છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં ભારે વરસાદી માહોલ વચ્ચે નદીઓમાં પાણીની આવક વધતા જનજીવન પર તેની સીધી અસર જોવા મળી રહી છે. પાવી જેતપુર તાલુકાના સિહોદ નજીક ભારજ નદી પર નેશનલ હાઈવે-56 સાથે જોડાયેલા માર્ગ પર ડાયવર્ઝન ધોવાઈ જતાં વાહનચાલકો માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. આ માર્ગ છોટાઉદેપુર જિલ્લા સહિત આસપાસના વિસ્તારો માટે મહત્વપૂર્ણ છે અને રોજિંદા કામકાજ, શિક્ષણ, વેપાર તથા અન્ય જરૂરી અવરજવર માટે મોટી સંખ્યામાં લોકો તેનો ઉપયોગ કરે છે.
ડાયવર્ઝન પર પાણીના પ્રવાહની અસર થતાં માર્ગ વ્યવસ્થા ખોરવાઈ છે અને સીધી અવરજવર શક્ય ન રહેતાં લોકોને વૈકલ્પિક રસ્તાઓ તરફ વળવું પડી રહ્યું છે. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ, જે અંતર સામાન્ય સ્થિતિમાં થોડા કિલોમીટરનું હોય છે, તે હવે લાંબા ફેરામાં પરિવર્તિત થઈ રહ્યું છે. પરિણામે મુસાફરોનો સમય અને ઈંધણ બંનેનો ખર્ચ વધી રહ્યો છે.
3 વર્ષથી ભારજ નદીના પુલનો પ્રશ્ન યથાવત
સિહોદ નજીક ભારજ નદી પરનો પુલ ક્ષતિગ્રસ્ત થયા બાદ આ સમગ્ર વિસ્તારના વાહનવ્યવહાર માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ હતી. જુલાઈ 2023માં પુલની સ્થિતિ જોખમી બનતાં વાહનવ્યવહાર બંધ કરવાની ફરજ પડી હતી. તે સમયે સ્થાનિક અહેવાલોમાં પુલના એક પિલર અને ફાઉન્ડેશનને નુકસાન થયાની માહિતી સામે આવી હતી. ત્યારબાદ વાહનચાલકોને વૈકલ્પિક માર્ગે જવું પડ્યું હતું અને કેટલાક વિસ્તારો માટે થોડા કિલોમીટરનો રસ્તો વધીને લગભગ 40 કિલોમીટર સુધી પહોંચ્યો હોવાના અહેવાલો પણ પ્રકાશિત થયા હતા.
આ સમસ્યા બાદ તાત્કાલિક રાહત માટે ડાયવર્ઝન બનાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ચોમાસા દરમિયાન ભારજ નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ વધે ત્યારે આ કામચલાઉ માર્ગોની મજબૂતી સામે વારંવાર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. 2025માં પણ અંદાજે રૂ. 4 કરોડના ખર્ચે તૈયાર કરવામાં આવેલા ડાયવર્ઝનને ભારે વરસાદ બાદ નુકસાન પહોંચ્યું હતું અને વહીવટી તંત્રના અધિકારીઓએ સ્થળ પર પહોંચી સ્થિતિની સમીક્ષા કરવી પડી હતી.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમને કારણે સ્થાનિકોમાં એવો સવાલ ઉઠી રહ્યો છે કે જો આ માર્ગ પર દર ચોમાસામાં પાણીના પ્રવાહને કારણે ડાયવર્ઝનને નુકસાન થવાનું હોય તો કાયમી ઉકેલ ક્યારે આવશે? સ્થાનિક લોકો માટે આ માત્ર વાહનવ્યવહારનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ રોજિંદા જીવન, વેપાર અને આર્થિક પ્રવૃત્તિ સાથે જોડાયેલો મુદ્દો છે.
