દેશમાં સતત વધી રહેલા વીજળીના બિલ વચ્ચે હવે મોટી સંખ્યામાં લોકો પોતાના ઘરોમાં Solar Panel લગાવી રહ્યા છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો પણ સોલાર એનર્જીને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે, કારણ કે તે પર્યાવરણને અનુકૂળ અને લાંબા ગાળે ખર્ચ બચાવતું ઊર્જા સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. જોકે, ઘણા લોકોના મનમાં એક સામાન્ય પ્રશ્ન હોય છે કે આખરે એક Solar Panel એક કલાકમાં કેટલી વીજળી બનાવે છે? શું 400Wનો પેનલ ખરેખર ઘર માટે પૂરતો છે? અને સૂર્યપ્રકાશમાંથી વીજળી બનવાની પ્રક્રિયા કેવી રીતે કામ કરે છે? ચાલો તેને સરળ ભાષામાં સમજીએ.
સૂર્યપ્રકાશમાંથી વીજળી કેવી રીતે બને છે?
સોલાર પેનલની અંદર Photovoltaic (PV) Cells લગાવવામાં આવેલી હોય છે, જે મુખ્યત્વે સિલિકોનમાંથી બનેલી હોય છે. જ્યારે સૂર્યના કિરણો આ સેલ્સ પર પડે છે ત્યારે તેમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોન સક્રિય થઈ જાય છે અને તેમનો પ્રવાહ શરૂ થાય છે. આ પ્રક્રિયાથી Direct Current (DC) વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે.
પરંતુ ઘરમાં ઉપયોગમાં લેવાતા પંખા, ફ્રિજ, ટીવી, એસી અને અન્ય મોટાભાગના ઉપકરણો Alternating Current (AC) પર ચાલે છે. તેથી પેનલમાંથી મળતી DC વીજળી Inverterમાં મોકલવામાં આવે છે, જ્યાં તેને AC વીજળીમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ આ વીજળી ઘરેલુ ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ બને છે.
એક કલાકમાં Solar Panel કેટલી વીજળી બનાવે છે?
સોલાર પેનલ કેટલી વીજળી ઉત્પન્ન કરશે તે તેના વોટેજ (Watt Capacity), સૂર્યપ્રકાશની તીવ્રતા, હવામાન અને ઇન્સ્ટોલેશનની ગુણવત્તા પર આધાર રાખે છે.
સામાન્ય રીતે જો પેનલને એક કલાક સુધી સારી અને સીધી ધૂપ મળે તો અંદાજે આટલી વીજળી ઉત્પન્ન થઈ શકે છે.
100W Solar Panel – લગભગ 0.1 યુનિટ (0.1 kWh) પ્રતિ કલાક
250W Solar Panel – લગભગ 0.25 યુનિટ (0.25 kWh) પ્રતિ કલાક
400W Solar Panel – લગભગ 0.4 યુનિટ (0.4 kWh) પ્રતિ કલાક
500W Solar Panel – લગભગ 0.5 યુનિટ (0.5 kWh) પ્રતિ કલાક
જો કે વાદળછાયું વાતાવરણ, વરસાદ, ધૂળ, પેનલ પર પડતો પડછાયો અથવા ખોટા એંગલ પર ઇન્સ્ટોલેશન જેવી પરિસ્થિતિઓમાં વીજ ઉત્પાદન ઓછું થઈ શકે છે.
એક દિવસમાં કેટલી વીજળી ઉત્પન્ન થાય?
ભારતમાં મોટાભાગના વિસ્તારોમાં દરરોજ સરેરાશ 4થી 6 કલાક અસરકારક સૂર્યપ્રકાશ ઉપલબ્ધ રહે છે. જો તમારા ઘરે 400Wનો એક Solar Panel હોય તો તે દિવસ દરમિયાન અંદાજે 1.6થી 2.4 યુનિટ વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
તે જ રીતે જો તમારા ઘરે 3kW Solar System લગાવવામાં આવ્યો હોય તો હવામાન અને સૂર્યપ્રકાશની સ્થિતિ અનુસાર તે દરરોજ આશરે 12થી 18 યુનિટ વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે. આટલી વીજળીથી સામાન્ય ઘરનું દૈનિક વીજ વપરાશ મોટા પ્રમાણમાં પૂર્ણ થઈ શકે છે.
Solar Panelની કામગીરી કયા પરિબળો પર આધાર રાખે છે?
સોલાર પેનલની કાર્યક્ષમતા માત્ર તેની ક્ષમતા પર જ આધારિત નથી. પેનલ કઈ દિશામાં લગાવવામાં આવ્યો છે, તેની સફાઈ, ઇન્વર્ટરની ગુણવત્તા, સ્થાનિક હવામાન, તાપમાન અને પેનલ પર પડતો પડછાયો પણ વીજ ઉત્પાદનને અસર કરે છે. નિયમિત સફાઈ અને યોગ્ય જાળવણી દ્વારા સોલાર સિસ્ટમનું ઉત્પાદન વધુ સારું રાખી શકાય છે.
Solar Panel લગાવવો ફાયદાકારક છે?
વીજળીના વધતા દરને જોતા સોલાર સિસ્ટમ લાંબા ગાળે ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. ઉપરાંત, સોલાર ઊર્જા સંપૂર્ણપણે નવનીકરણીય (Renewable Energy) હોવાથી તે પર્યાવરણને પણ ઓછું નુકસાન પહોંચાડે છે. સરકાર દ્વારા વિવિધ સબસિડી યોજનાઓ પણ ઉપલબ્ધ હોવાથી ઘણા લોકો માટે સોલાર સિસ્ટમ વધુ આકર્ષક વિકલ્પ બની રહી છે.
