણે સમગ્ર મામલો ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. નોંધનીય બાબત એ છે કે અત્યાર સુધી અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે તાજમહેલ મંદિર હતું કે નહીં તે અંગે કોઈપણ પ્રકારની ટિપ્પણી કરી નથી. હાલ અદાલત સમક્ષ માત્ર સર્વે માટે એડવોકેટ કમિશનરની નિમણૂક કરવાની માંગ સંબંધિત અરજી જ વિચારાધીન છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
અરજદારોનો દાવો છે કે તાજમહેલ તરીકે ઓળખાતું આ સ્મારક મૂળ ભગવાન શ્રી અગ્રેશ્વર મહાદેવ નાગનાથેશ્વરનું પ્રાચીન 'તેજો મહાલય' મંદિર હતું. તેમના મતે, જો સમગ્ર પરિસરનો વૈજ્ઞાનિક અને કાનૂની ધોરણે સર્વે કરવામાં આવે તો ઐતિહાસિક હકીકતો સામે આવી શકે છે. આ માટે તેમણે હાઈકોર્ટ સમક્ષ એડવોકેટ કમિશનરની નિમણૂક કરવાની માંગ કરી છે, જેથી સ્થળનું નિરીક્ષણ કરીને જરૂરી પુરાવા એકત્રિત કરી શકાય. અરજદારોનું કહેવું છે કે સર્વે પછી જ આ સ્થળનો વાસ્તવિક ઇતિહાસ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
નીચલી અદાલતનો નિર્ણય કેમ પડકારાયો?
આ અરજી આગ્રાની સિવિલ જજ (સીનિયર ડિવિઝન) અને એડિશનલ જિલ્લા જજની અદાલત દ્વારા અગાઉ આપવામાં આવેલા નિર્ણયને પડકારતી દાખલ કરવામાં આવી છે. નીચલી અદાલતે સર્વે માટે એડવોકેટ કમિશનરની નિમણૂક કરવાની માંગ સ્વીકારી નહોતી. તેના વિરોધમાં હવે અરજદારો અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ પહોંચ્યા છે અને દલીલ કરી છે કે સમગ્ર કેસના ન્યાયસંગત નિરાકરણ માટે સ્થળનું સ્વતંત્ર અને વૈજ્ઞાનિક નિરીક્ષણ જરૂરી છે.
વર્ષ 2015થી ચાલી રહ્યો છે કેસ
અરજીમાં જણાવ્યા મુજબ આ મુદ્દે વર્ષ 2015થી સિવિલ કોર્ટમાં કેસ ચાલી રહ્યો છે. કેસમાં તાજમહેલને ભગવાન શ્રી અગ્રેશ્વર મહાદેવ નાગનાથેશ્વરનું તેજો મહાલય જાહેર કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.
આ અરજી ભગવાન શ્રી અગ્રેશ્વર મહાદેવ નાગનાથેશ્વરના વતી તેમના ‘નેક્સ્ટ ફ્રેન્ડ’ તરીકે હરીશંકર જૈન અને અન્ય પાંચ અરજદારો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી છે. કેસમાં ભારત સરકાર, ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) સહિત અન્ય સંબંધિત પક્ષોને પ્રતિવાદી બનાવવામાં આવ્યા છે.
આ પણ વાંચો: PM મોદીએ દેશની પ્રથમ ગ્રીનફિલ્ડ રિફાઇનરી રાષ્ટ્રને કરી સમર્પિત : ઊર્જા સુરક્ષા પર આપ્યું મોટું નિવેદન
ASI અને ઐતિહાસિક દૃષ્ટિકોણ
ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) લાંબા સમયથી તાજમહેલને મુઘલ બાદશાહ શાહજહાં દ્વારા તેમની પત્ની મુમતાઝ મહેલની યાદમાં 17મી સદીમાં બનાવવામાં આવેલ વિશ્વવિખ્યાત મકબરો તરીકે ઓળખાવે છે. તાજમહેલને યુનેસ્કોએ વિશ્વ ધરોહર તરીકે પણ માન્યતા આપી છે અને વિશ્વભરમાં તે પ્રેમના પ્રતિક તરીકે ઓળખાય છે. બીજી તરફ, કેટલાક લોકો વર્ષોથી દાવો કરતા આવ્યા છે કે તાજમહેલનું મૂળ સ્વરૂપ હિંદુ મંદિર હતું. જોકે આવા દાવાઓ અંગે અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર ન્યાયિક અથવા પુરાતત્વીય નિષ્કર્ષ જાહેર થયો નથી.
7 જુલાઈની સુનાવણી શા માટે મહત્વપૂર્ણ?
આગામી 7 જુલાઈની સુનાવણીમાં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ એ નક્કી કરી શકે છે કે અરજદારોની સર્વે કરાવવાની માંગ સ્વીકારવી કે નહીં. જો હાઈકોર્ટ એડવોકેટ કમિશનરની નિમણૂકને મંજૂરી આપે તો સમગ્ર મામલો નવા કાનૂની તબક્કામાં પ્રવેશી શકે છે. જો કે, જો અદાલત આ માંગ ફગાવી દે તો કેસની દિશા સંપૂર્ણપણે બદલાઈ શકે છે. તેથી આ સુનાવણીને બંને પક્ષો માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
અદાલત શું નક્કી કરશે?
કાયદાકીય રીતે જોવામાં આવે તો હાલ હાઈકોર્ટ સામેનો મુખ્ય પ્રશ્ન માત્ર એટલો જ છે કે સ્થળનો સર્વે કરાવવા માટે એડવોકેટ કમિશનરની નિમણૂક કરવી જોઈએ કે નહીં. અદાલત હાલમાં એ નક્કી કરી રહી નથી કે તાજમહેલ મંદિર હતું કે મકબરો. તેથી આ કેસ અંગે સોશિયલ મીડિયા અથવા અન્ય માધ્યમોમાં થતા દાવાઓ અને અદાલતમાં ચાલી રહેલી વાસ્તવિક કાર્યવાહી વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે.
