નવી દિલ્હી: ભારતે પોતાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આકાશી સરહદોને અભેદ્ય બનાવવા માટે એક ઐતિહાસિક કદમ ઉઠાવ્યું છે. પડોશી દેશો ચીન અને પાકિસ્તાન સાથેના વધતા તણાવ વચ્ચે ભારત સરકારે રશિયા પાસેથી વધુ 5 નવી S-400 સુદર્શન એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ખરીદવા માટેની પ્રક્રિયા તેજ કરી દીધી છે. જો આ ડીલ ફાઈનલ થશે, તો ભારતના સંરક્ષણ કવચમાં કુલ 10 S-400 સ્ક્વોડ્રન કાર્યરત થઈ જશે. તાજેતરમાં સંરક્ષણ મંત્રાલયની ડિફેન્સ એક્વિઝિશન કાઉન્સિલ (DAC) એ ₹10,000 કરોડના ખર્ચે વધુ 288 મિસાઇલો ખરીદવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન S-400 એ જે રીતે પાકિસ્તાની સીમામાં 300 કિમીથી વધુ ઊંડે સચોટ પ્રહાર કર્યા હતા, તેનાથી આ સિસ્ટમની ઘાતકતા સાબિત થઈ ગઈ છે. રશિયા પોતે પણ ભારતના આ કૌશલ્યપૂર્વક ઉપયોગથી અચંબિત છે, કારણ કે અત્યાર સુધી કોઈ દેશે આટલા લાંબા અંતરનું ઓપરેશન સફળતાપૂર્વક પાર પાડ્યું નથી.
S-400 ની તાકાત: 600 કિમી દૂરથી દુશ્મન પર નજર
S-400 સુદર્શન એ વિશ્વની સૌથી આધુનિક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ માનવામાં આવે છે. તેની સૌથી મોટી ખાસિયત તેનું અત્યાધુનિક રડાર છે, જે 600 કિલોમીટર દૂરથી દુશ્મનના વિમાન, મિસાઇલ કે ડ્રોનને શોધી કાઢે છે. આ સિસ્ટમ એકસાથે 300 ટાર્ગેટ પર નજર રાખી શકે છે અને એક જ સમયે 36 ટાર્ગેટને હવામાં જ નેસ્તનાબૂદ કરી શકે છે.
ચાર સ્તરીય સુરક્ષા કવચ
આ સિસ્ટમમાં ચાર અલગ-અલગ પ્રકારની મિસાઇલોનો ઉપયોગ થાય છે, જે ચાર સ્તરે સુરક્ષા પૂરી પાડે છે:
લોન્ગ રેન્જ: 400 કિમીની રેન્જ ધરાવતી મિસાઇલ.
મિડિયમ રેન્જ: 250 કિમી સુધીનો પ્રહાર.
શોર્ટ રેન્જ: 120 કિમીની રેન્જ.
ક્લોઝ રેન્જ: 40 કિમીની અંદર આવતા ટાર્ગેટને તોડી પાડવા સક્ષમ.
ઓપરેશન સિંદૂર: પાકિસ્તાનને પીછેહઠ કરવા મજબૂર કર્યું
ગત વર્ષે થયેલા 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન S-400 એ પોતાની ક્ષમતાનો પરચો આપ્યો હતો. તેણે પાકિસ્તાની સરહદની અંદર 314 કિમી સુધી ઘૂસીને તેના સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવ્યા હતા. આ હુમલા બાદ પાકિસ્તાન એટલું ફફડી ગયું હતું કે તેણે પોતાના એરબેઝ પાછળ ખસેડવાની ફરજ પડી હતી. ભારતની આ સફળતાથી રશિયા પણ પ્રભાવિત થયું છે, કારણ કે અત્યાર સુધી રશિયાએ પોતે પણ યુક્રેન સામે આટલા લાંબા અંતરનો પ્રહાર કર્યો નથી.
ગમે તેવા જેમ્મરને તોડી પાડવામાં માહેર
દુશ્મન દેશો ઘણીવાર ઈલેક્ટ્રોનિક સિગ્નલ જેમ્મરનો ઉપયોગ કરીને એર ડિફેન્સને છેતરવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ S-400 માં લગાવવામાં આવેલા અદ્યતન સેન્સર્સ આવા કોઈ પણ અવરોધને તોડીને કામ કરવા માટે સક્ષમ છે. આ સિસ્ટમને ટ્રક પર માઉન્ટ કરવામાં આવી છે, જે રોડ પર 60 કિમી/કલાકની ઝડપે દોડી શકે છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, આ સિસ્ટમ માત્ર 35 સેકન્ડમાં એટેક કરવા માટે તૈયાર થઈ જાય છે.
ભવિષ્યનું આયોજન: 'પેન્ટસર' સિસ્ટમ પણ લાઈનમાં
ભારત માત્ર S-400 પર જ અટકવા નથી માંગતું. રિપોર્ટ્સ મુજબ, ભારત રશિયા પાસેથી 'પેન્ટસર' (Pantsir) શોર્ટ રેન્જ સિસ્ટમ પણ ખરીદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. જો આ બંને સિસ્ટમ ભારત પાસે હશે, તો ભારતની સુરક્ષા કોઈ કિલ્લા જેવી મજબૂત બની જશે, જેને તોડવું ચીન કે પાકિસ્તાન માટે લગભગ અશક્ય હશે.
