નવી દિલ્હી: સોશિયલ મીડિયા પર છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી એવા વીડિયો ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યા છે જેમાં કેટલાક લોકો માત્ર સ્માર્ટફોનની મદદથી દોડી રહેલી ઈ-રિક્શાને અચાનક બંધ કરી દેતા જોવા મળે છે. વીડિયોમાં BAT-BMS નામની મોબાઇલ એપનો ઉપયોગ થતો હોવાનું બતાવવામાં આવે છે, જેના કારણે મુસાફરો અને ઈ-રિક્શા ચાલકોમાં ચિંતા ફેલાઈ છે. હવે આ સમગ્ર મામલે કેન્દ્ર સરકારે પણ ગંભીર નોંધ લઈને કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.
શું છે BAT-BMS એપ?
BAT-BMS મૂળભૂત રીતે બ્લૂટૂથ આધારિત બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (Battery Management System - BMS) સાથે જોડાવા માટે બનાવવામાં આવેલી એપ છે. તેનો હેતુ લિથિયમ-આયન બેટરીનું સ્ટેટસ જોવું, બેટરીના પરિમાણો મોનિટર કરવું અને અધિકૃત જાળવણી દરમિયાન કેટલીક સેટિંગ્સ નિયંત્રિત કરવાનો છે. પરંતુ કેટલાક વાયરલ વીડિયોમાં આ એપનો દુરુપયોગ કરીને ચોક્કસ પ્રકારની ઈ-રિક્શાની બેટરી સાથે બ્લૂટૂથ દ્વારા કનેક્ટ થઈ તેને અચાનક બંધ કરવામાં આવતી હોવાનું જોવા મળ્યું છે.
શું દરેક ઈ-રિક્શા આ રીતે બંધ થઈ શકે?
ના. ટેક્નોલોજી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ વાયરલ વીડિયોમાં જે દાવો કરવામાં આવે છે તે તમામ ઈ-રિક્શા માટે સાચો નથી. માત્ર એવી કેટલીક ઈ-રિક્શાઓ અસરગ્રસ્ત થઈ શકે છે જેમાં બ્લૂટૂથ સક્ષમ BMS હોય અને તેમાં પૂરતી સુરક્ષા, પાસવર્ડ અથવા ઓથેન્ટિકેશન વ્યવસ્થા ન હોય. ઘણી ઈ-રિક્શાઓમાં અલગ પ્રકારની બેટરી અથવા સુરક્ષિત BMS હોવાથી તેમાં આ પ્રકારનું કનેક્શન શક્ય બનતું નથી. એટલે દરેક ઈ-રિક્શા ફોનથી બંધ થઈ શકે એવો દાવો ભ્રામક છે.
સરકારે કેમ લીધો નિર્ણય?
વાયરલ વીડિયોથી જાહેર સુરક્ષા અંગે પ્રશ્નો ઊભા થતાં કેન્દ્ર સરકારે BAT-BMS સહિત કેટલીક બેટરી મેનેજમેન્ટ એપ્સને એપ સ્ટોરમાંથી દૂર કરવા માટે Google અને Appleને સૂચના આપી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. BAT-BMS ઉપરાંત Lossigy અને Epoch-i-ion જેવી એપ્સ અંગે પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. જો આવી એપ્સનો ઉપયોગ કરીને જાહેર માર્ગ પર વાહનોને ઇરાદાપૂર્વક રોકવામાં આવે તો તે મુસાફરોની સલામતી માટે ગંભીર જોખમ બની શકે છે.
પોલીસ તપાસ અને કાનૂની પાસું
દિલ્હી અને એનસીઆર વિસ્તારમાં વાયરલ થયેલા કેટલાક વીડિયોની પોલીસ તપાસ કરી રહી છે. અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે કોઈ વ્યક્તિ જો મજાકના નામે અન્યના વાહનમાં અનધિકૃત રીતે હસ્તક્ષેપ કરે અથવા તેને બંધ કરે તો તેની સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. સાયબર કાયદા નિષ્ણાતોનું પણ કહેવું છે કે આવા કૃત્યો ગંભીર કાનૂની પરિણામો લાવી શકે છે.
માત્ર મજાક નહીં, રોજગારી અને સુરક્ષાનો મુદ્દો
ઘણા ઈ-રિક્શા ચાલકો માટે વાહન જ રોજીરોટીનું મુખ્ય સાધન છે. રસ્તા વચ્ચે અચાનક વાહન બંધ થઈ જાય તો માત્ર મુસાફરોને જ નહીં પરંતુ ચાલકને પણ આર્થિક નુકસાન થઈ શકે છે. સાથે જ ટ્રાફિક અવરોધ, અકસ્માત અને જાહેર સુરક્ષાના જોખમમાં વધારો થઈ શકે છે. આ કારણે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહેલા આવા સ્ટંટને નિષ્ણાતો અને અનેક લોકોએ બેદરકારીભર્યો ગણાવ્યો છે.
આ સમગ્ર ઘટનાએ ભારતમાં ઝડપથી વધી રહેલા ઈલેક્ટ્રિક વાહન ક્ષેત્રમાં સાયબર સુરક્ષા અને બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમની સુરક્ષા અંગે નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઉત્પાદકોએ BMSમાં મજબૂત ઓથેન્ટિકેશન, પાસવર્ડ સુરક્ષા અને સોફ્ટવેર અપડેટ જેવી વ્યવસ્થાઓ ફરજિયાત બનાવવી જોઈએ જેથી ભવિષ્યમાં આવા દુરુપયોગને અટકાવી શકાય.
