આજથી એટલે કે 4 ઓક્ટોબરથી, બેંકો માટે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ની નવી ગાઈડલાઇન લાગુ કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં બધી બેંકોને એક જ દિવસમાં ચેક ક્લિયર કરવા જરૂરી છે. આનો અર્થ એ છે કે હવે તમારો ચેક અમુક કલાકોમાં ક્લિયર થઈ જશે. પહેલાં, ચેક ક્લિયર થવામાં ઓછામાં ઓછા બે દિવસ લાગતા હતા. RBI ની નવી ગાઈડલાઇન સાથે, ચેકની ચુકવણી સરળ અને ઝડપી બની રહી છે.
ચેક હવે અમુક કલાકોમાં ક્લિયર થઈ જશે
RBIની નવી ગાઈડલાઇન હેઠળ, 4 ઓક્ટોબરથી, જો તમે તમારી બેંકમાં ચેક જમા કરાવો છો, તો તે જ દિવસે થોડા કલાકોમાં ક્લિયર થઈ જશે. જોકે, આરબીઆઈએ એવું પણ સૂચન કર્યું છે કે ચેક આપનાર વ્યક્તિએ તેમના બેંક ખાતામાં જરૂરી રકમ જાળવવી પડશે. ICICI અને HDFC એ તેમના ગ્રાહકોને વિનંતી કરી છે કે તેઓ તેમના ખાતામાં પૂરતું બેલેન્સ જાળવી રાખે અને ચેક બાઉન્સ થવાથી બચવા માટે તમામ ચેક વિગતો યોગ્ય રીતે ભરે.
બે તબક્કામાં લાગુ થશે નવા નિયમ
જોકે, નવી RBI ગાઈડલાઇન બે તબક્કામાં લાગુ કરવામાં આવશે. નવી સિસ્ટમનો પ્રથમ તબક્કો 4 ઓક્ટોબર, 2025 થી 3 જાન્યુઆરી, 2026 સુધી લાગુ કરવામાં આવશે. બીજો તબક્કો 3 જાન્યુઆરી, 2026 પછી લાગુ કરવામાં આવશે
.
કેટલા સમય સુધી જમા કરાવવાનો રહેશે ચેક
RBI ની નવી સિસ્ટમ મુજબ, એક જ પ્રેઝન્ટેશન સત્ર હશે, જે દરમિયાન ચેક સવારે 10:00થી સાંજે 4:00 વાગ્યાની વચ્ચે રજૂ કરવાના રહેશે. આનો અર્થ એ કે તમારે સવારે 10:00 થી સાંજે 4:00 વાગ્યાની વચ્ચે ક્લિયરિંગ માટે તમારો ચેક બેંકમાં લાવવો પડશે. ત્યારબાદ બેંક ચેકને સ્કેન કરશે અને ક્લિયરિંગ હાઉસને મોકલશે. ત્યારબાદ ક્લિયરિંગ હાઉસ ચેકની ઇમેજ ચુકવણી કરનાર બેંકને મોકલશે.
જે બેંકે રકમ ચૂકવવાની છે તેણે સાંજે 7 વાગ્યા સુધીમાં ચેક ક્લિયર થશે કે નહીં તેની પુષ્ટિ આપવી પડશે. આનો અર્થ એ થયો કે બેંકો પાસે હવે "આઇટમ સમાપ્તિ સમય" હશે જેના દ્વારા તેમણે કન્ફર્મેશન આપવું પડશે.
પોઝિટિવ પે સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરો
બેંકોએ પણ તેમના ગ્રાહકોને સુરક્ષા માટે પોઝિટિવ પે સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવા વિનંતી કરી છે. આ હેઠળ, ચકાસણી માટે અગાઉથી મુખ્ય ચેક વિગતો સબમિટ કરવી ફરજિયાત છે. ખાતાધારકોએ ₹50,000 થી વધુના ચેક જમા કરાવતા પહેલા ઓછામાં ઓછા 24 કલાક પહેલાં બેંકને એકાઉન્ટ નંબર, ચેક નંબર, તારીખ, રકમ અને લાભાર્થીનું નામ પ્રદાન કરવું આવશ્યક છે.
જ્યારે ચેક આવશે, ત્યારે બેંક આ વિગતોની ચકાસણી કરશે. જો માહિતી મેળ ખાશે, તો ચેક ક્લિયર કરવામાં આવશે; અન્યથા, રિક્વેસ્ટ રિજેક્ટ કરવામાં આવશે અને ચેક જારી કરનારે ફરીથી વિગતો આપવી પડશે.
