Rath Yatra 2026 : વિશ્વવિખ્યાત પુરી રથયાત્રા દરમિયાન ગુરુવારે એક અત્યંત અસામાન્ય ઘટના સામે આવતા લાખો ભક્તોમાં આશ્ચર્ય અને વ્યથા ફેલાઈ ગઈ છે. પવિત્ર પહંડી બીજે વિધિ દરમિયાન ભગવાન જગન્નાથ પરંપરાગત પવિત્ર ફૂલોના શિરોભૂષણ 'તાહિયા' વિના નંદીઘોષ રથ તરફ લઈ જવામાં આવ્યા હોવાનું જોવા મળ્યું. સદીઓ જૂની પરંપરામાં આવી ઘટના અત્યંત દુર્લભ માનવામાં આવે છે, જેના કારણે મંદિર પ્રશાસન અને સેવાયત વ્યવસ્થાને લઈને અનેક પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. ઘટનાને લઈને ભક્તો અને જગન્નાથ સંસ્કૃતિના જાણકારો દ્વારા પારદર્શક તપાસની માંગ ઉઠી રહી છે.
સતપહાચા પાસે તાહિયા પડી ગયાનું પ્રાથમિક સૂત્રોનું કહેવું
પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર, શ્રી જગન્નાથ મંદિરના સતપહાચા (સાત પવિત્ર પગથિયાં) નજીક ભગવાન જગન્નાથનો તાહિયા નીચે પડી ગયો હતો. ત્યારબાદ સેવાયતો દ્વારા ભગવાનને તાહિયા ફરી ધારણ કરાવ્યા વિના જ પહંડીની પરંપરા આગળ વધારવામાં આવી અને નંદીઘોષ રથ સુધી લઈ જવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. જોકે આ અંગે મંદિર પ્રશાસન તરફથી ઘટનાક્રમ અંગે સત્તાવાર વિગતવાર સ્પષ્ટીકરણ અથવા તપાસના પરિણામો જાહેર થયા નથી.
લાખો ભક્તોએ જોયું અસામાન્ય દૃશ્ય
બડા દંડા (ગ્રાન્ડ રોડ) પર ઉપસ્થિત લાખો શ્રદ્ધાળુઓ તેમજ મંદિર પરિસરમાં હાજર ભક્તોએ ભગવાન જગન્નાથને પરંપરાગત તાહિયા વિના જોયા હતા. સામાન્ય રીતે ભગવાનના ઝૂલતા ગતિમાન પહંડી દર્શનમાં તાહિયા વિશેષ આકર્ષણનું કેન્દ્ર હોય છે. તેના અભાવને કારણે અનેક ભક્તોએ ધાર્મિક લાગણી દુભાઈ હોવાનું વ્યક્ત કર્યું અને સોશિયલ મીડિયા સહિત વિવિધ મંચો પર આ મુદ્દે ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ.
આ પણ ખાસ વાંચો : ઓડિશાના પુરી જગન્નાથ રથયાત્રામાં નાસભાગ : 1 શ્રદ્ધાળુનું મોત; 100થી વધુ ઘાયલ, ભારે વરસાદ વચ્ચે યાત્રા રુટ પર 10 લાખથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ હાજર
પહંડી બીજે શું છે?
પહંડી બીજે ભગવાન જગન્નાથ, ભગવાન બલભદ્ર, દેવી સુભદ્રા અને ભગવાન સુદર્શનને શ્રી જગન્નાથ મંદિરના ગર્ભગૃહમાંથી વિધિપૂર્વક બહાર લાવી તેમના-તેમના રથ સુધી લઈ જવાની એક પવિત્ર અને ભવ્ય પરંપરા છે. આ દરમિયાન સેવાયતો વિશેષ ધાર્મિક નિયમોનું પાલન કરતાં દેવવિગ્રહોને ધીમે-ધીમે ઝૂલતી ગતિમાં આગળ વધારે છે, જેને 'પહંડી' કહેવામાં આવે છે. ઘંટ, શંખ, ઢોલ અને "જય જગન્નાથ"ના ગુંજતા જયઘોષ વચ્ચે યોજાતી આ વિધિ રથયાત્રાની સૌથી ભાવવિભોર અને આતુરતાપૂર્વક જોવાતી ક્ષણોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ભક્તો માટે પહંડી બીજે માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નહીં, પરંતુ ભગવાન પોતાના ભક્તોને દર્શન આપવા મંદિરની બહાર પધારે છે તેવી દૈવી અનુભૂતિનું પ્રતિક છે.