આ પણ વાંચો: ભરૂચમાં મોતના મુખમાંથી બચ્યો બાઈક ચાલક : ધસમસતા પાણીમાં તણાયો, ફાયર બ્રિગેડે જીવના જોખમે કર્યું રેસ્ક્યુ
ડાયવર્ઝન તૂટતાં ફરી 40 કિમીના ફેરાની સમસ્યા
ભારજ નદી પરનું ડાયવર્ઝન ધોવાઈ જતાં પાવી જેતપુરથી બોડેલી અને છોટાઉદેપુર તરફ જતા વાહનચાલકોને વૈકલ્પિક માર્ગોનો ઉપયોગ કરવો પડી રહ્યો છે. પરિણામે મુસાફરોને લાંબો ફેરો ફરવો પડે છે. અગાઉ પુલ બંધ થયા બાદ પણ પાવી જેતપુર અને આસપાસના ગામોના લોકોને લાંબા અંતરના વૈકલ્પિક માર્ગનો ઉપયોગ કરવો પડ્યો હતો. 2023ના અહેવાલમાં 3 કિલોમીટરના સામાન્ય અંતરને બદલે લગભગ 40 કિલોમીટરનો ફેરો ફરવાની સ્થિતિ સર્જાઈ હોવાનું જણાવાયું હતું.
હાલની સ્થિતિમાં ડુંગરવાંટ, વાંકી અને સિહોદ તરફના માર્ગો સહિત અન્ય વૈકલ્પિક રૂટનો ઉપયોગ કરવાની ફરજ પડી રહી છે. બીજી તરફ, કેટલાક વૈકલ્પિક માર્ગો પર મરામત અથવા નવીનીકરણનું કામ ચાલી રહ્યું હોવાથી ત્યાં પણ વાહનવ્યવહારનું દબાણ વધવાની શક્યતા છે.
જો ભારે વરસાદ ચાલુ રહે અને નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ વધુ વધે તો વૈકલ્પિક માર્ગો પર પણ વાહનચાલકો માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ભારે વાહનો, એસટી બસો અને લાંબા અંતરની મુસાફરી કરતા મુસાફરો માટે આ સ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
35 કરોડના ખર્ચે નવા પુલનું કામ શરૂ કરવાની જાહેરાત
આ સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે સિહોદ પાસે ભારજ નદી પર નવા પુલના નિર્માણની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી હોવાની માહિતી અગાઉ સામે આવી હતી. મે 2025માં પ્રકાશિત અહેવાલો અનુસાર નવા પુલ માટે આશરે રૂ. 35 કરોડની મંજૂરી અને ખાતમુહૂર્ત કરવામાં આવ્યું હતું. પુલનું નિર્માણ 18 મહિનામાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયના દસ્તાવેજમાં પણ NH-56 પર સિહોદ નજીક ભારજ નદી પર નવા પુલની દરખાસ્ત તથા હાલના પુલ માટે ઉપચારાત્મક પગલાંનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આ માર્ગની માળખાકીય સમસ્યા અંગે લાંબા ગાળાના ઉકેલની જરૂરિયાત સત્તાવાર સ્તરે પણ ઓળખવામાં આવી છે.
હવે સ્થાનિકોનો મુખ્ય સવાલ એ છે કે નવા પુલનું નિર્માણ કેટલા સમયગાળામાં પૂર્ણ થશે અને ત્યાં સુધી ચોમાસા દરમિયાન સલામત તથા મજબૂત વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કેવી રીતે જાળવવામાં આવશે. કારણ કે દર વર્ષે વરસાદ દરમિયાન ડાયવર્ઝનને નુકસાન થવાથી સમગ્ર વિસ્તારના લોકો ફરી મુશ્કેલીમાં મુકાય છે.
આ પણ વાંચો: વડોદરામાં જળબંબાકાર : ભાયલીના ઈન્દિરા આવાસમાં ઘરોમાં ઘૂસ્યાં પાણી, ઘરવખરી-અનાજ પલળતાં ભારે નુકસાન
વેપાર, શિક્ષણ અને રોજિંદી અવરજવર પર અસર
સિહોદ-પાવી જેતપુર વિસ્તારનો આ માર્ગ માત્ર સ્થાનિક વાહનવ્યવહાર પૂરતો મર્યાદિત નથી. છોટાઉદેપુર જિલ્લો ગુજરાતના અન્ય વિસ્તારો સાથે તેમજ મધ્યપ્રદેશ તરફના માર્ગ જોડાણ માટે પણ મહત્વ ધરાવે છે. અગાઉ ભારજ નદી પરનો પુલ તૂટ્યા બાદ મુખ્ય માર્ગ બંધ થવાથી આંતરરાજ્ય વાહનવ્યવહાર અને વેપાર-ધંધા પર પણ અસર પડતી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા.
