વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 27થી 29 જૂન 2026 દરમિયાન હિંદ મહાસાગરમાં આવેલા મહત્વપૂર્ણ દ્વીપીય દેશ સેશેલ્સની ત્રણ દિવસીય રાજકીય મુલાકાતે જશે. સેશેલ્સના રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. પેટ્રિક હર્મિનીના આમંત્રણ પર વડાપ્રધાન દેશના નેશનલ ડેની સુવર્ણ જયંતિ ઉજવણીમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે ભાગ લેશે. વર્ષ 2015 બાદ આ બીજી વખત છે જ્યારે વડાપ્રધાન મોદી સેશેલ્સની મુલાકાતે જઈ રહ્યા છે. આ મુલાકાત માત્ર રાજદ્વારી ઔપચારિકતા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ હિંદ મહાસાગરમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનાવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. ભારતીય નૌકાદળના બે યુદ્ધજહાજો અને સશસ્ત્ર દળોની ટુકડી પણ આ સમારોહમાં ભાગ લેશે, જે બંને દેશો વચ્ચે વધતા સંરક્ષણ સહકારને દર્શાવે છે.
ભારત માટે સેશેલ્સ કેમ છે એટલું મહત્વપૂર્ણ?
વિશ્વમાં પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ જેવા મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગો પર સર્જાયેલી અનિશ્ચિતતાને કારણે હિંદ મહાસાગરનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. ભારત પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો મધ્ય પૂર્વ અને આફ્રિકાના દેશોમાંથી આયાત કરે છે અને આ તમામ સપ્લાય મુખ્યત્વે હિંદ મહાસાગરના સમુદ્રી માર્ગો દ્વારા દેશમાં પહોંચે છે. સેશેલ્સ આ જ મહત્વપૂર્ણ શિપિંગ રૂટની નજીક આવેલું હોવાથી ભારત માટે સમુદ્રી સુરક્ષા, વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠાની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર બની ગયું છે. ભારત લાંબા સમયથી આ વિસ્તારમાં સુરક્ષા અને સ્થિરતા જાળવવા માટે સેશેલ્સ સાથે નજીકથી કામ કરી રહ્યું છે.
ચીનની વધતી હાજરી વચ્ચે ભારતનું ખાસ ધ્યાન
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચીન હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં પોતાની આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક હાજરી સતત વધારી રહ્યું છે. બેલ્ટ એન્ડ રોડ પહેલ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ, બંદરોના વિકાસ અને રાજદ્વારી સહકાર દ્વારા બેઇજિંગ સેશેલ્સ સહિતના અનેક દ્વીપીય દેશોમાં પોતાનો પ્રભાવ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ભારત આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાના પરંપરાગત મિત્ર દેશો સાથેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા પર ભાર આપી રહ્યું છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સેશેલ્સ સાથેનો મજબૂત સહકાર હિંદ મહાસાગરમાં ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતોને વધુ સુરક્ષિત બનાવી શકે છે.
સંરક્ષણ અને સમુદ્રી સુરક્ષામાં વધતું સહયોગ
ભારત અને સેશેલ્સ વચ્ચે વર્ષોથી સંરક્ષણ ક્ષેત્રે નજીકનો સહકાર રહ્યો છે. બંને દેશો સમુદ્રી સુરક્ષા, હાઇડ્રોગ્રાફી, કોસ્ટ ગાર્ડ તાલીમ, ક્ષમતા નિર્માણ અને સંયુક્ત પેટ્રોલિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. ભારતીય નૌકાદળ સમયાંતરે સેશેલ્સને ટેકનિકલ સહાય અને તાલીમ પણ આપે છે. આ મુલાકાત દરમિયાન પણ બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગને વધુ વિસ્તૃત કરવાની દિશામાં ચર્ચા થવાની સંભાવના છે.
ફેબ્રુઆરીમાં પણ બંને દેશો વચ્ચે થઈ હતી મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા
ફેબ્રુઆરી 2026માં સેશેલ્સના રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. પેટ્રિક હર્મિની ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા. તે સમયે બંને દેશોએ ટકાઉ વિકાસ, આર્થિક સહકાર, બ્લૂ ઇકોનોમી, સમુદ્રી સુરક્ષા અને ક્ષમતા વિકાસ જેવા મુદ્દાઓ પર સહકાર વધારવા માટે સંયુક્ત વિઝન દસ્તાવેજ જાહેર કર્યો હતો. હવે વડાપ્રધાન મોદીની સેશેલ્સ મુલાકાત દરમિયાન આ કરારોની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવામાં આવશે અને નવા સહયોગના ક્ષેત્રો પર પણ ચર્ચા થશે.
બંને દેશો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર થશે ચર્ચા
વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ વડાપ્રધાન મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ હર્મિની વચ્ચે દ્વિપક્ષીય સંબંધોના તમામ મહત્વપૂર્ણ પાસાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રની સુરક્ષા, વૈશ્વિક રાજકીય પરિસ્થિતિ, સમુદ્રી વેપાર, આર્થિક સહયોગ અને પરસ્પર હિતના આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર પણ વિચારવિમર્શ થશે. ભારતીય નૌકાદળની હાજરી પણ બંને દેશો વચ્ચે વધતા વિશ્વાસ અને સંરક્ષણ સહકારનું પ્રતીક માનવામાં આવી રહી છે.
હિંદ મહાસાગરમાં ભારતની વ્યૂહરચના વધુ મજબૂત બનશે
ભારત લાંબા સમયથી હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં પોતાને 'Net Security Provider' તરીકે સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. સેશેલ્સ, મોરિશિયસ, માલદીવ અને શ્રીલંકા જેવા દેશો સાથે મજબૂત ભાગીદારી દ્વારા ભારત સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા, માનવતાવાદી સહાય, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને આતંકવાદ વિરોધી સહકારને વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. વડાપ્રધાન મોદીની આ મુલાકાતને પણ આ જ વ્યૂહરચનાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહી છે.
