ભારતમાં વર્ષ 2016ની નોટબંધી બાદ ચલણ વ્યવસ્થામાં મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે જૂની 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટો બંધ કરીને નવા 100, 200, 500 અને 2000 રૂપિયાના ચલણ બજારમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે ત્યારબાદ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)એ 2000 રૂપિયાની નોટનું છાપકામ બંધ કરી દીધું અને પછી તેને ચલણમાંથી પરત લેવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી. તેમ છતાં આજે પણ ઘણા લોકો પાસે 2000 રૂપિયાની નોટ સુરક્ષિત રીતે રાખેલી છે અને ઘણા લોકોના મનમાં સવાલ છે કે આવી નોટનું હવે શું કરવું? શું તે સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગઈ છે કે હજુ પણ તેની કોઈ કિંમત છે? આ તમામ સવાલો વચ્ચે RBIએ ફરી એકવાર મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરી છે.
RBIએ 2000 રૂપિયાની નોટ અંગે શું જણાવ્યું?
ભારતીય રિઝર્વ બેંકે પોતાના સત્તાવાર X (પૂર્વે Twitter) હેન્ડલ પર પોસ્ટ શેર કરીને જણાવ્યું છે કે 2000 રૂપિયાની નોટ હજુ પણ લીગલ ટેન્ડર (Legal Tender) છે. એટલે કે નોટની કાયદેસરની માન્યતા હજુ સમાપ્ત થઈ નથી. જોકે સામાન્ય બજારમાં મોટાભાગના વેપારીઓ અથવા દુકાનદારો આ નોટ સ્વીકારતા નથી, કારણ કે તેને ચલણમાંથી પરત લેવાની પ્રક્રિયા પહેલેથી જ શરૂ થઈ ચૂકી છે.
RBIએ લોકોને સલાહ આપી છે કે જો તેમની પાસે હજુ પણ 2000 રૂપિયાની નોટ હોય તો તેને સરળતાથી બદલાવી શકાય છે. આ માટે લોકો સીધા RBIની Issue Officeમાં જઈને નોટ એક્સચેન્જ કરાવી શકે છે અથવા તેની કિંમત પોતાના બેંક ખાતામાં જમા કરાવી શકે છે.
2000 રૂપિયાની નોટ કેવી રીતે બદલાવી શકાય?
RBIના જણાવ્યા અનુસાર દેશભરમાં આવેલી તેની 19 Issue Officesમાં 2000 રૂપિયાની નોટ જમા કરાવવાની અથવા બદલાવવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. જો કોઈ વ્યક્તિ સીધા RBI ઓફિસ સુધી પહોંચી શકતો ન હોય તો તેના માટે પણ વિકલ્પ ઉપલબ્ધ છે. RBIએ જણાવ્યું છે કે India Postની સેવા દ્વારા પણ 2000 રૂપિયાની નોટ સંબંધિત RBI Issue Officeમાં મોકલી શકાય છે. ત્યારબાદ તેની રકમ સીધી વ્યક્તિના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે.
RBIએ પોતાની પોસ્ટમાં સ્પષ્ટ લખ્યું છે કે જો તમારી પાસે હજુ પણ 2000 રૂપિયાની નોટ છે તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. યોગ્ય પ્રક્રિયા અનુસરીને તેની સંપૂર્ણ કિંમત મેળવી શકાય છે.
બજારમાં કેમ સ્વીકારાતી નથી 2000 રૂપિયાની નોટ?
જોકે 2000 રૂપિયાની નોટ કાયદેસર રીતે હજુ પણ માન્ય છે, પરંતુ RBI દ્વારા તેને ચલણમાંથી પરત લેવાની જાહેરાત બાદ મોટા ભાગના વેપારીઓ અને સંસ્થાઓએ તેનો ઉપયોગ બંધ કરી દીધો છે. તેથી સામાન્ય વ્યવહારમાં આ નોટ સ્વીકારવામાં આવતી નથી. આવી સ્થિતિમાં લોકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ નોટ ઘરે રાખવાના બદલે RBI દ્વારા નિર્ધારિત પ્રક્રિયા મુજબ જમા કરાવી દે.
RBIએ શું સલાહ આપી?
રિઝર્વ બેંકે લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર વિશ્વાસ રાખવા જણાવ્યું છે. 2000 રૂપિયાની નોટ અંગેની કોઈપણ નવી માહિતી માટે RBIના સત્તાવાર અપડેટ્સ પર નજર રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. ઉપરાંત વધુ માહિતી અથવા પ્રક્રિયા જાણવા માટે RBIની સત્તાવાર વેબસાઇટનો ઉપયોગ કરવાની પણ અપીલ કરવામાં આવી છે.
જો તમારી પાસે હજુ પણ 2000 રૂપિયાની નોટ છે તો તેને બિનઉપયોગી સમજીને ઘરે રાખવાની જરૂર નથી. RBI દ્વારા આપવામાં આવેલી સુવિધાનો ઉપયોગ કરીને તમે સરળતાથી તેની સંપૂર્ણ કિંમત મેળવી શકો છો. તેથી આવી નોટ હોય તો શક્ય તેટલી વહેલી તકે RBIની નિર્ધારિત પ્રક્રિયા મુજબ એક્સચેન્જ અથવા જમા કરાવવી વધુ યોગ્ય રહેશે.