રોજિંદા ધંધા માટે અવરજવર કરતા વેપારીઓ, નોકરીયાતો, વિદ્યાર્થીઓ અને ખેડૂતો માટે લાંબો ફેરો વધારાનો સમય અને ખર્ચ લાવે છે. સ્થાનિક બજારો સુધી પહોંચવામાં વિલંબ થવાથી નાના વેપારીઓને પણ નુકસાન થઈ શકે છે. ખાસ કરીને વરસાદી સિઝનમાં રસ્તાઓની સ્થિતિ ખરાબ હોય ત્યારે વૈકલ્પિક માર્ગો પર મુસાફરી કરવી વધુ મુશ્કેલ બને છે.
આ ઉપરાંત, ઇમરજન્સી સેવાઓ માટે પણ આવા માર્ગ અવરોધ ગંભીર બની શકે છે. એમ્બ્યુલન્સ, ફાયર બ્રિગેડ અથવા અન્ય તાત્કાલિક સેવા માટે લાંબો રસ્તો લેવો પડે તો મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. આથી કાયમી પુલનું કામ માત્ર વિકાસલક્ષી પ્રોજેક્ટ નહીં, પરંતુ સલામત અને સતત કનેક્ટિવિટી સાથે જોડાયેલો મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે.
સ્થાનિકોમાં રોષ, કાયમી ઉકેલની માંગ
વારંવાર ડાયવર્ઝન ધોવાઈ જવાની ઘટનાઓને કારણે સ્થાનિકોમાં તંત્રની કામગીરી સામે નારાજગી જોવા મળી રહી છે. લોકોનો સવાલ છે કે જો અગાઉના વર્ષોમાં ડાયવર્ઝનને નુકસાન થયું હોય તો વરસાદ અને નદીના સંભવિત પૂરને ધ્યાનમાં રાખીને વધુ મજબૂત અને ટકાઉ વ્યવસ્થા કેમ ઊભી કરવામાં આવી નહીં? અહીં એક મહત્વની બાબત એ પણ છે કે ડાયવર્ઝનની ગુણવત્તા અંગે સ્થાનિક સ્તરે વિવિધ આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ આવા આક્ષેપોની સત્તાવાર તપાસ અથવા જવાબદારી અંગે સ્પષ્ટ માહિતી ઉપલબ્ધ ન હોય ત્યાં સુધી તેને માત્ર આક્ષેપ તરીકે જ જોવો જરૂરી છે. જોકે, વારંવારની નિષ્ફળતા બાદ ડાયવર્ઝનની ડિઝાઇન, બાંધકામની ગુણવત્તા અને નદીના પ્રવાહના વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન અંગે પારદર્શક તપાસની માંગ ઉઠવી સ્વાભાવિક છે.
સ્થાનિકો હવે કામચલાઉ ડાયવર્ઝનના બદલે ભારજ નદી પરના નવા પુલનું કામ ઝડપથી પૂર્ણ થાય તેવી માંગ કરી રહ્યા છે. તંત્ર માટે પણ આ પડકાર એ છે કે નવા પુલનું નિર્માણ પૂરું થાય ત્યાં સુધી લોકો માટે સલામત, મજબૂત અને વરસાદમાં પણ કાર્યરત રહી શકે તેવી વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે.
હવે નજર કાયમી પુલના કામ પર
સિહોદ નજીક ભારજ નદી પર ડાયવર્ઝન ધોવાઈ જવાથી ફરી એકવાર છોટાઉદેપુર જિલ્લાના મહત્વના માર્ગ જોડાણનો પ્રશ્ન સામે આવ્યો છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં પુલની સમસ્યા, કામચલાઉ ડાયવર્ઝન અને વરસાદી પાણીથી સર્જાતી મુશ્કેલીઓનો સિલસિલો સ્થાનિકો માટે ભારે પડ્યો છે.
હવે આગામી દિવસોમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ રહેશે કે નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ ઘટ્યા બાદ ડાયવર્ઝન અથવા વૈકલ્પિક માર્ગની વ્યવસ્થા કેટલા સમયમાં પુનઃસ્થાપિત થાય છે અને નવા પુલનું કામ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં કેટલું આગળ વધે છે. સ્થાનિક લોકો માટે રાહત ત્યારે જ મળશે જ્યારે છોટાઉદેપુર અને પાવી જેતપુર વચ્ચેની આ મહત્વપૂર્ણ કનેક્ટિવિટી ચોમાસા સહિત સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન સુરક્ષિત અને સતત બની રહે.
