ભારતનું આર્થિક પાટનગર, હંમેશા તેની ઝડપી જીવનશૈલી અને વિવિધ સમસ્યાઓ માટે ચર્ચામાં રહે છે. આ વખતે, મહારાષ્ટ્ર સરકારે એક એવો નિર્ણય લીધો છે જે શહેરના જાહેર આરોગ્યને લગતી ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે. રાજ્ય સરકારે મુંબઇ મહાનગરપાલિકાને શહેરના 51 કબૂતરખાના (પક્ષીઓને ખોરાક આપવાના સ્થળો) તાત્કાલિક બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ નિર્ણયનું મુખ્ય કારણ કબૂતરોના મળ અને પીંછાઓથી થતા આરોગ્ય જોખમો છે, જે શ્વસન અને ફેફસાંના રોગોનું કારણ બની રહ્યા છે.
કબૂતરખાના પર પ્રતિબંધ લગાવનારી પહેલી મહાનગરપાલિકા બની BMC
મહારાષ્ટ્ર વિધાન પરિષદમાં આ મુદ્દો ત્યારે ઉઠ્યો જ્યારે શિવસેનાના વિધાન પરિષદના સભ્યએ કબૂતરખાનાઓથી થતી આરોગ્ય સમસ્યાઓ વિશે ચર્ચા કરી. ભાજપના નેતા ચિત્રા વાઘે પણ આ બાબતે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી અને જણાવ્યું હતું કે તેમની નજીકની વ્યક્તિનું મૃત્યુ કબૂતરોના મળને કારણે થયેલા શ્વસન રોગને લીધે થયું હતું. આ ચર્ચા દરમિયાન શહેરી વિકાસ મંત્રી ઉદય સમંતે, નાયબ મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે વતી, જાહેર કર્યું કે મુંબઈમાં કુલ 51 કબૂતરખાના છે, જેને તાત્કાલિક બંધ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
આ નિર્ણયની જાહેરાત રાજ્ય વિધાનસભાના ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. મંત્રી સમંતે જણાવ્યું કે, "આપણે આરોગ્યની દૃષ્ટિએ આ પગલું ભરવું જરૂરી છે. કબૂતરોના મળથી ફેલાતા રોગો, જેમ કે શ્વસનની સમસ્યાઓ, નાગરિકોના જીવન માટે જોખમી બની રહ્યા છે."
કબૂતરના પીછાં-મળથી ફેલાઇ રહ્યાં છે ફેફસાના ગંભીર રોગો
વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો અનુસાર, કબૂતરોના મળ અને પીંછાઓથી શ્વસન સંબંધી રોગો જેમ કે અસ્થમા, ફેફસાંની સમસ્યાઓ અને સિટાકોસિસ (એક ચેપી ફલૂ જેવો રોગ) ફેલાઈ શકે છે. આ રોગો ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા લોકો માટે વધુ જોખમી છે. મુંબઈ જેવા ગીચ વસ્તીવાળા શહેરમાં, જ્યાં ટ્રાફિક આઇલેન્ડ્સ અને ખુલ્લી જગ્યાઓ પર કબૂતરોને ખોરાક આપવાની પ્રથા સામાન્ય છે, આ સમસ્યા વધુ ગંભીર બની રહી છે.
ઉદાહરણ તરીકે, દાદરનું પ્રખ્યાત કબૂતરખાનું, જે એક સમયે શહેરનું પ્રતીક ગણાતું હતું, તે બે દિવસ માટે બંધ કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ, લોકો દ્વારા કબૂતરોને ખોરાક આપવાનું ચાલુ રહેતાં તે ફરી શરૂ થયું હતું. આવી પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે સરકારે હવે કડક પગલાં લેવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
લોકો કબૂતરને નહીં નાખી શકે ચણ
રાજ્ય સરકારે BMCને આદેશ આપ્યો છે કે તમામ કબૂતરખાના તાત્કાલિક બંધ કરવામાં આવે અને આવી જગ્યાઓ પર સફાઈનું કામ પણ તાત્કાલિક શરૂ કરવામાં આવે. આ ઉપરાંત, સરકાર એવા નિયમો ઘડવા પર પણ વિચાર કરી રહી છે જેમાં કબૂતરોને ખોરાક આપવાની પ્રવૃત્તિને નિયંત્રિત કરવામાં આવે. આ નિયમોમાં એવું નક્કી થઈ શકે છે કે કબૂતરોને ખોરાક આપવાની મંજૂરી કયા સ્થળોએ આપવી અને કયા સ્થળોએ નહીં.
શિવસેનાના વિધાન પરિષદના સભ્યએ સૂચવ્યું છે કે ટ્રાફિક આઇલેન્ડ્સ જેવી જગ્યાઓ, જે હાલમાં કબૂતરખાના તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે, તેને તાત્કાલિક સાફ કરવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, સરકારે સંતાક્રૂઝ પૂર્વ, દૌલત નગર અને સંતાક્રૂઝ પશ્ચિમમાં આવેલા અનધિકૃત કબૂતરખાના બંધ કરી દીધા છે, જે એક સકારાત્મક શરૂઆત છે.
જનતાનો પ્રતિસાદ
આ નિર્ણયનું શહેરના નાગરિકો દ્વારા મિશ્ર પ્રતિસાદ મળી રહ્યો છે. કેટલાક લોકો આ નિર્ણયને આરોગ્યની દૃષ્ટિએ જરૂરી ગણાવી રહ્યા છે, જ્યારે અન્ય લોકો, ખાસ કરીને જેઓ પક્ષીઓને ખોરાક આપવાની પ્રથાને પોતાની સંસ્કૃતિનો ભાગ માને છે, તેમણે આ નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો છે. સોશિયલ મીડિયા પર પણ આ મુદ્દે ચર્ચા ચાલી રહી છે, જ્યાં ઘણા લોકો આ નિર્ણયને સમર્થન આપી રહ્યા છે અને આરોગ્ય જોખમો વિશે જાગૃતિ ફેલાવી રહ્યા છે.
સરકારનો આ નિર્ણય મુંબઈના નાગરિકોના આરોગ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. જોકે, આનો સફળ અમલ કરવા માટે BMCએ સખત મોનિટરિંગ અને જાહેર જનતાના સહકારની જરૂર પડશે. આ ઉપરાંત, સરકારે લોકોને કબૂતરોને ખોરાક આપવાની પ્રથા વિશે જાગૃત કરવા માટે ઝુંબેશ શરૂ કરવી જોઈએ, જેથી આ પ્રથા નિયંત્રિત રીતે ચાલુ રહી શકે અને આરોગ્ય જોખમો ઘટાડી શકાય.
