Income Tax Free State: સેલરીના પૂરેપૂરા પૈસા પોતાની પાસે રાખવાનું સપનું દરેક ટેક્સપેયર (કરદાતા) જોતો હોય છે. ભારતમાં એક એવું રાજ્ય છે જ્યાં લાયક રહેવાસીઓને આવકવેરો (ઇનકમ ટેક્સ) નથી આપવો પડતો. પરંતુ, આની પાછળ એક ખાસ શરત અને ઐતિહાસિક કારણ જોડાયેલું છે. સિક્કિમ દેશનું એકમાત્ર એવું રાજ્ય છે જ્યાં લાયક રહેવાસીઓને આવકવેરામાંથી મુક્તિ મળેલી છે. આ કોઈ નવી સરકારી યોજના કે વિશેષ પ્રોત્સાહન નથી, પરંતુ દાયકાઓ જૂની વ્યવસ્થા છે. આ વ્યવસ્થા રાજ્યના ભારતમાં વિલીનીકરણ સમયે આપવામાં આવેલા બંધારણીય વચનો સાથે જોડાયેલી છે.
1975માં કરવામાં આવ્યું હતું વિશેષ વચન
વર્ષ 1975માં સિક્કિમ સત્તાવાર રીતે ભારતનું 22મું રાજ્ય બન્યું હતું. આ પહેલા સિક્કિમ ચોગ્યાલ રાજવંશ હેઠળ એક સ્વતંત્ર રાજાશાહી હતું, જ્યાં પોતાના કાયદા અને કર વ્યવસ્થા લાગુ હતા. તે સમયે ત્યાંના રહેવાસીઓ ભારતીય આવકવેરા કાયદાના દાયરામાં નહોતા આવતા. ભારતમાં વિલીનીકરણ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારે સિક્કિમના ઘણા વર્તમાન અધિકારો અને કાયદાકીય વ્યવસ્થાઓને સુરક્ષિત રાખવાનું આશ્વાસન આપ્યું હતું. આ સુરક્ષા જોગવાઈઓને બંધારણની કલમ 371(F) હેઠળ માન્યતા મળી. આ જ પ્રતિબદ્ધતાને નિભાવવા માટે આવકવેરા અધિનિયમમાં કલમ 10(26AAA) ઉમેરવામાં આવી.
શું કહે છે કાયદો?
આવકવેરા વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, કલમ 10(26AAA) હેઠળ લાયક સિક્કિમી વ્યક્તિઓને રાજ્યમાં મેળવેલી આવક પર આવકવેરામાંથી છૂટ આપવામાં આવે છે. નિર્ધારિત શરતો હેઠળ ડિવિડન્ડ અને સિક્યોરિટીઝ (જામીનગીરીઓ) પર મળતા વ્યાજ પર પણ આ છૂટ લાગુ પડે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ જોગવાઈ હેઠળ આવતા લાયક રહેવાસીઓ પોતાની નિર્ધારિત આવક પર ઇનકમ ટેક્સ નથી ચૂકવતા. આ જ કારણ છે કે સિક્કિમ દેશના અન્ય તમામ રાજ્યો કરતાં અલગ છે.
આ છૂટ સિક્કિમમાં રહેતા દરેક વ્યક્તિને નથી મળતી. આનો લાભ માત્ર એવા લોકોને જ આપવામાં આવે છે જેમને કાયદા હેઠળ 'સિક્કિમી' માનવામાં આવ્યા છે. આમાં એવા વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થાય છે જેમના નામ 26 એપ્રિલ 1975 પહેલાના 'સિક્કિમ સબ્જેક્ટ્સ રજિસ્ટર'માં નોંધાયેલા હતા, સાથે જ તેમના કેટલાક લાયક વંશજો પણ આ શ્રેણીમાં આવે છે. એટલે કે, આ ટેક્સ છૂટ માત્ર રહેઠાણના આધારે નહીં, પરંતુ ઐતિહાસિક અને કાયદાકીય પાત્રતાના આધારે આપવામાં આવે છે.
શું સિક્કિમ જઈને વસવાટ કરવાથી ટેક્સ નહીં આપવો પડે?
આ જ સૌથી મોટી ગેરસમજ છે. જો કોઈ વ્યક્તિ સિક્કિમમાં ઘર ખરીદી લે, નોકરી માટે ત્યાં શિફ્ટ થઈ જાય અથવા ઘણા વર્ષો સુધી તે રાજ્યમાં રહે, તો પણ તેને આપોઆપ આવકવેરામાંથી મુક્તિ નહીં મળે. દિલ્હીનો કોઈ સોફ્ટવેર એન્જિનિયર, મુંબઈનો કોઈ બેંકર કે બેંગલુરુનો કોઈ પ્રોફેશનલ સિક્કિમમાં રહેવા છતાં પણ સામાન્ય આવકવેરાના નિયમો હેઠળ ટેક્સ ચૂકવતો રહેશે. ફક્ત રાજ્યના રહેવાસી બનવાથી આ વિશેષ છૂટ મળતી નથી.
