ભારત માટે રશિયન્સના વિચાર બદલાયા : જલ્દી જ ચીનથી આગળ વધશે ભારત

ભારત અને રશિયા વચ્ચેની મિત્રતા વધુ મજબૂત બની રહી છે. પાકિસ્તાન સાથેના તણાવમાં પણ આ વાત જોવા મળી. રશિયન શસ્ત્ર S-400 એ પાકિસ્તાનના દરેક હુમલાને નિષ્ફળ બનાવ્યો. રશિયાના લોકોએ પણ ભારત સાથે વધતા સંબંધોને સ્વીકાર્યા છે. રશિયન સરકારની માલિકીની સર્વે એજન્સી દ્વારા કરવામાં આવેલા એક સર્વેમાં બહાર આવ્યું છે કે રશિયાના લોકો ચીન, બેલારુસ અને ભારતને તેમના શ્રેષ્ઠ મિત્ર રાષ્ટ્રો માને છે.

ચીન 65% સમર્થન સાથે યાદીમાં ટોચ પર છે, ત્યારબાદ બેલારુસ 41% સમર્થન સાથે અને ભારત 26% સમર્થન સાથે ત્રીજા સ્થાને છે. નોંધનીય છે કે ભારતનો રેન્કિંગ કૂદકો માર્યો છે. તે પાંચમાથી ત્રીજા સ્થાને પહોંચી ગયો છે.

આ કૂદકો કેમ થયો?

ભારતનો રેન્કિંગ કૂદકો માર્યો છે તેનો જવાબ આપતા સેન્ટ પીટર્સબર્ગ સ્ટેટ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર સ્ટેનિસ્લાવ ટાકાચેન્કોએ કહ્યું કે આનું કારણ સાતત્ય છે. યુદ્ધની શરૂઆતથી, ભારત રશિયા સામેના આર્થિક પ્રતિબંધોને ખુલ્લેઆમ નકારી રહ્યું છે. ભારત સાથેનો અમારો વેપાર પણ તે સમયથી વધ્યો છે જ્યારે પશ્ચિમે મોસ્કો પર લશ્કરી અને આર્થિક દબાણ લાવવાનું શરૂ કર્યું હતું.

તેઓ આગળ કહે છે કે તમારો સાચો મિત્ર ઘણા મુદ્દાઓ પર તમારી સાથે સંમત અથવા અસંમત થઈ શકે છે. પરંતુ એક મિત્ર, અલબત્ત, તમારી બાજુમાં હોવો જોઈએ અને કેટલીક બાબતોમાં મદદ કરવી જોઈએ અથવા તટસ્થ રહેવું જોઈએ. સૌથી અગત્યનું, તમારે જાણવાની જરૂર છે કે તમારા મિત્ર પાસેથી શું અપેક્ષા રાખવી જોઈએ અને તે તમારા માટે સ્થિરતા છે.

ભારત અને રશિયા મિત્રતા

ભારત અને રશિયા વચ્ચે રાજદ્વારી સંબંધો 1947 માં સ્થાપિત થયા હતા. ભારત આર્થિક સ્વ-નિર્ભરતા પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું, તેથી તત્કાલીન સોવિયેત યુનિયન દેશના ભારે ઉદ્યોગને સહાય પૂરી પાડવાની દ્રષ્ટિએ એક મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર હતું, જેમાં ખાણકામ, ઊર્જા અને સ્ટીલ ઉત્પાદનમાં રોકાણનો સમાવેશ થાય છે.

ભારત સાથે રશિયાની મિત્રતા દરેક પસાર થતા વર્ષ સાથે મજબૂત બની છે. આનું કારણ એ છે કે શીત યુદ્ધ દરમિયાન સોવિયેત યુનિયને ભારતને ટેકો આપ્યો હતો. ખાસ કરીને 1971 માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના યુદ્ધ દરમિયાન જેમાં અમેરિકા અને ચીને પાકિસ્તાનને ટેકો આપ્યો હતો. આ ભારત-સોવિયેત સંબંધોનો શિખર હતો અને તે વર્ષ પણ હતું જ્યારે બંને દેશોએ મિત્રતા અને સહયોગની સંધિ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. પરંતુ તે પહેલાં પણ સોવિયેત યુનિયને ભારતને ટેકો આપ્યો હતો.

૧૯૬૫માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા યુદ્ધ દરમિયાન યુએસએસઆરએ મધ્યસ્થી ભૂમિકા ભજવી હતી અને ૧૯૬૬માં તાશ્કંદ સમિટનું આયોજન કર્યું હતું, જ્યાં શાંતિ સંધિ પર હસ્તાક્ષર થયા હતા. સોવિયેત સંઘે ભારતના સમર્થનમાં ઘણી વખત યુએન સુરક્ષા પરિષદના વીટોનો પણ ઉપયોગ કર્યો હતો. ભારતના વિદેશ પ્રધાન એસ જયશંકરે ભારત-રશિયા સંબંધોને છેલ્લા અડધી સદીથી વૈશ્વિક રાજકારણમાં સ્થિરતા તરીકે વર્ણવ્યા હતા.