Supreme Court News: સુપ્રીમ કોર્ટે આજે પ્રસૂતિ રજા (Maternity Leave) અંગે એક ઐતિહાસિક અને મોટો ચુકાદો આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું છે કે, બાળક દત્તક લેનારી માતાઓને પણ સંપૂર્ણ પ્રસૂતિ રજા એટલે કે 12 અઠવાડિયાની મેટરનિટી લીવ મેળવવાનો અધિકાર છે, પછી ભલે દત્તક લીધેલા બાળકની ઉંમર 3 મહિનાથી વધુ કેમ ન હોય. પ્રસૂતિ રજા આપવાનો ઇનકાર કરવો એ સમાનતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન છે અને તે માતૃત્વને લગતો માનવાધિકાર છે.
2020ના કાયદાની કલમને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી
જસ્ટિસ પારદીવાલા અને જસ્ટિસ મહાદેવનની બેન્ચે આ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સામાજિક સુરક્ષા સંહિતા 2020ની કલમ 60(4) ને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી છે, જે માત્ર 3 મહિનાથી ઓછી ઉંમરના બાળકને દત્તક લેવાના કિસ્સામાં જ માતાને પ્રસૂતિ લાભ આપવાની જોગવાઈ કરતી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે, 3 મહિનાથી વધુ ઉંમરના બાળકને દત્તક લેનારી મહિલાની માતૃત્વ સંબંધિત જવાબદારીઓ 3 મહિનાથી નાના બાળકને દત્તક લેનારી મહિલા જેવી જ હોય છે.
પિતૃત્વ રજા (Paternity Leave) પર નીતિ બનાવવાનો નિર્દેશ
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં કેન્દ્ર સરકારને પિતૃત્વ રજાને સામાજિક સુરક્ષા લાભ તરીકે માન્યતા આપતો કાયદો લાવવા માટે પણ વિનંતી કરી છે. એટલે કે, સુપ્રીમ કોર્ટે હવે પિતૃત્વ રજા પર પણ નીતિ બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. બેન્ચનું માનવું છે કે બાળક દત્તક લેનારી માતાને પણ બાયોલોજિકલ માતા (જન્મ આપનારી માતા) જેટલા જ સમાન અધિકારો મળવા જોઈએ. માતાનો પ્રસૂતિ રજાનો અધિકાર અને બાળકની સંભાળની જરૂરિયાત ઉંમર પર નિર્ભર નથી હોતી.
3 મહિનાની વય મર્યાદા હટાવવાનું કારણ
સુપ્રીમ કોર્ટે મેટરનિટી લીવ માટેની 3 મહિનાની વય મર્યાદા હટાવવાનો આદેશ આપ્યો અને સ્પષ્ટ કર્યું કે આ મર્યાદા માતા અને બાળક સાથે ભેદભાવ કરે છે. જ્યારે કોઈ મહિલા 3 મહિનાથી વધુ ઉંમરના બાળકને દત્તક લે છે, ત્યારે તેની સાથે **ભાવનાત્મક જોડાણ (Emotional Connection) બનાવવા માટે સમયની જરૂર હોય છે. બાળકની દેખભાળ માટે પણ પૂરતો સમય જોઈએ છે. માતા તો માતા જ હોય છે, પછી ભલે તેણે બાળકને જન્મ આપ્યો હોય કે દત્તક લીધું હોય; બંને માતાઓ સમાન છે.
