સુરક્ષિત રોકાણ અને સ્થિર વળતર શોધતા રોકાણકારો માટે પોસ્ટ ઓફિસની નાની બચત યોજનાઓ લાંબા સમયથી વિશ્વસનીય વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. વધતી આર્થિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે લોકો હવે એવી સ્કીમ તરફ વળી રહ્યા છે, જ્યાં મૂડી સુરક્ષિત રહે અને લાંબા ગાળે સારું વળતર પણ મળે. આવી સ્થિતિમાં પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) સ્કીમ ફરી ચર્ચામાં આવી છે. ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગ અને નાના બચતકારો માટે આ યોજના શિસ્તબદ્ધ બચત અને ભવિષ્ય માટે મોટું ફંડ ઊભું કરવાની અસરકારક તક તરીકે જોવામાં આવે છે.
આ યોજના હેઠળ દરરોજ માત્ર ₹333 જેટલી બચત કરીને રોકાણકાર લાંબા ગાળે ₹17 લાખથી વધુનું ફંડ એકત્ર કરી શકે છે. સરકારની ગેરંટી અને નિશ્ચિત વ્યાજ દરને કારણે આ સ્કીમને “રિસ્ક ફ્રી” રોકાણ વિકલ્પ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
સરકારની ગેરંટીથી રોકાણકારોમાં વિશ્વાસ
પોસ્ટ ઓફિસની તમામ નાની બચત યોજનાઓની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં કરવામાં આવતું રોકાણ કેન્દ્ર સરકારની સુરક્ષા હેઠળ આવે છે. એટલે કે, બજારના ઉતાર-ચઢાવની અસર અહીં પડતી નથી. શેરબજાર અથવા મ્યુચ્યુઅલ ફંડની સરખામણીએ આ યોજના સ્થિર અને નિશ્ચિત વળતર આપે છે.
પોસ્ટ ઓફિસ RD સ્કીમમાં કોઈપણ વ્યક્તિ ઓછામાં ઓછા ₹100 થી ખાતું શરૂ કરી શકે છે. આ યોજના સામાન્ય લોકો માટે સરળ અને સુલભ છે. ખાસ વાત એ છે કે 10 વર્ષથી વધુ ઉંમરના બાળકોના નામે પણ ખાતું ખોલી શકાય છે, જે માતા-પિતાની દેખરેખ હેઠળ સંચાલિત થઈ શકે છે.
18 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ થયા બાદ ખાતાધારક પોતે KYC દસ્તાવેજો અપડેટ કરીને ખાતાનું સંચાલન સંભાળી શકે છે. આ સુવિધાને કારણે માતા-પિતા પોતાના બાળકોના ભવિષ્ય માટે પણ આ સ્કીમમાં રોકાણ કરવા પ્રેરાઈ રહ્યા છે.
હાલ કેટલું વ્યાજ મળે છે?
હાલમાં પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ સ્કીમ પર સરકાર દ્વારા 6.7 ટકા વાર્ષિક વ્યાજ આપવામાં આવે છે. વ્યાજ દર સમયાંતરે સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે અને તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. છતાં, બેંકોની સામાન્ય બચત યોજનાઓની તુલનામાં આ દર વધુ આકર્ષક માનવામાં આવે છે.
આ યોજનાની મેચ્યોરિટી મુદત 5 વર્ષની છે. જો રોકાણકાર ઈચ્છે તો ખાતાને વધુ 5 વર્ષ માટે લંબાવી પણ શકે છે. લાંબા ગાળે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનો લાભ મળવાથી અંતિમ ફંડની રકમમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.
પોસ્ટ ઓફિસ RD સ્કીમમાં માસિક થાપણ માટે ખાસ નિયમો પણ છે. જો ખાતું મહિનાની 15 મી તારીખ પહેલાં ખોલવામાં આવે, તો દર મહિને 15 મી સુધી થાપણ કરવું પડે છે. જ્યારે ખાતું 16 મી તારીખ પછી ખોલવામાં આવે, ત્યારે મહિનાના અંતિમ કાર્યકારી દિવસ સુધી જમા કરવાની મુદત રહે છે.