તાહિયા શું છે? માત્ર શણગાર નહીં, પરંપરાનું પવિત્ર પ્રતિક
તાહિયા ભગવાન જગન્નાથ, ભગવાન બલભદ્ર અને દેવી સુભદ્રા માટે તૈયાર કરવામાં આવતું વિશિષ્ટ પવિત્ર શિરોભૂષણ છે. રથયાત્રા દરમિયાન પહંડી વિધિમાં દેવતાઓના દૈવી સ્વરૂપને વધુ ભવ્યતા આપતું આ આભૂષણ સદીઓથી પરંપરાનો અભિન્ન ભાગ રહ્યું છે. ભગવાન જ્યારે લયબદ્ધ રીતે રથ તરફ આગળ વધે છે ત્યારે તાહિયાની હળવી લહેરામણ સમગ્ર વિધિને અનોખી આધ્યાત્મિક ભવ્યતા આપે છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : જેલોમાં બંધ ગંભીર બીમાર અને વૃદ્ધ કેદીઓ માટે સારા સમાચાર : સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્યોને આપ્યો મહત્વનો આદેશ
અક્ષય તૃતીયાથી શરૂ થાય છે તાહિયા બનાવવાની તૈયારી
તાહિયા તૈયાર કરવાની પરંપરા રાઘવ દાસ મઠ સાથે જોડાયેલી વારસાગત સેવા છે. અક્ષય તૃતીયાથી લગભગ બે મહિના અગાઉ કારીગરો તેનું નિર્માણ શરૂ કરે છે. બાંસની પાતળી પટ્ટીઓ, સોલા પીઠ, કેળાના થડના ભાગો, સુગંધિત ફૂલો, પવિત્ર ઘાસ અને ચાંદીની ઝરીથી આ ભવ્ય શિરોભૂષણ તૈયાર કરવામાં આવે છે. વિવિધ ધાર્મિક વિધિઓ માટે દર વર્ષે કુલ 24 તાહિયા બનાવવામાં આવે છે.
પરંપરાગત માપદંડોનું કડક પાલન કરવામાં આવે છે
જગન્નાથ સંસ્કૃતિ અનુસાર તાહિયા બનાવવામાં ચોક્કસ પરંપરાગત માપદંડોનું પાલન થાય છે. ભગવાન જગન્નાથના તાહિયામાં પરંપરાગત રીતે 37 બાંસની પટ્ટીઓ, ભગવાન બલભદ્ર માટે 33 અને દેવી સુભદ્રા માટે 12 પટ્ટીઓનો ઉપયોગ થાય છે. આ સેવા માત્ર હસ્તકલા નહીં પરંતુ ધાર્મિક વિધિનો અભિન્ન ભાગ માનવામાં આવે છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : મોદી સરકારનું 'મિશન-360' શરૂ : ચોમાસુ સત્ર પહેલાં સર્વપક્ષીય બેઠક બોલાવાઈ
પહંડી બીજે વિધિ યથાવત્ પૂર્ણ થઈ
રથયાત્રાના દિવસે સૌપ્રથમ ભગવાન સુદર્શનને બહાર લાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ ભગવાન બલભદ્ર અને દેવી સુભદ્રાને અનુક્રમે તાલધ્વજ અને દર્પદલન રથ સુધી વિધિપૂર્વક લઈ જવામાં આવ્યા. અંતે ભગવાન જગન્નાથની સૌથી વધુ આતુરતાથી રાહ જોવાતી પહંડી શરૂ થઈ. ઘંટ, શંખ અને ઢોલના નાદ વચ્ચે "જય જગન્નાથ", "હરિબોલ" અને "હુલાહુલી"ના ગુંજતા જયઘોષ સાથે સમગ્ર પુરી ભક્તિમય વાતાવરણમાં રંગાઈ ગઈ.
નિષ્ણાતો અને ભક્તોમાં ગંભીર ચિંતા
જગન્નાથ પરંપરાના જાણકારો અને કેટલાક વરિષ્ઠ સેવાયતોના મતે તાહિયાનું ગેરહાજર રહેવું માત્ર શણગારનો અભાવ નથી, પરંતુ સદીઓ જૂની ધાર્મિક પરંપરાની મહત્વપૂર્ણ કડીમાં સર્જાયેલ અસામાન્ય વિક્ષેપ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે ઘટનાના કારણો અંગે સત્તાવાર તપાસ પૂર્ણ થયા વગર કોઈ નિશ્ચિત તારણ પર પહોંચવું યોગ્ય નહીં ગણાય.
મંદિર પ્રશાસન પર સ્પષ્ટીકરણનું દબાણ
ઘટના બાદ અનેક ભક્તોએ માંગ કરી છે કે તાહિયા કેવી રીતે નીચે પડ્યું, તેને તરત ફરી ધારણ કેમ કરાવવામાં આવ્યું નહીં અને સમગ્ર ઘટનાક્રમ દરમિયાન જવાબદારી કોની હતી તે અંગે પારદર્શક તપાસ કરવામાં આવે. મંદિર પ્રશાસન તરફથી સત્તાવાર નિવેદન અને તપાસના પરિણામોની રાહ જોવાઈ રહી છે. આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દે લેવામાં આવનારા નિર્ણય પર ભક્તો અને જગન્નાથ પરંપરાના અનુયાયીઓની નજર રહેશે.