લોન અને પ્રીમેચ્યોર ક્લોઝરની સુવિધા
આ યોજના માત્ર બચત પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ જરૂરિયાત સમયે નાણાકીય સહાય પણ આપે છે. ખાતું એક વર્ષ સુધી સક્રિય રહ્યા પછી ખાતાધારક કુલ જમા રકમના 50 ટકા સુધી લોન મેળવી શકે છે. આ લોન પર લગભગ 2 ટકા વધારાનો વ્યાજ દર લાગુ પડે છે.
આ ઉપરાંત, કોઈપણ કારણસર રોકાણકારને સમય પહેલાં ખાતું બંધ કરવું હોય તો ત્રણ વર્ષ બાદ પ્રીમેચ્યોર ક્લોઝરની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. જો ખાતાધારકનું અવસાન થાય તો નોમિની ખાતાની રકમનો દાવો કરી શકે છે અથવા ખાતું ચાલુ રાખવાનો વિકલ્પ પણ પસંદ કરી શકે છે.
ઘડિયાળ નહીં પણ શેર ખરીદ્યા હોત તો બની ગયા હોત કરોડપતિ: જાણો કેવી રીતે?
કેવી રીતે બની શકે ₹17 લાખનું ફંડ?
આ સ્કીમનું સૌથી આકર્ષક પાસું લાંબા ગાળે મોટી રકમ એકત્ર કરવાની ક્ષમતા છે. જો કોઈ વ્યક્તિ દરરોજ ₹333 બચાવે, તો મહિને આશરે ₹10,000નું રોકાણ થાય છે. પાંચ વર્ષ સુધી આ રીતે નિયમિત રોકાણ કરવામાં આવે તો કુલ મૂડી ₹6 લાખ થાય છે.
6.7 ટકા વ્યાજ દર મુજબ પાંચ વર્ષ પછી રોકાણકારને અંદાજે ₹1.13 લાખ જેટલું વ્યાજ મળે છે. એટલે કે, પાંચ વર્ષના અંતે કુલ ફંડ આશરે ₹7.13 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે.
જો રોકાણકાર આ ખાતાને વધુ પાંચ વર્ષ માટે લંબાવે અને દર મહિને ₹10,000નું રોકાણ ચાલુ રાખે, તો કુલ મૂડી ₹12 લાખ સુધી પહોંચી જાય છે. ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ સાથે કુલ વ્યાજની આવક અંદાજે ₹5.08 લાખ સુધી વધી શકે છે. પરિણામે, 10 વર્ષ પછી કુલ ફંડ ₹17.08 લાખથી વધુ થઈ શકે છે.
LIC ની આ યોજનામાં રોકાણથી મળશે આજીવન પેન્શન!: જાણો નિયમો અને ફાયદા
નાના રોકાણકારો માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ?
આર્થિક નિષ્ણાતોના મતે, પોસ્ટ ઓફિસ RD જેવી યોજનાઓ એવા લોકો માટે ખૂબ ઉપયોગી છે, જેઓ માસિક આવકમાંથી નાની રકમ બચાવી ભવિષ્ય માટે સુરક્ષિત ફંડ બનાવા માંગે છે. ખાસ કરીને નિવૃત્તિ આયોજન, બાળકોના શિક્ષણ અથવા ઇમરજન્સી ફંડ માટે આ યોજના અસરકારક વિકલ્પ બની શકે છે.
ભારતમાં વધતી મોંઘવારી અને અનિશ્ચિત બજાર પરિસ્થિતિ વચ્ચે સરકારની ગેરંટીવાળી બચત યોજનાઓ ફરીથી લોકોમાં વિશ્વાસ જગાવી રહી છે. પોસ્ટ ઓફિસ RD સ્કીમ પણ એ જ કારણસર ફરી લોકપ્રિય બની રહી છે.
Disclaimer ( અસ્વીકરણ ) : આ લેખ ફક્ત માહિતી અને શૈક્ષણિક હેતુઓ માટે છે અને તેમાં રોકાણ અથવા ટ્રેડિંગ સલાહનો સમાવેશ થતો નથી. રોકાણ કરતા પહેલા કૃપા કરીને તમારું પોતાનું સંશોધન કરો અથવા નિષ્ણાંત નાણાકીય સલાહકારની સલાહ લો. રોકાણો બજારના જોખમોને આધીન છે. અહીં આપેલી માહિતી અને તથ્યોની ચોકસાઈ અથવા સંપૂર્ણતા માટે Offbeat Stories જવાબદાર નથી.
